Share:
Trump đã để lại khoảng trống quyền lực tại Liên Hợp Quốc. Trung Quốc đã nhìn thấy cơ hội
Bắc Kinh nỗ lực phối hợp để bố trí các quan chức và thúc đẩy chương trình nghị sự của mình ở Geneva, các nhà ngoại giao phương Tây cho biết.
Lưu Quốc Trung, phó thủ tướng Trung Quốc, phát biểu tại Đại hội đồng Y tế Thế giới của Liên Hợp Quốc ở Geneva vào tháng 5 © WHO / Pierre Albouy.
Tác giả Mercedes Ruehl ở Geneva, Henry Foy và Laura Dubois ở Brussels và Joe Leahy ở Bắc Kinh.... 22/7/2025.....Financial Times.
Trung Quốc đang thực hiện một nỗ lực phối hợp để mở rộng ảnh hưởng của nó trên toàn Liên Hiệp Quốc, lợi dụng sự coi thường của Donald Trump đối với chủ nghĩa đa phương, để bố trí các quan chức và thúc đẩy chương trình nghị sự của Bắc Kinh mạnh mẽ hơn, theo các nhà ngoại giao phương Tây.
Sau khi việc cắt giảm viện trợ nước ngoài của Mỹ thúc đẩy sự tái cơ cấu triệt để nhất của Liên Hiệp Quốc trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc đã tăng cường nỗ lực lấp đầy khoảng trống, đặc biệt là ở trung tâm ngoại giao Geneva, ở Thụy Sĩ, nhiều quan chức và nhà ngoại giao nói với Financial Times.
Điều này bao gồm tăng cường dấu chân nhân sự, xây dựng liên minh bầu cử và trong một số trường hợp, đóng góp tài chính để củng cố vị thế của Trung Quốc trong một thành phố được gọi là "nhà bếp ngoại giao toàn cầu", với hơn 450 cơ quan quốc tế.
Các cơ quan mà Trung Quốc đặc biệt quan tâm bao gồm Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) - cơ quan đặt ra các tiêu chuẩn truyền thông toàn cầu - và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), theo các quan chức phương Tây.
Trung Quốc từ lâu đã tìm cách củng cố ảnh hưởng ở Geneva và đã mở rộng sự hiện diện của nó trong các cơ quan Liên Hiệp Quốc trong gần một thập kỷ, đặc biệt là những cơ quan gắn liền với các tiêu chuẩn phát triển, công nghệ và kỹ thuật. Mặc dù Trung Quốc đóng góp hơn 15% ngân sách thường xuyên của Liên Hiệp Quốc, đứng thứ hai so với 22% của Washington, nhưng nước này vẫn còn thiếu nhân viên.
Ông Lưu gặp Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus tại Đại hội đồng Y tế Thế giới © WHO / Pierre Albouy
Một nghiên cứu của Shing-hon Lam thuộc Đại học California và Courtney J Fung của Đại học Macquarie cho thấy Trung Quốc có gần 1.600 nhân viên Liên Hiệp Quốc vào năm 2022 so với hơn 5.000 của Mỹ, mặc dù nước này đang xây dựng hệ thống nhân viên mới thông qua thực tập.
Các quan chức phương Tây cho biết họ đã quan sát thấy một cú hích mới, kể từ khi chính quyền Trump bắt đầu kéo Mỹ ra khỏi Liên Hiệp Quốc, gây ra một cuộc siết chặt tài chính vốn đã thúc đẩy Liên Hiệp Quốc hướng tới những cải cách sâu sắc.
Trung Quốc đã đặc biệt chủ động chung quanh việc đại tu, được gọi là Sáng kiến UN80, có thể bao gồm việc sáp nhập các cơ quan và hợp lý hóa đáng kể các hoạt động.
Một quan chức cao cấp phương Tây được thông báo về các cuộc thảo luận nội bộ của Liên Hiệp Quốc cho biết Trung Quốc đang mở rộng sự hiện diện của nó trong "các thể chế của trật tự thế giới đa phương... và sau đó xử dụng ảnh hưởng đó để từ từ biến chúng thành thế giới quan của riêng nó".
