Kế hoạch của Ukraine để giành chiến thắng trong cuộc chiến - có hoặc không có sự giúp đỡ của Mỹ.

 Với một lệnh ngừng bắn có vẻ khó xảy ra, Ukraine đã đề xuất một kế hoạch gây ra 'thất bại chức năng' cho các lực lượng Nga trên bộ, trên biển và trên không.

Minh họa của Telegraph

Tác giả Roland Oliphant / Phóng viên nước ngoài cao cấp..... 15 Tháng Bảy 2025 ... The Telegraph.

Từ chối, mặc cả, tức giận, chán nản. Các nhà lãnh đạo châu Âu đã từng chịu đựng trọn vẹn các cảm xúc cho đến  vào tuần trước, họ cuối cùng chấp nhận sự thật nghiệt ngã: cuộc chiến ở Ukraine sẽ không dừng lại trong năm nay.

Tổng thống Trump hiện đã đi đến kết luận tương tự. Hôm thứ Hai, ông tuyên bố sẽ gửi thêm các hệ thống phòng thủ Patriot để giúp đẩy lùi các cuộc không kích quy mô lớn của Nga, và thậm chí cung cấp tên lửa tầm xa.

Ông được cho là đã yêu cầu Volodymyr Zelensky tấn công Moscow, để buộc Vladimir Putin phải ngồi vào bàn đàm phán.

"Tôi nghĩ chúng tôi đã đạt được một thỏa thuận tới bốn lần, và sau đó bạn về nhà và bạn thấy [Putin] vừa tấn công một viện dưỡng lão hoặc thứ gì đó ở Kyiv", ông Trump nói khi ông đặt ra thời hạn 50 ngày để tổng thống Nga đồng ý hòa bình.

Đó là một "khoảnh khắc quan trọng", như người đứng đầu NATO Mark Rutte đã nhận xét. Nhưng các quan chức Ukraine và châu Âu biết rằng sự thay đổi tâm trạng ở Washington không thể được coi là điều hiển nhiên.

Tổng thống Trump trả lời phỏng vấn khi chuẩn bị lên máy bay.

Chỉ một tuần trước, Ngũ Giác đài  đã đình chỉ việc cung cấp đạn dược quan trọng, với lý do kho dự trữ của chính họ đang cạn kiệt. Sự ủng hộ của Mỹ có thể bị rút lại bất cứ lúc nào. Vậy Ukraine nên làm gì nếu Putin phớt lờ tối hậu thư của Trump?

Một tổ chức tư vấn quốc phòng Kyiv tin rằng họ đã tìm ra câu trả lời. 

Andriy Zagorodnyuk và Alina Frolova, hai cựu bộ trưởng quốc phòng điều hành Trung tâm Chiến lược Quốc phòng (CDS), đã dành vài tuần qua để vận động các quan chức phương Tây theo đuổi cái mà họ gọi là "chiến lược trung hòa ".

Đó là một thuật ngữ mà Zagorodnyuk vui vẻ thừa nhận rằng anh ấy bịa ra vì nó nghe hay hay.

Điều đó có nghĩa là người Nga có thể tiếp tục chiến đấu bao lâu tùy thích, nhưng không thể đạt được bất kỳ tiến bộ nào. Một định nghĩa lại về chiến thắng khi Ukraine sống còn và hoạt động, bất kể cuộc chiến kéo dài bao lâu.

"Ví dụ, tất cả các kế hoạch phục hồi mà chúng tôi có hiện nay ở Liên minh châu Âu cũng có liên quan đến hòa bình: chúng tôi làm điều gì đó sau lệnh ngừng bắn", ông Frolova nói với The Telegraph ở London tuần trước.

"Vì vậy, nếu chúng tôi không có một lệnh ngừng bắn chính thức, hoặc nếu chúng tôi không có lệnh ngừng bắn, liệu chúng tôi có suy giảm kinh tế và chết trong một cuộc chiến tiêu hao, hay chúng tôi cần tạo ra một tình huống an ninh với ít nhiều ổn định, trong đó chúng tôi không chỉ có thể sống sót mà còn tăng cường khả năng của mình?"

