Quan chức Ngũ Giác đài có trách nhiệm chính trong vụ tạm dừng vũ khí cho Ukraine muốn Mỹ tập trung vào Trung Quốc.

 Bản ghi nhớ nhấn mạnh tình trạng thiếu vũ khí của Mỹ đã ảnh hưởng đến quyết định tạm dừng một số chuyến hàng vũ khí gửi đến Kyiv.

Elbridge Colby đã gây sức ép để tăng cường vị thế quân sự của Mỹ ở Tây Thái Bình Dương. Ảnh: Kent Nishimura / Bloomberg News

Tác giả Michael R. Gordon và Lara Seligman ... Ngày 13 tháng 7 năm 2025... The Wall Street Journal.

WASHINGTON— Elbridge Colby, quan chức chính sách hàng đầu của Ngũ Giác đài, muốn tái tập trung quân đội Mỹ vào việc chống lại Trung Quốc. Điều đó đã đặt ông vào trung tâm các động thái đột ngột của chính quyền Trump trong việc cung cấp vũ khí cho Ukraine.

Chính Colby, 45 tuổi cháu trai của cựu giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương, đã viết một bản ghi nhớ cho Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth vào đầu tháng 6, phác thảo các yêu cầu của Ukraine về vũ khí của Mỹ có thể kéo căng hơn nữa kho dự trữ của Ngũ Giác đài đã cạn kiệt.

Bản ghi nhớ không có khuyến nghị và được một quan chức quốc phòng mô tả như là một công cụ để đánh giá việc cung cấp vũ khí sẽ ảnh hưởng như thế nào đến kho dự trữ của Mỹ. Nhưng một số quan chức trong chính quyền và Quốc hội nói rằng nó đã ảnh hưởng đến quyết định của Ngũ Giác đài đình chỉ một số lô hàng vũ khí đến Kyiv, một động thái mà Tổng thống Trump sau đó đã đảo ngược.

Vụ việc này là minh chứng cho sự thúc đẩy của Colby để làm tốt  nhiều năm cam kết của Mỹ về việc tăng cường vị thế quân sự ở Tây Thái Bình Dương, những người ủng hộ ông nói. Nhưng nó cũng nhấn mạnh những áp lực ngược lên một chính quyền, mà trong những tháng đầu tiên nhậm chức, đã phát động các hoạt động quân sự lớn chống lại Iran và Houthi ở Trung Đông, trong khi vẫn tiếp tục cung cấp quân sự cho Ukraine.

Colby "đã suy nghĩ rất sâu sắc về cách Mỹ có thể tự vệ tốt nhất trong thời đại tài nguyên bị hạn chế", Dan Caldwell, cựu cố vấn của Hegseth, nói. "Rất nhiều nhà hoạch định chính sách đã từ chối chấp nhận thực tế đó."

Colby đã từ chối các yêu cầu phỏng vấn về quan điểm của ông trong việc giúp đỡ Ukraine và kêu gọi các đối tác của Mỹ ở châu Á và châu Âu tăng cường các nỗ lực quốc phòng. Nhưng trong một thông điệp trên mạng xã hội hôm thứ Bảy, Colby  nói rằng ông sẽ tiếp tục gây sức ép với các đồng minh để tăng chi tiêu quân sự của họ, ngay cả khi một số "có thể không hoan nghênh các cuộc thảo luận thẳng thắn".

Một số cuộc thảo luận thẳng thắn đó bao gồm việc gây sức ép với Nhật Bản và Úc để làm rõ những bước quân sự mà họ đã chuẩn bị để thực hiện trong trường hợp Trung Quốc tấn công Đài Loan, theo một người quen thuộc với các cuộc trao đổi. Những nỗ lực của Colby đã gây ngạc nhiên cho một số quan chức trong khu vực vì chính sách "mơ hồ chiến lược" lâu đời của Mỹ đã tránh một tuyên bố rõ ràng về những hành động mà Washington có thể thực hiện nếu các lực lượng Trung Quốc chuyển hướng chống lại Đài Loan, và ngay cả ông Trump cũng không nói rõ ông sẽ làm gì. Các cuộc thảo luận của Colby trước đó đã được báo cáo bởi Financial Times.

Khi lập luận về việc tăng cường nỗ lực lên Trung Quốc, Colby được biết đến là người “ưu tiên hóa”, ủng hộ việc hạn chế các nghĩa vụ của Hoa Kỳ bên ngoài châu Á để giải phóng nguồn lực đối phó với Bắc Kinh. Làm như vậy, ông đã tạo sự khác biệt với những người “kềm chế” vốn thúc giục Hoa Kỳ rút khỏi các cam kết ở nước ngoài, cũng như những người theo đường lối cứng rắn truyền thống của Đảng Cộng hòa.

Mặc dù các tổng thống của cả hai đảng, bắt đầu với Barack Obama, đã kêu gọi tập trung chiến lược an ninh quốc gia của Mỹ vào Trung Quốc, nhưng việc đưa ý tưởng này vào thực tế đã tỏ ra khó khăn, một phần do các mối đe dọa mới đã xuất hiện bên ngoài châu Á, và một phần do các cam kết lâu dài của Ngũ Giác đài ở châu Âu và Trung Đông.

