Các nhà vận động hành lang có liên quan đến Donald Trump được các nước nghèo nhất thế giới trả hàng triệu đô la.

Somalia, Cộng hòa Dân chủ Congo và Yemen là trong số các quốc gia buộc phải ký các thỏa thuận và trao đổi khoáng sản của họ để được viện trợ hoặc hỗ trợ quân sự. 

Donald Trump trong Phòng Bầu dục bên cạnh là phó tổng thống JD Vance (trái) và Ngoại trưởng Marco Rubio. Bên phải là Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Dân chủ Congo Thérèse Kayikwamba Wagner.../ Ảnh: Yuri Gripas / EPA

Tác giả Mark Townsend....Thứ Năm 10 / 07 / 2025... The Guardian.

Một số quốc gia nghèo nhất thế giới đã bắt đầu trả hàng triệu đô la cho các nhà vận động hành lang có liên quan đến Donald Trump để cố gắng bù đắp việc bị Mỹ cắt giảm viện trợ nước ngoài, một cuộc điều tra tiết lộ.

Somalia, Haiti và Yemen nằm trong số 11 quốc gia ký các thỏa thuận vận động hành lang quan trọng với các nhân vật có liên quan trực tiếp đến tổng thống Mỹ, sau khi ông cắt giảm viện trợ nhân đạo nước ngoài của Mỹ.

Nhiều quốc gia đã bắt đầu trao đổi các nguồn tài nguyên thiên nhiên quan trọng - bao gồm cả khoáng sản - để đổi lấy sự hỗ trợ nhân đạo hoặc quân sự, cuộc điều tra của Global Witness cho thấy.

USAID đã chính thức đóng cửa vào tuần trước sau khi ông Trump giải tán cơ quan này, một động thái mà các chuyên gia cảnh báo có thể gây ra hơn 14 triệu ca tử vong có thể tránh được trong 5 năm.

Emily Stewart, người đứng đầu chính sách về chuyển tiếp khoáng sản  của Global Witness, cho biết tình hình này có nghĩa là việc thực hiện các thỏa thuận ở Washington có thể trở nên "tuyệt vọng hơn và kém thuận lợi hơn, đối với các nước có thu nhập thấp", những nước này ngày càng trở nên dễ bị khai thác tàn bạo các nguồn tài nguyên thiên nhiên của họ.

Các tài liệu cho thấy trong vòng sáu tháng kể từ cuộc bầu cử Mỹ vào tháng 11 năm ngoái, các hợp đồng trị giá 17 triệu USD đã được ký kết giữa các công ty vận động hành lang có liên quan đến Trump, với  một số quốc gia kém phát triển nhất thế giới, những quốc gia nhận của USAID cao nhất.

Hồ sơ được đệ trình theo Đạo luật Đăng ký Đại lý Nước ngoài của Hoa Kỳ tiết lộ một số quốc gia đã ký nhiều hợp đồng, bao gồm Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC), quốc gia này đã phải chịu đựng sự tản cư  hàng loạt và xung đột về tài sản khoáng sản của đất nước trong nhiều năm.

Cộng hòa Dân chủ Congo chuẩn bị ký một thỏa thuận khoáng sản với Mỹ để được hỗ trợ chống lại phiến quân do Rwanda hậu thuẫn, cung cấp cho các công ty Mỹ quyền truy cập vào lithium, coban và coltan.

Cộng hòa Dân chủ Congo  - một nước trong 10 quốc gia từng nhận được  USAID ở  hàng đầu - đã ký hợp đồng trị giá 1,2 triệu đô la với các nhà vận động hành lang Ballard Partners.

Công ty ký hợp đồng, thuộc sở hữu của Brian Ballard, đã vận động hành lang cho Trump trước cuộc bầu cử Mỹ năm 2016, và là nhà tài trợ hàng đầu cho chiến dịch chính trị của tổng thống Mỹ.

Somalia và Yemen đã ký hợp đồng với BGR Government Affairs - lần lượt là 550.000 USD và 372.000 USD.

Một cựu đối tác của BGR, Sean Duffy, hiện là bộ trưởng giao thông của Trump, là một trong vô số mối liên hệ giữa tổng thống Mỹ và các công ty vận động hành lang.

Chính phủ Pakistan, một quốc gia đang phải vật lộn với nghèo đói cùng cực nhưng cực kỳ giàu khoáng sản, đã ký hai hợp đồng với các nhà vận động hành lang có liên quan đến Trump trị giá 450.000 đô la một tháng.

Pakistan hiện đang bị ràng buộc trong các thỏa thuận với nhiều cá nhân trong vòng tròn thân cận của Trump, bao gồm cả cựu vệ sĩ của tổng thống, Keith Schiller.

Tiếp cận các nguồn tài nguyên thiên nhiên quan trọng đã trở thành ưu tiên của Trump, đặc biệt là khoáng sản đất hiếm. Những điều này được coi là quan trọng đối với an ninh của Mỹ, nhưng chuỗi cung ứng toàn cầu đối với loại khoáng sản này  bị chi phối bởi Trung Quốc.

Các quốc gia khác đang cung cấp quyền tiếp cận độc quyền vào các cảng, căn cứ quân sự và đất hiếm để đổi lấy sự hỗ trợ của Mỹ.

Mặc dù Global Witness cho biết trạng thái nhân sự ra vào liên tục giữa các chính phủ và các nhà vận động hành lang không có gì mới, nhưng tổ chức này cho biết họ lo ngại về động lực bóc lột rộng lớn hơn thúc đẩy các thỏa thuận mới.

Ông Stewart nói: "Chúng tôi đang chứng kiến sự cắt giảm đáng kể viện trợ, kết hợp với sự vội vã rõ ràng đối với các khoáng sản quan trọng, và sự sẵn sàng của chính quyền Trump để bảo đảm các thỏa thuận nhằm đổi lấy viện trợ hoặc hỗ trợ quân sự.

"Việc thỏa thuận cần phải minh bạch và công bằng. Điều quan trọng là phải nhận ra vai trò của viện trợ quốc tế trong việc tạo ra một thế giới an toàn hơn cho tất cả mọi người, và viện trợ đó nên đứng ngoài thương mại, giữ vai trò riêng biệt của nó ."

------------------

_ Tác giả Mark Townsend..

_ Trần HSa lược dịch từ The Guardian ... 11/7/2025.