Lãnh đạo Đài Loan hủy bỏ điểm dừng chân ở Mỹ khi ông Trump tìm kiếm hội nghị thượng đỉnh với Tập Cận Bình

 

Lai Ching-te....Nhiếp ảnh gia: An Rong Xu / Bloomberg

Tác giả  Jenny Leonard và Yian Lee....ngày 29 tháng 7 năm 2025 ...Bloomberg.

Tổng thống Đài Loan Lai Ching-te dường như đã hủy bỏ chuyến công du nước ngoài được dự kiến vào tuần tới, sau khi chính quyền Trump không bật đèn xanh cho điểm dừng chân của ông ở Mỹ.

Mỹ ngày càng lo ngại chuyến thăm của ông Lai có thể làm gián đoạn các cuộc đàm phán thương mại với Trung Quốc và một hội nghị thượng đỉnh tiềm năng với Chủ tịch Tập Cận Bình, theo những người quen thuộc với vấn đề này.

Cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi nói "Quyết định của Trump từ chối cho phép Tổng thống Lai đến thăm New York, gửi một tín hiệu nguy hiểm: rằng Hoa Kỳ có thể bị Bắc Kinh bắt nạt để im lặng về Đài Loan".

Tổng thống Đài Loan Lai Ching-te  dường như hủy bỏ một chuyến công du nước ngoài được lên kế hoạch vào tuần tới sau khi chính quyền Trump không bật đèn xanh cho điểm dừng chân của ông ở Mỹ, trong bối cảnh lo ngại điều đó có thể làm trật bánh các cuộc đàm phán thương mại với Trung Quốc.

Trước đó, ông Lai dự định dừng chân ở New York vào ngày 4 tháng 8 và rồi là Dallas sau đó 10 ngày, như một phần của chuyến đi đến các đồng minh ngoại giao Paraguay, Guatemala và Belize. Kế hoạch cho chuyến đi đó, được Bloomberg News đưa tin vào đầu tháng này nhưng Đài Loan chưa bao giờ công khai thừa nhận, đã trở nên thay đổi vào cuối tuần trước khi các quan chức Đài Loan không thể thuyết phục các đối tác Mỹ của họ cho phép, theo những người quen thuộc với vấn đề này.

Khi được hỏi về chuyến đi hôm thứ Hai, văn phòng của ông Lai đã đưa ra một tuyên bố công khai lưu ý rằng ông cần ở lại Đài Loan để tập trung vào công việc khắc phục bão và đàm phán thuế quan với Mỹ, đồng thời nói rằng ông không có kế hoạch đi công du. Một người quen thuộc với tình hình cho biết hôm thứ Ba rằng ông Lai hy vọng sẽ tiếp tục chuyến đi vào cuối năm nay.

Không có bạn.

Đài Loan còn lại 12 đối tác ngoại giao Nguồn: Bộ Ngoại giao Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan)

Sự thay đổi trong kế hoạch du lịch của Lai cũng được báo cáo bởi Financial Times và  Reuters. Bộ Ngoại giao Đài Loan cho biết tại một cuộc họp báo hôm thứ Ba rằng không có sự hoãn lại, hủy bỏ hoặc cản trở của Mỹ, và cam kết sẽ tìm kiếm một thời điểm thích hợp cho chuyến thăm của ông Lai.

Đầu tháng này, Tổng thống Paraguay, Santiago Peña cho biết tại một diễn đàn đầu tư rằng ông đang "háo hức và nồng nhiệt" chuẩn bị chào đón ông Lai vào tháng 8. Các quan chức ở Paraguay và Guatemala không còn mong đợi ông Lai sẽ đến thăm vào tuần tới, theo những người quen thuộc với việc chuẩn bị cho chuyến thăm của ông.

Các quan chức Trump đã từ chối cho phép ông Lai quá cảnh New York sau khi Trung Quốc phản đối Washington về chuyến thăm, Financial Times báo cáo, trích dẫn những người hiểu biết về quyết định. Không rõ liệu ông ấy có bị chặn dừng chân ở Dallas hay không, tờ báo cho biết thêm.