Lời kêu gọi của Colby về việc giảm bớt các yêu cầu đối với các lực lượng Mỹ ngoài châu Á, đã khiến ông không phù hợp với một số đảng viên Cộng hòa.

"Trong nhiều năm, những người ưu tiên hóa của đảng Cộng hòa đã lập luận rằng Mỹ không nên tấn công Iran hoặc viện trợ Ukraine vì họ phải nắm giữ các nguồn lực của mình cho một cuộc chiến tranh có thể xảy ra với Trung Quốc", Matthew Kroenig của Hội đồng Đại Tây Dương, cố vấn an ninh quốc gia cho các chiến dịch tranh cử tổng thống của  Mitt Romney năm 2012 và của Marco Rubio năm 2016, nói. "Ngược lại, Tổng thống Trump tin rằng 'Nước Mỹ trên hết' đòi hỏi Mỹ tiếp tục tham gia vào nhiều khu vực trên thế giới".

Khi Trump đề cử Colby làm Thứ trưởng Quốc phòng về chính sách vào tháng 12, sự rạn nứt giữa các đảng viên Cộng hòa về an ninh quốc gia đã nổi lên. Colby đã nhận được sự ủng hộ nồng nhiệt tại phiên điều trần xác nhận vào tháng 3 từ Phó Tổng thống JD Vance, người từ lâu đã lên tiếng hoài nghi về việc cung cấp hàng tỷ đô la vũ khí cho Ukraine và đã gọi Colby là một người bạn.

Colby đã bị Thượng nghị sĩ Tom Cotton (CH., Ark.) hỏi về tuyên bố trước đây của ông rằng việc kềm chế một Iran được trang bị vũ khí hạt nhân là khả thi. Ông Colby đã sửa đổi lập trường của mình trong phiên điều trần xác nhận đó, nói rằng Iran không thể được phép phát triển vũ khí hạt nhân và ông sẽ cung cấp cho tổng thống các lựa chọn quân sự để ngăn chặn họ làm như vậy.

Thượng nghị sĩ Mitch McConnell của Kentucky, đảng viên Cộng hòa duy nhất bỏ phiếu chống lại sự xác nhận của Colby, chỉ trích ông vì thúc đẩy các chính sách có thể dẫn đến "tự làm hại bản thân địa chiến lược".

Colby có mối quan hệ gia đình sâu sắc với cơ sở chính sách đối ngoại thông qua ông nội của mình, cựu Giám đốc CIA William Colby. "Bridge", như anh được biết đến ở Washington, đã đi học ở Nhật Bản, nơi cha anh làm việc cho một ngân hàng đầu tư, trước khi tốt nghiệp Đại học Harvard.

Colby và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tại một cuộc họp của Lầu Năm Góc với các quan chức từ Peru vào tháng 5. Ảnh: Brendan Smialowski / AFP / Getty Images

Tại Trường Luật Yale, ông là bạn cùng nhà với Jon Finer, cựu phó cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống Joe Biden. Ngay cả khi đó, các ưu tiên chính sách đối ngoại trái ngược của Colby vẫn rõ ràng: Ông là một đảng viên Cộng hòa hiếm hoi phản đối cuộc chiến ở Iraq.

Colby đã viết rằng cuộc chiến tranh Iraq năm 2003 và sự chiếm đóng kéo dài của Mỹ là một "sai lầm lịch sử" đã lãng phí các nguồn tài nguyên khổng lồ. Ông lập luận trong một bài báo năm 2012 chống lại việc tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, nói rằng nó sẽ cung cấp cho Tehran "mọi động lực để khởi động lại chương trình với sức mạnh lớn hơn".

Với tư cách là phó trợ lý bộ trưởng quốc phòng trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, ông đã đóng một vai trò quan trọng trong việc soạn thảo chiến lược quốc phòng năm 2018, trong đó thúc giục sự thay đổi từ tập trung vào chống khủng bố mà Ngũ Giác đài đã thông qua sau các cuộc tấn công ngày 11 tháng 9 năm 2001, sang chống lại Trung Quốc và Nga.

Vai trò của Colby không phải là không có sóng gió. Bộ trưởng Quốc phòng của Trump vào thời điểm đó, Tướng Thủy quân lục chiến về hưu Jim Mattis, đã thất vọng với sự nhấn mạnh của Colby vào việc bảo vệ Đài Loan, những người tham gia nhớ lại.

"Tôi nghĩ Bridge đã làm rất tốt trong việc quản lý quá trình xây dựng chiến lược", Frank Hoffman, một đại tá thủy quân lục chiến đã nghỉ hưu, người được Mattis đưa đến để giúp soạn thảo tài liệu chiến lược, cho biết. "Nhưng khi biến Đài Loan thành điểm bản lề trong cuộc cạnh tranh quân sự của chúng ta với Trung Quốc, ông ấy đã tập trung hẹp hơn bộ trưởng Mattis về những gì chiến lược cần phải làm".