"Thất bại chức năng" của Nga - một thuật ngữ khác mà Frolova và Zagorodnyuk đã đặt ra - sẽ cho phép Ukraine bắt đầu phục hồi kinh tế, đưa người tị nạn về nhà và thu hút đầu tư từ phương Tây, tất cả xảy ra trong khi chiến tranh vẫn tiếp tục, mặc dù theo một phong cách trung tính, không quá nổi bật. 

Biển Đen.

Mô hình bắt đầu bằng việc xem xét những gì Ukraine đã làm tốt, "ngay cả khi không đánh bại Nga theo cách cổ điển, thông thường", Frolova nói.

Ví dụ điển hình là lĩnh vực hàng hải, nơi mà Ukraine đã vô hiệu hóa một cách hiệu quả - nhưng không phá hủy - hạm đội Biển Đen của Nga.

"Chúng tôi thấy rằng hạm đội Nga vẫn tồn tại - vì vậy về mặt kỹ thuật, họ có nhân sự, họ có hệ thống chỉ huy và kiểm soát, họ có căn cứ, họ có khả năng - nhưng họ không thể thực hiện các nhiệm vụ chính mà họ được cài đặt. Họ không thể phong tỏa kinh tế và họ không thể thực hiện các hoạt động đổ bộ".

Ukraine đã đánh bại hạm đội Biển Đen không phải bằng hải quân - họ không thực sự có hải quân - mà thông qua việc xử dụng sáng tạo các hệ thống không người lái bao gồm sáng kiến tàu không người lái (hình bên dưới) và tên lửa chống hạm tầm xa. Kết quả là, chiến tranh hải quân, trong khi nó vẫn còn tồn tại, nhưng bị cản trở một cách hiệu quả.

Mô hình tàu tấn công không người lái.

Bản đồ phòng tuyến trong cuộc chiến Ukraine - Nga.

Trận chiến trên bộ.

Nhân rộng thành công đó trên đất liền sẽ là một thách thức đáng kể. Tiền tuyến dài 1.200 km (745 dặm). Cả hai bên đều có những  thách thức trong việc tập trung lực lượng dọc theo nó, nhưng Nga có lợi thế áp đảo về nhân lực, cho phép họ liên tục thay thế binh sĩ ngay cả trước những tổn thất khủng khiếp.

Một nghiên cứu của The Economist tuần này cho thấy tốc độ tiến bộ hiện tại của Nga, mặc dù vẫn còn chậm, nhưng là nhanh nhất trong hai năm. Tuy nhiên, Nga đã buộc phải tập trung vào một số điểm trên mặt trận để tạo ra đủ căng thẳng nhằm  chiếm lấy đất đai.

Nga đã rút quân khỏi Sumy ở phía đông bắc - nơi mà một cuộc tấn công gần đây đã bị đình trệ - để tập trung vào Pokrovsk ở phía nam Donetsk. Nỗ lực tấn công Kostyantynivka, một phần thuộc "vành đai pháo đài" gồm các thành phố ở miền trung Donetsk, dường như cũng đã được chuyển từ các thị trấn phía đông Chasiv Yar và Toretsk - những  nơi không đạt được nhiều tiến triển trong một năm tấn công - sang khu vực nhô ra gần Pokrovsk. Trong khi đó, khu vực nhô ra Siversk, dọc theo vị trí phòng thủ cực đông của Ukraine, quân đội Ukraine vẫn tiếp tục thách thức các nỗ lực của Nga nhằm đè bẹp nó.

Những thành công phòng thủ đó nắm giữ manh mối cho sự "vô hiệu hóa chiến lược" trên đất liền. "Chúng tôi có những ví dụ về những lữ đoàn đã tạo ra các khu vực có ít nhiều ổn định trên tiền tuyến," Frolova nói. "Chủ yếu điều này được thực hiện với cái gọi là khu vực tiêu diệt. Đây là khu vực được kiểm soát bởi, ví dụ, máy bay không người lái góc nhìn thứ nhất (FPV), khi chúng sử dụng FPV để loại bỏ bộ binh và thiết bị. Vì vậy, bạn không cần bộ binh để đối mặt với bộ binh; bạn chỉ cần giết bộ binh Nga trong phạm vi 10, 15, 20km."

