Donald Trump hỏi Volodymyr Zelenskyy, liệu Ukraine có thể tấn công Moscow hay không

 Những người được thông báo về cuộc gọi cho biết. Tổng thống Hoa Kỳ khuyến khích nhà lãnh đạo Ukraine tăng cường các cuộc tấn công sâu vào Nga.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy tại hội nghị thượng đỉnh NATO gần đây. Ông Trump nói ông "rất không hài lòng" với Nga và tổng thống của nước này về việc thiếu tiến bộ hướng tới một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh © Hình ảnh Telegram / Tài liệu phát tay / Anadolu / Getty

Tác giả Christopher Miller ở Kyiv, Henry Foy ở Brussels và Max Seddon ở Berlin..... 15/7/2025.....Financial Times.

Donald Trump ở chổ riêng tư đã khuyến khích Ukraine tăng cường tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, thậm chí hỏi Volodymyr Zelenskyy liệu ông ấy có thể tấn công Moscow nếu Mỹ cung cấp vũ khí tầm xa hay không, theo những người được thông báo về các cuộc thảo luận.

Cuộc trò chuyện, diễn ra trong cuộc điện đàm ngày 4/7 giữa các nhà lãnh đạo Mỹ và Ukraine, đánh dấu một sự khác biệt rõ rệt so với lập trường trước đây của Trump về cuộc chiến của Nga và lời hứa trong chiến dịch tranh cử của ông là chấm dứt sự can dự của Mỹ vào các cuộc xung đột ở nước ngoài.

Trong khi vẫn chưa rõ liệu Washington có cung cấp những vũ khí như vậy hay không, cuộc thảo luận nhấn mạnh sự thất vọng sâu sắc của ông Trump đối với việc Tổng thống Nga Vladimir Putin từ chối tham gia vào các cuộc đàm phán ngừng bắn do Tổng thống Mỹ đề xuất, người từng tuyên bố sẽ giải quyết cuộc chiến trong một ngày.

Cuộc trò chuyện với ông Zelenskyy vào ngày 4/7 được thúc đẩy bởi cuộc điện đàm của ông Trump với ông Putin một ngày trước đó, điều mà tổng thống Mỹ mô tả là "tồi tệ".

Hai người quen thuộc với cuộc trò chuyện giữa Trump và Zelenskyy cho biết tổng thống Mỹ đã hỏi người đồng cấp Ukraine liệu ông ấy có thể tấn công các mục tiêu quân sự sâu bên trong Nga nếu Mỹ cung cấp vũ khí có khả năng làm như vậy hay không.

"Volodymyr, anh có thể đánh vào Moscow không? . . . Anh cũng có thể đánh vào St Petersburg không?" Trump hỏi trong cuộc gọi, theo người biết chuyện.

Họ cho biết Zelenskyy trả lời: "Chắc chắn rồi. Chúng tôi có thể nếu ông đưa vũ khí cho chúng tôi."

Ông Trump đã báo hiệu sự ủng hộ của mình đối với ý tưởng, mô tả chiến lược có ý định "khiến họ [người Nga] cảm thấy đau đớn" và buộc Điện Kremlin phải ngồi vào bàn đàm phán, theo hai người được thông báo trong cuộc gọi.

Một quan chức phương Tây, người đã được thông báo về cuộc gọi, cho biết cuộc trò chuyện phản ảnh mong muốn ngày càng tăng trong các đối tác phương Tây của Ukraine về việc cung cấp vũ khí tầm xa có khả năng "mang cuộc chiến đến với thủ đô Moskva" - một quan điểm được các quan chức Mỹ lặp lại trong những tuần gần đây.

Tòa Bạch Ốc và văn phòng tổng thống Ukraine đã không trả lời yêu cầu bình luận.

Cuộc thảo luận giữa Trump và Zelenskyy đã dẫn đến một danh sách các vũ khí tiềm năng cho Kyiv được phía Mỹ chia xẻ với tổng thống Ukraine ở Rome vào tuần trước, theo ba người biết về nó.

Trong một cuộc họp với các quan chức quốc phòng Mỹ và các bên trung gian từ các chính phủ NATO, ông Zelenskyy đã nhận được một danh sách các hệ thống tấn công tầm xa có khả năng được cung cấp cho Ukraine thông qua sự trung chuyển  của bên thứ ba.

Thỏa thuận này sẽ cho phép ông Trump phá vỡ sự đóng băng hiện tại của Quốc hội đối với viện trợ quân sự trực tiếp của Mỹ bằng cách cho phép bán vũ khí cho các đồng minh châu Âu, những người này sau đó sẽ chuyển các hệ thống cho Kyiv.

Người Ukraine đã yêu cầu tên lửa Tomahawk, tên lửa hành trình tấn công chính xác với tầm bắn khoảng 1.600km. Nhưng chính quyền Trump - giống như chính quyền Biden - lo ngại về sự thiếu kềm chế của Ukraine, một người quen thuộc với danh sách được chia xẻ với Zelenskyy cho biết.