Mỹ ngày càng lo ngại chuyến thăm của ông Lai có thể làm gián đoạn các cuộc đàm phán thương mại với Trung Quốc và một hội nghị thượng đỉnh tiềm năng với Chủ tịch Tập Cận Bình, theo những người quen thuộc với vấn đề này.

Sự do dự về chuyến đi của ông Lai đã khiến một số quan chức ở Mỹ, cũng như ở Đài Bắc, những người lo ngại Tổng thống Donald Trump có thể nhượng bộ quá nhiều với Trung Quốc, khi ông tìm kiếm một cuộc gặp với Tập Cận Bình. Bloomberg đưa tin trước đó rằng nhóm của Trump đang liên hệ với các CEO để tham gia cùng ông trong một chuyến đi có thể đến Bắc Kinh trong năm nay.

Lời khiển trách sẽ làm dấy lên lo ngại rằng lập trường của Washington đối với nền dân chủ tự trị - mà Bắc Kinh coi là một phần lãnh thổ của họ - đang trở thành một con bài mặc cả trong chiến tranh thương mại. Trong một sự đảo ngược chính sách đột ngột, Trump đã đưa lên bàn đàm phán một số hạn chế công nghệ áp đặt đối với Trung Quốc vì lo ngại về an ninh quốc gia.

"Quyết định của Trump từ chối cho phép Tổng thống Lai đến thăm New York gửi một tín hiệu nguy hiểm: rằng Hoa Kỳ có thể bị Bắc Kinh bắt nạt để im lặng về Đài Loan", cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi, người có chuyến thăm Đài Bắc năm 2022 mà đã gây ra sự náo loạn, nói.

"Đây là một chiến thắng của Tập Cận Bình", bà viết trên X. "Chúng ta hãy hy vọng nó không phải là dấu hiệu của một sự thay đổi nguy hiểm trong chính sách của Mỹ".

Tòa Bạch Ốc đã không trả lời yêu cầu bình luận. Một quan chức Bộ Ngoại giao cho biết việc đi lại của các quan chức cấp cao Đài Loan, bao gồm cả tổng thống, hoàn toàn phù hợp với chính sách và thực tiễn lâu đời của Mỹ, điều này không thay đổi.

Ông Trump cho biết hôm thứ Ba rằng ông không "tìm kiếm" một cuộc gặp với ông Tập, mặc dù cho biết ông đang xem xét đến Trung Quốc theo lời mời của Chủ tịch Trung Quốc.

"Tôi có thể đến Trung Quốc, nhưng nó sẽ chỉ theo lời mời của Chủ tịch Tập Cận Bình, lời mời này đã được gia hạn.Nếu không, tôi sẽ không quan tâm!" Trump nói trong một bài đăng trên Truth Social.

Các cuộc đàm phán thương mại của Mỹ với Trung Quốc đang được tiến hành tại Stockholm. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đang dẫn đầu phái đoàn.

Mỹ vẫn có thể đề xuất một khung thời gian thay thế và các địa điểm dừng chân. Năm ngoái, tổng thống Đài Loan đã lùi kế hoạch quá cảnh Hawaii và Guam vài tháng, sau khi chính quyền Biden yêu cầu đợi cho đến sau cuộc bầu cử Mỹ, theo một người quen thuộc với vấn đề này.

Chuyến thăm theo kế hoạch của ông Lai diễn ra vào một thời điểm ngoại giao tế nhị. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc He Lifeng hôm thứ Hai đã gặp nhau tại Stockholm để đàm phán nhằm thúc đẩy một thỏa thuận thương mại có ảnh hưởng đến thị trường toàn cầu. Việc gia hạn thỏa thuận ngừng bắn thuế quan giữa hai bên được mong đợi đạt được và sẽ giúp mở đường cho cuộc gặp Trump-Tập.