Theo một cách nào đó, đây chỉ đơn giản là một sự trình bày thực tiễn hiện tại của cả hai bên. Trung bình, "vùng xám" của hoạt động máy bay không người lái khả dĩ sát thương cách tiền tuyến  khoảng 10km ở hai bên đường tiếp xúc. Hầu hết quân đội Nga và Ukraine đã phải hành quân theo nhóm nhỏ lên đến hàng chục dặm để tham gia chiến đấu vì quá nguy hiểm cho các phương tiện hoạt động.

Magyar's Birds, một trong những đơn vị máy bay không người lái nổi bật nhất của Ukraine, được cho là đã giúp làm chậm bước tiến của Nga vào Pokrovsk bằng cách bắn vào các đội quân và đường tiếp tế lên đến 20 km (12,4 dặm) phía sau mặt trận.

Một số lữ đoàn Ukraine đã chứng tỏ rất thành công trong việc tiên phong và hoàn thiện cái mà các nhà hoạch định chiến lược Ukraine ngày nay gọi là "bức tường máy bay không người lái". Các lữ đoàn Khartia 13, Azov 12 và Lữ đoàn Tấn công 3 - mà Zagorodnyuk nói là đặc biệt giỏi trong việc mở rộng khu vực tiêu diệt tiến sâu hơn vào lãnh thổ do Nga kiểm soát - tất cả hiện đang dẫn đầu Quân đoàn của riêng họ gồm năm lữ đoàn khác, như một phần của cuộc thử nghiệm nhằm phổ biến các phương pháp hay nhất.

Máy bay không người lái tấn công bằng sợi cáp quang 'không thể gây nhiễu'

Bản thiết kế máy bay không người lái Shahed 136 của Iran.

Zagorodnyuk và Frolova muốn đẩy khu vực tiêu diệt lùi lại 80 hoặc thậm chí 150 km dọc theo toàn bộ tiền tuyến - một độ sâu mà bộ binh không thể bước vào trận chiến, và điều này sẽ đưa tất cả pháo binh dã chiến ra ngoài tầm bắn. Các cuộc đụng độ trên mặt đất sẽ được loại bỏ một cách hiệu quả; Lợi thế của Nga về nhân lực bị vô hiệu hóa; và chiến tranh, ở một mức độ nào đó, tự động hóa.

Trò chơi máy bay không người lái.

Thách thức một phần là hậu cần: Ukraine và các đồng minh sẽ cần sản xuất (và trả tiền) máy bay không người lái với số lượng thậm chí còn lớn hơn so với hiện tại. Ngoài ra còn có một vấn đề kỹ thuật: khoảng cách tối đa hiện tại của vùng tiêu diệt bị giới hạn ở khoảng 40km, đây là tầm bắn tối đa của máy bay không người lái tấn công FPV. Để mở rộng vùng tiêu diệt sẽ đòi hỏi máy bay không người lái lớn hơn và giải quyết các vấn đề liên lạc do các biện pháp đối phó tác chiến điện tử khổng lồ của Nga gây ra.

Một giải pháp, do người Nga tiên phong nhưng sau đó được người Ukraine áp dụng, là xử dụng cáp quang để điều khiển máy bay không người lái, nhưng hiện vẫn giới hạn tầm bắn ở khoảng 40km.

Trí tuệ nhân tạo xử dụng hướng dẫn trực quan - trong đó các hình ảnh được lập trình sẵn theo địa hình được xử dụng để điều hướng đến mục tiêu - có thể dẫn đường chính xác cho máy bay không người lái đến khu vực mục tiêu vài trăm mét vuông, nhưng chưa có khả năng tìm thấy mục tiêu chính xác, ví dụ như cửa sập xe tăng, chỉ có đường kính vài mét.