Trong một cuộc họp tại Phòng Bầu dục với Tổng thư ký NATO Mark Rutte hôm thứ Hai, ông Trump đã công bố kế hoạch cung cấp cho Ukraine các hệ thống phòng không Patriot và tên lửa đánh chặn nhưng không tiết lộ bất kỳ lô hàng nào của các hệ thống vũ khí khác.

Tổng thống Mỹ cho biết ông "rất không hài lòng" với Nga và tổng thống của nước này về việc thiếu tiến trình  hướng tới một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh. "Tôi thất vọng về Tổng thống [Vladimir] Putin, bởi vì tôi nghĩ chúng tôi sẽ có một thỏa thuận hai tháng trước đây".

Dmitry Medvedev, phó chủ tịch hội đồng an ninh Nga và là cựu tổng thống thay thế cho Putin, đã phớt lờ quyết định của Trump.  Medvedev viết trên X. "Trump đã đưa ra tối hậu thư màu mè cho Điện Kremlin... Nga không quan tâm".

Hai trong số những người được tóm tắt cuộc điện đàm giữa Trump và Zelenskyy, và quen thuộc với các cuộc thảo luận Mỹ-Ukraine về chiến lược quân sự cho biết, một loại vũ khí được thảo luận là Hệ thống tên lửa chiến thuật của lục quân, hay Atacms.

Ukraine đã xử dụng tên lửa Atacms do Mỹ cung cấp với tầm bắn lên tới 300 km (186 dặm) để tấn công các mục tiêu trong lãnh thổ do Nga chiếm đóng và trong một số trường hợp, vào sâu hơn bên trong Nga. Atacms có thể được phóng từ các hệ thống tên lửa HIMARS mà chính quyền Biden đã chuyển giao cho Ukraine. Nhưng chúng không bay đủ xa để đến Moscow hoặc St Petersburg.

Nga đã nhiều lần đe dọa tấn công các mục tiêu của phương Tây để đáp trả việc cung cấp vũ khí tiên tiến của phương Tây cho Ukraine, nhưng vẫn chưa làm như vậy.

Sau khi Ukraine lần đầu tiên xử dụng hệ thống Atacms để tấn công các mục tiêu quân sự bên trong lãnh thổ chủ quyền của Nga vào tháng 11 năm ngoái, ông Putin cho biết cuộc chiến đã "tiếp nhận các yếu tố có tính chất toàn cầu" và đáp trả bằng cách bắn thử nghiệm tên lửa tầm trung Oreshnik vào thành phố Dnipro.

Tổng thống Nga cho biết Moscow có quyền "xử dụng vũ khí của chúng tôi để chống lại các cơ sở quân sự của các quốc gia cho phép vũ khí của họ được xử dụng để chống lại các cơ sở của chúng tôi, và trong trường hợp hành động gây hấn leo thang, chúng tôi sẽ phản ứng một cách dứt khoát và đối xứng".

Sau các cuộc tấn công ATATMS, Nga cũng đã công bố một phiên bản cập nhật về  học thuyết hạt nhân của nó nhằm hạ thấp ngưỡng khả dĩ xử dụng. Những thay đổi này khiến có thể hình dung một cuộc tấn công hạt nhân phủ đầu của Nga chống lại Mỹ, Anh và Pháp - ba cường quốc hạt nhân của NATO - để đáp trả các cuộc tấn công của Ukraine vào Nga bằng các vũ khí như tên lửa Atacms và Storm Shadow.

Washington đôi khi đã cảnh báo Ukraine không nên xử dụng chúng để tấn công sâu bên trong Nga, nhưng những hạn chế đó dường như đang được nới lỏng.

Ukraine chủ yếu xử dụng máy bay không người lái tầm xa sản xuất trong nước để tấn công các mục tiêu quân sự sâu bên trong nước Nga vốn giúp cung cấp động lực cho cỗ máy chiến tranh của họ.

Cuộc tấn công táo bạo nhất của họ xảy ra vào đầu tháng 6, khi cơ quan an ninh SBU của Ukraine phóng một loạt máy bay không người lái tự sát ẩn bên trong những ngôi nhà tiền chế  mà họ đưa lậu vào Nga, và tấn công các phi đội máy bay ném bom chiến lược của nước này. Những chiếc máy bay này đã được xử dụng trong các cuộc bắn phá của Moscow vào các thành phố của Ukraine trong suốt cuộc chiến. Ít nhất 12 máy bay đã bị hư hại nặng hoặc bị phá hủy trong cái mà Kyiv gọi là Chiến dịch Mạng nhện.

----------------------

_ Tác giả Christopher Miller ở Kyiv, Henry Foy ở Brussels và Max Seddon ở Berlin.

_ Trần HSa lược dịch từ Financial Times. .... 15/7/2025.