Colby đã giải thích chi tiết quan điểm của mình trong cuốn sách năm 2021, "Chiến lược khắc chế ", trong đó ông lập luận rằng việc bảo vệ Đài Loan là rất quan trọng vì nó gần Trung Quốc, cùng với Nhật Bản và Philippines, tạo thành cái mà các chiến lược gia Ngũ Giác đài gọi là chuỗi đảo đầu tiên ở Tây Thái Bình Dương.

Sự tập trung của ông vào Trung Quốc - ông lưu ý trong cuốn sách - bao gồm lập luận rằng Nga có thể là một "cộng tác viên tiềm năng" với Mỹ trong một liên minh chống Bắc Kinh. Và ông cảnh báo không nên đưa Ukraine vào Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương vì nước này "rất dễ bị tổn thương" trước một cuộc tấn công của Nga "trong khi không mang lại lợi thế có ý nghĩa nào cho liên minh để có thể so sánh với chi phí và rủi ro mà quốc phòng của họ sẽ áp đặt lên nó".

Nhưng lời kêu gọi của Colby về việc tái ưu tiên chiến lược của Ngũ Giác đài  đã được thử nghiệm sau khi Nga xâm lược Ukraine vào năm sau và chuyển sang Bắc Kinh để được giúp đỡ trong việc mở rộng ngành công nghiệp quốc phòng của Nga. Thay vì đối phó với Trung Quốc một cách cô lập, Washington đã phải đối mặt với viễn cảnh đồng thời ngăn chặn hai hai đối thủ khác nhau về mặt địa lý đang hợp tác với nhau.

Colby đang đóng một vai trò quan trọng trong cuộc tranh luận chính sách và xây dựng một chiến lược quốc phòng mới mà sẽ đặt ra các mục tiêu chi tiêu và khai triển lực lượng trong nhiều năm tới.

Một số quan chức hiện tại và cựu quan chức có cùng mục tiêu với Colby là tăng cường khả năng của Mỹ ở Thái Bình Dương nói rằng, ông có thể tốt hơn trong việc giữ nguyên tắc thay vì đưa các đồng minh đi cùng. Colby đã khiến Tokyo khó chịu khi thúc giục nước này cam kết tăng chi tiêu quân sự lên 3,5% tổng sản phẩm quốc nội. Với những bất đồng chính sách về chi tiêu quân sự và thuế quan, Nhật Bản đã trì hoãn các cuộc đàm phán cấp cao với Mỹ như được dự kiến vào tháng 7.

Một cuộc đánh giá mà ông Colby đang tiến hành về một thỏa thuận năm 2021 - được gọi là Aukus, theo đó Úc sẽ nhận được tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân từ Mỹ, trong khi đóng góp vài tỷ đô la cho cơ sở công nghiệp quốc phòng của Mỹ - đã khiến các quan chức Úc lo ngại.

Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình Úc năm ngoái, Colby nói rằng sẽ là "điên rồ" nếu Mỹ cung cấp tàu ngầm tấn công cho Úc trừ khi Ngũ Giác đài có thể bảo đảm rằng họ sẽ có đủ cho mình, đồng thời nói thêm rằng Mỹ sẽ "may mắn" để đến được những năm 2030 mà không có xung đột với Trung Quốc.

Nhưng chính bản ghi nhớ mật trước khi tạm dừng giao vũ khí cho Ukraine đặc biệt làm nổi bật quan điểm của Colby. Báo cáo đã thống kê số lượng vũ khí mà Ukraine tìm kiếm cùng với số lượng vũ khí mà Mỹ có trong kho dự trữ, để huấn luyện và chiến đấu trên khắp thế giới. Trump sau đó nói với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky rằng ông không chịu trách nhiệm về việc tạm dừng các chuyến hàng sau đó, điều mà ông đã dỡ bỏ.

Wess Mitchell, một cựu quan chức cao cấp của Bộ Ngoại giao, người từng thành lập một tổ chức chính sách với Colby có tên là Sáng kiến Marathon, cho biết sự tập trung của quan chức Ngũ Giác đài vào việc đưa ra các quyết định khó khăn để răn đe Trung Quốc, được thúc đẩy bởi lo ngại rằng Hoa Kỳ đang quá tải.

“Bridge đã chỉ ra vấn đề thực sự và nói rằng ‘Hãy ưu tiên cho mối đe dọa chính, ngay cả khi điều đó có nghĩa là chúng ta phải chấp nhận đánh đổi ở các khu vực khác’”, Mitchell nói. “Mọi người có thể không đồng tình với cách tiếp cận của ông ấy, nhưng nó xuất phát từ một mối lo ngại chính đáng, đó là hiện tại chúng ta không có đủ nguồn lực cho một cuộc chiến tranh trên ba mặt trận.”

------------------

_Tác giả Michael R. Gordon và Lara Seligman.

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal... 13/7/2025.