"Nhưng đây không phải là thiết bị không tồn tại. Nó tồn tại," Frolova nói. "Bây giờ nó đòi hỏi phải làm sạch  công nghệ và sản xuất, sau đó mở rộng quy mô. Từ những gì tôi nghe được khi nói chuyện với các nhà sản xuất các loại UAV này [máy bay không người lái], họ nói rằng họ hoàn toàn nên có giải pháp cho tầm bắn 150km vào cuối năm nay".

Chiến tranh trên không.

Đó là ở dưới đất. Còn trên không thì sao?

Bản thiết kế tên lửa đạn đạo Iskander 9K720 của Nga.

Hệ thống tên lửa phòng thủ Patriot.

Ở đây, cũng như trên thực địa, Nga có lợi thế rõ ràng về số lượng. Tối thứ Ba tuần trước, Nga đã phát động cuộc không kích lớn nhất từ trước đến nay vào Ukraine, bao gồm 728 máy bay không người lái và 13 tên lửa, phá kỷ lục của chính nó lần thứ ba trong hai tuần.

Ukraine cho biết hầu hết đã bị đánh chặn, nhưng các cuộc không kích ồ ạt vào mùa hè này đã giết chết nhiều thường dân, hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ những ngày đầu của cuộc chiến. Thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng dân sự và nhà ở nói riêng là đáng kể.

Ukraine đã thử nghiệm thành công với các máy bay không người lái đánh chặn loại nhỏ được thiết kế để tiếp cận và tiêu diệt máy bay không người lái cảm tử  của Nga với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với tên lửa đánh chặn do các hệ thống Patriot của Mỹ bắn đi.

Một lần nữa, Frolova tự tin khẳng định rằng câu trả lời cho máy bay không người lái cảm tử Shahed  di chuyển chậm sẽ được tìm thấy "vào cuối năm nay".

Tên lửa hành trình - Kalibr và Kh-101 của Nga - cũng tương đối chậm và có thể bị đánh chặn bởi các hệ thống phòng không do châu Âu cung cấp. Thứ Năm tuần trước, Phó Thủ tướng Angela Rayner, đã ký một thỏa thuận cung cấp cho Ukraine hơn 5.000 tên lửa phòng không do tập đoàn quốc phòng Thales của Pháp sản xuất.

Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất trên không, và có lẽ trong toàn bộ lý thuyết của Frolova và Zagorodnyuk, là mối đe dọa tên lửa đạn đạo. Tên lửa đạn đạo Iskander phóng từ mặt đất của Nga di chuyển với tốc độ Mach 6 hoặc 7 (khoảng 4.600 dặm/giờ). Về mặt lý thuyết, Khinzal phóng từ trên không có thể đạt tốc độ Mach 10 (7.600 dặm/giờ).

Chúng là một mối đe dọa công nghệ cao đòi hỏi một giải pháp công nghệ cao và một mình Ukraine sẽ không thể xây dựng giải pháp. Trong khi các hệ thống Patriot có thể - và thực sự - đánh chặn cả hai - Iskander và  Khinzal , nhưng việc sản xuất đang phải vật lộn để theo kịp nhu cầu từ Ukraine, Israel, châu Âu, Đông Á và chính Mỹ.

SAMP/T NG từ Pháp-Ý, một hệ thống tương đương với Patriot, đã được khai triển đến Ukraine và xử dụng thành công. Nhưng nó cũng đang thiếu tên lửa Aster 30 để họ bắn, được sản xuất với số lượng thậm chí còn nhỏ hơn tên lửa PAC cho hệ thống Patriot.

Vì vậy, trong khi quyết định của Trump đảo ngược việc tạm dừng và gửi thêm Patriots sẽ được hoan nghênh, không có gì  bảo đảm rằng ông sẽ có thể cung cấp đủ tên lửa để theo kịp việc gia tăng sản xuất tên lửa đạn đạo của Nga trong dài hạn. Ông cũng có thể cảm thấy buộc phải đình chỉ nguồn cung cấp một lần nữa nếu ông cảm thấy mối đe dọa ngày càng tăng ở nơi khác.