Lu Xiaoyu, giáo sư tại Đại học Bắc Kinh và là cựu cố vấn Liên Hiệp Quốc, cho biết Trung Quốc ủng hộ các cải cách "cần thiết và công bằng" của Liên Hiệp Quốc theo Sáng kiến UN80. Ông nói Bắc Kinh ủng hộ "đại diện mạnh mẽ hơn cho phía nam bán cầu, tôn trọng chủ quyền quốc gia và một trật tự đa phương".
"Với khả năng sáp nhập các cơ quan phát triển theo UN80, Trung Quốc có vị trí tốt để mở rộng ảnh hưởng của nó trong lĩnh vực phát triển quốc tế", ông nói, đồng thời nói thêm rằng với tư cách là nước đóng góp lớn thứ hai cho hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hiệp quốc, nước này có khả năng giành được nhiều chức vụ cấp cao hơn ở đó.
Khi được hỏi về các cáo buộc cho rằng Trung Quốc đang lợi dụng cải cách của UN80, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao cho biết hôm thứ Hai rằng Bắc Kinh ủng hộ Liên Hiệp Quốc "trong việc ứng phó với các hoàn cảnh và nhiệm vụ mới, củng cố hơn nữa cam kết của tất cả các bên đối với chủ nghĩa đa phương, cải thiện hiệu quả thông qua cải cách, tăng khả năng giải quyết các thách thức toàn cầu, và đóng vai trò tốt hơn trong các vấn đề quốc tế".
Người phát ngôn cho biết các cải cách "nên xem xét nghiêm túc ý kiến của các quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc, đặc biệt là các nước đang phát triển, và làm cho quản trị toàn cầu công bằng và hợp tình hợp lý hơn".
Một nhà cựu ngoại giao của Liên Hiệp Quốc có trụ sở tại Geneva cho biết Trung Quốc đã trở nên tinh vi hơn trong cách họ hoạt động trong hệ thống. "Họ đã mài giũa khả năng dẫn dắt các nghị quyết, nhượng bộ và đạt được sự đồng thuận. Điều đó đã khiến họ bây giờ có vị trí tốt ", người này nói.
Một nhà ngoại giao cao cấp khác của châu Âu cho biết Trung Quốc đang tự coi mình là một "nhà môi giới trung thực" để đáp trả chính sách đối ngoại thường xuyên hung hăng của Trump, ngay cả đối với các đồng minh của Mỹ. "Trung Quốc có nhiều quốc gia ở châu Phi và Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, có rất nhiều phiếu bầu", người này nói.
Đáp lại, các quan chức EU cho biết họ đã bắt đầu phối hợp chặt chẽ hơn với các chính phủ phương Tây khác, cố gắng tái tạo một công việc thường được thực hiện bởi Mỹ. Các cuộc họp đã được tổ chức tại Geneva và Brussels trong những tháng gần đây. "Câu hỏi đối với người châu Âu chúng tôi là lấp đầy khoảng trống đó và không để nó cho Trung Quốc", nhà ngoại giao nói.
Năm nay, Trung Quốc đã cam kết 500 triệu USD cho WHO trong 5 năm. Một phần của khoản tài trợ tự nguyện này dự kiến sẽ bao gồm các cơ hội cử nhân viên kỹ thuật và cố vấn người Trung Quốc đi công tác.
Tại Đại hội đồng Y tế Thế giới ở Geneva vào tháng 5, Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Quốc Trung đã lên tiếng ủng hộ cải cách nội bộ tại WHO và cam kết Trung Quốc ủng hộ thông qua tài chính và nhân sự.
"Chúng tôi không có thông tin về các chi tiết cụ thể của thông báo đóng góp bởi Trung Quốc", WHO cho biết.
Trung Quốc cũng đã giành được một cuộc đấu thầu vào tháng 6 để đăng cai Hội nghị Thông tin Vô tuyến Thế giới (WRC) năm 2027, loại diễn đàn có ảnh hưởng nhất của ITU. Quyết định đăng cai WRC tại Thượng Hải đến sau một thách thức vào phút chót của Mỹ.
"Lập trường [trong ITU] vẫn còn nhiều tranh cãi giữa Mỹ và Trung Quốc", một quan chức EU cho biết.
Trong khi ITU hiện do Doreen Bogdan-Martin người Mỹ lãnh đạo, người tiền nhiệm của nó là Houlin Zhao của Trung Quốc. "Tổng giám đốc hiện là người Mỹ nhưng Trung Quốc đã đưa những người thân cận với Trung Quốc vào các vị trí cao, chẳng hạn như giám đốc Cục Phát triển hiện tại", quan chức EU nói thêm.
