Trại di tản Rafah của Israel - 'thành phố nhân đạo' hay tội ác chống lại loài người?

 

Ảnh : Anas-Mohammed/Shutterstock

Tác giả Shannon Bosch.... 09 Tháng Bảy, 2025 ...The Conversation.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Katz đã công bố một kế hoạch gây tranh cãi nhằm di chuyển  600.000 người Palestine ở Gaza vào một "khu vực nhân đạo" được chỉ định trên đống đổ nát của thành phố Rafah ở miền nam.

Để tiếp cận được với trại sẽ phải thông qua kiểm tra an ninh nghiêm ngặt nhằm bảo đảm những người vào trại không phải là đặc vụ của Hamas. Khi vào bên trong, vành đai sẽ bị quân đội Israel phong tỏa. Người Palestine sẽ không được phép rời đi.

Cuối cùng, trại di tản sẽ chứa toàn bộ 2,1 triệu dân Gaza.

Việc xây dựng trại này sẽ bắt đầu trong thời gian ngừng bắn 60 ngày, được đề xuất do Israel và Hamas đàm phán

'Bất hợp pháp và vô nhân đạo'.

Kế hoạch này là bất hợp pháp, vô nhân đạo và có nguy cơ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân đạo ở Gaza.

Việc di dời và ngăn chặn bất kỳ dân thường nào trong lãnh thổ bị chiếm đóng là vi phạm luật nhân đạo quốc tế.

Theo Quy chế Rome, việc thực hiện trên quy mô này sẽ cấu thành tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người.

Một người đàn ông đứng trước một chiếc xe tăng Israel ở Gaza. Kế hoạch của Israel cuối cùng là buộc toàn bộ người dân Gaza vào trại Rafah. Ariel Shalit / AAP

Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc và Ủy ban Nhân quyền Liên Hiệp Quốc đều lên án các trường hợp cưỡng bức di chuyển trong các cuộc xung đột vũ trang.

Ủy ban Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế cũng vậy, đã nhấn mạnh một cách căn bản việc cấm di dời dân thường, và tất cả các bên cần phải tôn trọng lệnh cấm này.

Để bảo vệ chính họ?

Katz mô tả trại di tản là một "thành phố nhân đạo". Quân đội Israel nói rằng người Palestine sẽ chỉ được quản thúc để bảo vệ cho chính họ.

Như chúng ta đã thấy, việc di dời dân thường bị cấm. Nhưng có một ngoại lệ, một trường hợp có thể được tiến hành nếu vì lý do quân sự hoặc để bảo vệ người dân.

Tuy nhiên, ngoại lệ này chỉ tồn tại chừng nào mà các điều kiện bảo đảm cho nó được hiện hữu. Bất kỳ ai bị di tản như vậy phải được đưa  về nhà càng sớm càng tốt.

Những lý do quân sự cấp bách không bao giờ được biện minh cho việc di dời dân thường để đàn áp họ. Các Nguyên tắc Hướng dẫn về Di dời Nội địa củng cố nghĩa vụ của các chủ thể quốc tế, để tránh tạo ra các tình huống có thể dẫn đến việc di dời người dân.

Tiến thoái lưỡng nan của việc viện trợ.

Katz đã chỉ ra các tổ chức quốc tế sẽ chịu trách nhiệm quản lý viện trợ và dịch vụ trong khu vực trại di tản.

Nhưng Israel có một lịch sử bất chấp ngay cả lệnh của Tòa án Công lý Quốc tế về việc cho phép viện trợ nhân đạo đến tay người Palestine ở Gaza.

Nếu các cơ quan nhân đạo quốc tế được kêu gọi phục vụ ở trại di tản, họ sẽ phải đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan.

Họ sẽ cần phải quyết định xem liệu có nên hợp tác hay không trong việc quản lý viện trợ dưới các điều kiện ảnh hưởng đến tính trung lập, và các tiêu chuẩn đạo đức của họ, phủ nhận các quyền căn bản của con người và được xây dựng dựa trên các vi phạm luật pháp quốc tế.

Các nhóm cứu trợ sẽ có nguy cơ đồng lõa trong quá trình thiết lập một trại trung chuyển cho người Palestine trước khi có thể trục xuất họ hoàn toàn ra khỏi Gaza.

"Thành phố nhân đạo" này về căn bản sẽ trở thành một nhà tù ngoài trời. Người Palestine sẽ phụ thuộc vào viện trợ quốc tế dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt của quân đội Israel.

Trục xuất hàng loạt?

Đàn ông, phụ nữ và trẻ em Palestine đi bộ dọc theo một con đường ở Gaza. Trại Rafah được cho là tiền thân của một kế hoạch di cư ồ ạt để quét sạch người Palestine khỏi Gaza. Abdel Kareem Hana / Shutterstock

Liệu trại di tản Rafah có thể là tiền thân cho việc trục xuất hàng loạt khỏi Gaza và luật pháp quốc tế nói gì về điều đó?

Katz đã được trích dẫn nói rằng Israel đặt mục tiêu thực hiện "kế hoạch di cư, vốn sẽ xảy ra" - có nghĩa là người Gaza cuối cùng sẽ buộc phải rời đi, đến  các quốc gia khác.

Thay đổi thành phần nhân khẩu học của một lãnh thổ – thanh lọc sắc tộc –  thông qua việc di dời dân thường của một lãnh thổ, thì bị nghiêm cấm theo luật pháp quốc tế.

Ý tưởng di dời người Palestine từ lâu đã là một phần trong tư duy chiến lược của Israel, nhưng thông báo này báo hiệu một sự leo thang nguy hiểm và ý định thay đổi vĩnh viễn bối cảnh nhân khẩu học của Gaza thông qua việc di dời và ngăn chặn.

Di cư tự nguyện?

Theo Katz, người Gaza sẽ có lựa chọn di cư "tự nguyện".

Thật vậy, phát biểu tại Tòa Bạch Ốc trong tuần này, Thủ tướng Benjamin Netanyahu nói rằng sẽ không có cuộc di cư cưỡng bức nào ra khỏi Gaza:

Nếu mọi người muốn ở lại, họ có thể ở lại, nhưng nếu họ muốn rời đi, họ có thể rời đi.

Nhưng quy mô của cuộc khủng hoảng nhân đạo ở Gaza là không thể hiểu được.

Người dân đã phải di dời nhiều lần và 90% các ngôi nhà ở Gaza bị hư hại hoặc bị phá hủy. Hệ thống chăm sóc sức khỏe, nước, xử lý rác thải và vệ sinh đã sụp đổ.

Trung bình 100 người Palestine bị giết mỗi ngày khi họ cố gắng tiếp cận thực phẩm.

Những tình huống khủng hoảng này phủ nhận bản chất tự nguyện của bất kỳ sự đồng ý nào đối với việc chuyển đến trại di tản Rafah hoặc cuối cùng là rời khỏi Gaza.

Theo Amos Goldberg, nhà sử học về Holocaust tại Đại học Hebrew ở Jerusalem, những gì mà Bộ trưởng Quốc phòng đưa ra là các kế hoạch rõ ràng cho việc thanh lọc sắc tộc ở Gaza:

[Đó] là một trại trung chuyển cho người Palestine trước khi Israel trục xuất họ. Nó không phải là nhân đạo, cũng không phải là một thành phố.

----------------

_ Tác giả Shannon Bosch là Phó Giáo sư (Luật), Đại học Edith Cowan.

_ Trần HSa lược dịch từ The Conversation.... 12/7/2025.