Tuần trước, Ngũ Giác đài đã tạm dừng việc chuyển giao 30 tên lửa Patriot cho Ukraine với lý do kho dự trữ của chính nước Mỹ đang giảm xuống, được cho là đã giảm xuống chỉ còn 25% so với mức tối thiểu sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Iran vào tháng trước.

Không phải ngẫu nhiên mà Nga đã phát động một cuộc không kích lớn vào đêm Mỹ hủy chuyển nhượng Patriot vào tuần trước, Frolova lập luận. Do đó, có rất nhiều cuộc thảo luận ở châu Âu về việc mở rộng quy mô sản xuất tên lửa Aster và tái xử dụng các tên lửa đánh chặn gắn trên tàu trong thời gian chờ đợi.

Tất cả có thể hoạt động không?

Cho đến nay, không có chính sách nào trong số này là chính sách chính thức của chính phủ Ukraine. Tuy nhiên, các tác giả của nó tin rằng kế hoạch 'chiến lược vô hiệu hóa'  có thể sẽ bắt đầu, phần lớn là vì nó chính thức hóa những điều đã xảy ra.

"Khu vực tiêu diệt không phải là thứ được phát minh trong văn phòng và sau đó được thực hiện trên mặt đất. Nó thực sự xuất hiện trên chiến trường, bắt đầu được xử dụng như một thực hành tốt nhất, một thực hành có thể nhìn thấy được, và bây giờ nó dường như là câu trả lời cho câu hỏi chính. Ở Biển Đen cũng vậy: không có chiến lược phức tạp. Đó là  việc tìm ra những gì hiệu quả," Frolova nói.

Zagorodnyuk và Frolova lập luận - và đang mạnh mẽ nói với cả các quan chức châu Âu và các bộ trưởng Ukraine - rằng tất cả những điều này có thể được mở rộng để tạo ra "thất bại chức năng" của Nga, hoặc "chiến lược trung hòa ", từ đó cho phép Ukraine khôi phục lại nền kinh tế. Và giữa các dòng, có thể nhìn thấy một mục tiêu khác, xa hơn.

"Những gì họ thực sự đặt cược vào là một sự trì trệ trên chiến trường đối với Nga, chống lại những tổn thất có thể chấp nhận được cho Ukraine", Ed Stringer, cựu nguyên soái Không quân Hoàng gia Anh, người đã nghiên cứu các đề xuất cho biết. "Nó buộc nền kinh tế Nga phải nổ tung để vượt qua bế tắc trên chiến trường. Đó là mục tiêu ngầm, nếu không được nêu rõ ràng ở đây."

Đối với Stringer, chìa khóa sẽ là giải quyết cách tiếp cận "độc đáo" đối với sản xuất vũ khí ở châu Âu, vốn hiện đang cản trở việc mở rộng quy mô sản xuất các mặt hàng như tên lửa chống đạn đạo. "Và kẻ thù luôn có tiếng nói", ông cảnh báo.

Đối với Frolova, việc chỉ cần có một chiến lược thực tế để chỉ ra là rất có giá trị. Bà tin rằng sự thiếu tin cậy của Mỹ xuất phát từ niềm tin của Washington rằng Ukraine không thể chiến thắng, và điều này lại xuất phát từ việc phương Tây không thể đưa ra một lý thuyết chiến thắng vượt ra ngoài câu thần chú "chừng nào còn cần thiết".

"Họ không coi đây là một chiến lược. Họ không nhìn thấy các nhiệm vụ và mục tiêu cũng như xác suất đạt được những mục tiêu này", bà nói. "Họ nghĩ rằng, 'OK, trong tình huống này, Nga lớn hơn, mạnh hơn, họ có một số tiến bộ trên đất liền, điều đó có nghĩa là họ sẽ giành chiến thắng'.

"Vậy chúng ta có thể thuyết phục họ bằng một quan điểm khác không? Ít nhất thì chúng ta có thể thử."

---------------------

_ Tác giả Roland Oliphant / Phóng viên nước ngoài cao cấp.

_ Trần HSa lược dịch từ The Telegraph. ...16/7/2025.