Trung Quốc, quốc gia đã gọi ông Lai là "người ly khai" và "ký sinh trùng", coi Đài Loan là vấn đề nhạy cảm nhất trong quan hệ với các nước khác. Họ ngày càng phản đối các tương tác của Mỹ với các nhà lãnh đạo Đài Loan, thường bằng cách tổ chức các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn chung quanh hòn đảo sau chuyến đi của bà Pelosi đến Đài Bắc.

Laura Rosenberger, một nhà cựu ngoại giao Mỹ, người cũng là chủ tịch Viện Mỹ tại Đài Loan cho đến năm nay, nói "Đưa Đài Loan lên bàn đàm phán với Trung Quốc là gửi một thông điệp nguy hiểm đến Bắc Kinh"

"Vào thời điểm Bắc Kinh đang tham gia vào hành vi ngày càng cưỡng ép đối với Đài Bắc, Mỹ cần gửi một thông điệp rõ ràng về cam kết với các tiền lệ lâu đời, không cho phép Bắc Kinh một lần nữa di chuyển các khung thành cầu môn", bà nói thêm.

Nhà lãnh đạo đang bị bao vây.

Ông Lai, người đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm ngoái với tỷ lệ chiến thắng thấp nhất kể từ năm 2000, giờ đây có nguy cơ trông yếu đuối ở trong và ngoài nước. Cuối tuần trước, một nỗ lực thất bại trong việc lật đổ các nhà lập pháp, đã mang lại cho phe đối lập nhiều đạn dược hơn cho chương trình nghị sự của họ, bao gồm việc xây dựng mối quan hệ chặt chẽ hơn với Bắc Kinh.

Thêm vào sự không chắc chắn, các quan chức thương mại của Đài Loan hiện đang ở Washington để đàm phán nhằm đạt được một thỏa thuận để ngăn chặn thuế quan bị đe dọa ở mức 32% .

Tất cả các tổng thống đương nhiệm của Đài Loan kể từ những năm 1990 đều đã đến Mỹ trên đường tới các điểm đến khác. Trong khi hầu hết các chuyến thăm đều không gây ra căng thẳng gia tăng, chuyến đi của nhà lãnh đạo Lý đăng Huy phát biểu tại Đại học Cornell vào năm 1995 đã châm ngòi cho cái gọi là Khủng hoảng eo biển lần thứ ba, với việc Trung Quốc bắn tên lửa vào vùng biển gần đảo chính Đài Loan.

Các yêu cầu dừng chân, đôi khi, đã được xử dụng như một cách để các nhà lãnh đạo Mỹ báo hiệu sự không hài lòng với chính sách của Đài Loan.

Ví dụ nổi bật nhất về điều đó là vào năm 2006, khi Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là George W. Bush đã từ chối yêu cầu của Trần Thủy Biển về việc quá cảnh New York hoặc San Francisco để đến Paraguay. Sự hắt hủi đó được coi là một dấu hiệu cho thấy mối quan hệ không chính thức của ông với Washington đã phải chịu một đòn giáng mạnh, sau khi ông Trần khiến chính quyền Bush khó chịu với một loạt các chính sách ủng hộ độc lập có nguy cơ khiêu khích Trung Quốc.

Điểm dừng chân của ông Lai ở New York và Dallas sẽ là lần đầu tiên ông đến lãnh thổ lục địa Mỹ kể từ khi ông trở thành tổng thống hồi năm ngoái và ông Trump lên nắm quyền vào tháng Giêng. Các chuyến đi của ông ở Hawaii và Guam vào tháng 12 năm ngoái được tiếp nối bởi điều mà Đài Bắc mô tả là sự khai triển hải quân lớn nhất của Trung Quốc trong nhiều năm dọc theo chuỗi đảo đầu tiên, bao gồm cả Nhật Bản và Philippines.

-------------------

_Tác giả  Jenny Leonard và Yian Lee.... | Với sự hỗ trợ của Eric Martin và Hadriana Lowenkron.

_ Trần HSa lược dịch từ Bloomberg.... 29/7/2025.