Cosmas Luckyson Zavazava, cựu giám đốc cơ quan viễn thông Zimbabwe, hiện là giám đốc Cục Phát triển Viễn thông của ITU. Theo quan chức EU, ông được Trung Quốc ủng hộ mạnh mẽ, quốc gia này có quan hệ chặt chẽ với Zimbabwe, bao gồm các dự án cơ sở hạ tầng viễn thông do Huawei dẫn đầu.
Trung Quốc đã cố gắng thúc đẩy sáng kiến Con đường tơ lụa kỹ thuật số, mở rộng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số ở các nước đang phát triển, thông qua ITU. Các nhà ngoại giao cũng chỉ ra Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc có tầm quan trọng chiến lược đối với Trung Quốc vì nước này tham gia vào các dự án cơ sở hạ tầng phù hợp với Sáng kiến Vành đai và Con đường.
ITU cho biết họ "đánh giá cao sự tham gia và hỗ trợ mạnh mẽ" của 194 quốc gia thành viên, nhưng nói thêm rằng họ không bình luận "về các vấn đề chính trị hoặc bầu cử, vì những vấn đề này thuộc thẩm quyền của các quốc gia thành viên".
Trong việc tìm cách gây ảnh hưởng đến ngôn ngữ chính sách và các cuộc bổ nhiệm, Bắc Kinh tận dụng mối quan hệ của nó với các nước đang phát triển trong Liên Hiệp Quốc, đặc biệt là thông qua G77 - một liên minh gồm 133 quốc gia ở phía nam toàn cầu. Nhiều quốc gia có quan hệ thương mại hoặc thỏa thuận cơ sở hạ tầng mạnh mẽ với Trung Quốc.
Trung Quốc cũng nhắm mục tiêu vào các tổ chức cụ thể để tài trợ, chẳng hạn như Tổ chức Lương Nông và Văn phòng Cao ủy Nhân quyền, nơi mà họ tăng đóng góp từ 100.000 đô la vào năm 2017 lên 4 triệu đô la vào năm 2023.
Khoản tài trợ đó thường đi kèm với kỳ vọng ưu tiên cho các vấn đề kinh tế và phát triển, hơn các vấn đề dân sự và chính trị, Rosemary Foot, giáo sư chính trị tại Đại học Oxford cho biết.
Ngoài Geneva, Trung Quốc cũng đã tăng cường sự hiện diện của nó trong các vai trò cấp cao của Liên Hợp Quốc trong năm nay. Vào tháng 5 và tháng 6, công dân Trung Quốc được bổ nhiệm làm điều phối viên thường trú - đại diện cao cấp nhất của Liên Hợp Quốc ở một quốc gia - ở Botswana và Maldives. Cuộc bổ nhiệm đầu tiên như vậy đối với Trung Quốc chỉ là vào năm 2020, tại Namibia.
Tuần trước, Trung Quốc đã giành được một vị trí cao cấp mới sau khi một công dân Trung Quốc được bổ nhiệm làm đặc phái viên của Liên Hiệp Quốc tại vùng Sừng châu Phi, kế nhiệm một quan chức ở Ghana.
"Họ đã vận động hành lang mạnh mẽ", một quan chức Geneva nói.
Liên Hiệp Quốc cho biết khi trả lời các câu hỏi rằng "tất cả các quốc gia thành viên cố gắng gây ảnh hưởng bằng bất cứ cách nào họ có thể, để giành được sự ủng hộ cho các mục tiêu của họ tại Liên Hiệp Quốc... nó chỉ đơn giản là một thực tế của cuộc sống".
Báo cáo nói thêm: "Liên quan đến việc đại diện của các quan chức Trung Quốc tại các vị trí cấp cao trong Liên Hiệp Quốc, chúng tôi mong đợi tất cả nhân viên Liên Hiệp Quốc hành động với tư cách là công chức quốc tế, không phải là đại diện cho chính phủ quốc gia của họ, và công bằng trong việc thực hiện nhiệm vụ của họ".
-----------------
_ Tác giả Mercedes Ruehl ở Geneva, Henry Foy và Laura Dubois ở Brussels và Joe Leahy ở Bắc Kinh.
_ Trần HSa lược dịch từ Financial Times.... 22/7/2025.
