Khi cuộc xung đột Israel-Iran lắng xuống, các trận chiến trong nước bùng nổ trở lại

 

Tác giả Zac Weisz......01 Tháng Bảy, 2025. ... Gzero Media.

Đã hơn một tuần kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngừng bắn giữa Israel và Iran. Không tính một cuộc đánh bom qua lại ngắn ngủi  - và bom f của Trump - ngay sau thông báo này, một thỏa thuận ngừng bắn dường như vẫn được duy trì, thậm chí  khi vẫn còn câu hỏi về mức độ thiệt hại đối với các cơ sở hạt nhân của Iran.

Nhưng sự bùng phát đã ảnh hưởng như thế nào đến chính trị trong nước của mỗi quốc gia liên quan? Hãy cùng khám phá cuộc xung đột kéo dài 12 ngày đã ảnh hưởng như thế nào đến vận may chính trị của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và Trump.

Israel: hiện tại, Netanyahu đã thoát khỏi tình thế khó khăn.

Ba tuần trước, có vẻ như Netanyahu đang nhìn chằm chằm vào vực thẳm, với chính phủ liên minh của ông đang trên bờ vực sụp đổ. Ông sống sót sau cuộc bỏ phiếu, sau đó ném bom Iran, phá hủy một phần các cơ sở hạt nhân của nước này và giết chết một số quan chức quân sự cấp cao. Như một cuộc đảo chính, ông ấy cũng khiến Hoa Kỳ tham gia vào sự nghiệp.

Dữ liệu phản ảnh rằng đây là một thành công đối với nhà lãnh đạo Israel. Khoảng 70% người Israel ủng hộ các cuộc tấn công, theo một cuộc thăm dò, và ông cũng nhận được một cuộc thăm dò bầu cử có năng lực.

Tuy nhiên, Netanyahu vẫn chưa ra khỏi rừng. Mặc dù cuộc chiến đã kết thúc với Iran, nhưng nó vẫn tiếp tục ở Gaza. Chính cuộc xung đột này - và thất bại trong việc tìm kiếm 50 con tin Israel còn lại - đang thống trị chính trị nội bộ của Israel ngay bây giờ, và nó đã đưa Netanyahu vào tình huống tiến thoái lưỡng nan, theo Aaron David Miller, một  nhà cựu ngoại giao Hoa Kỳ, hiện là thành viên cấp cao tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế.

"Ông ấy bị mắc kẹt giữa các đối tác liên minh cánh hữu của mình và dư luận - nhưng thậm chí quan trọng hơn, có khả năng là với Donald Trump", Miller nói, đề cập đến việc cánh hữu của Netanyahu không muốn ông thỏa thuận với Hamas, trong khi công chúng Israel và Trump thì có.

Hơn nữa, Netanyahu vẫn phải đối mặt với một phiên tòa xét xử tham nhũng. Miller lưu ý rằng ngành tư pháp của Israel đã không ngại bỏ tù các quan chức nhà nước hàng đầu - cựu Thủ tướng Ehud Olmert đã ngồi tù 16 tháng vì tội hối lộ - vì vậy "đây không phải là vấn đề không thực tế" đối với nhà lãnh đạo đương nhiệm.

Tuy nhiên, hào quang thành công chung quanh sứ mệnh Iran của ông đã thay đổi mọi thứ đối với ông. Và với cuộc bầu cử tiếp theo sẽ không diễn ra cho đến mùa thu năm 2026, ông có chỗ để thở, về mặt chính trị.

Miller nói. "Không còn nghi ngờ gì nữa, thương hiệu của ông ấy đã được nâng cao rất nhiều. Ông ấy có lẽ đang chịu ít áp lực hơn bất kỳ lúc nào kể từ khi chính phủ được thành lập vào tháng 12 năm 2022."

Iran: Khamenei đã thất bại nhưng không bị loại bỏ.

Nhà lãnh đạo tối cao "dứt khoát yếu hơn" so với trước cuộc xung đột, Tiến sĩ Saram Vakil, một chuyên gia về Iran tại tổ chức tư vấn Chatham House có trụ sở tại London cho biết.

Lý do rất rõ ràng: cuộc chiến đã gây thiệt hại đáng kể cho Iran và phơi bày tính dễ bị tổn thương trên lãnh vực quân sự của họ. Cộng hòa Hồi giáo mất quyền kiểm soát bầu trời của chính mình, các cơ sở hạt nhân của họ bị hư hại nặng. Phản ứng của họ đối với Israel tạo ra ít thiệt hại, và sau các cuộc không kích của Mỹ, Tehran đã đáp trả bằng một làn sóng không kích yếu ớt, giữ thể diện, nhắm vào căn cứ của Mỹ ở Qatar - và họ được cho là đã nói trước với Trump về cuộc tấn công.

Khamenei đã cố gắng tuyên bố chiến thắng, nói rằng Tehran đã "tát vào mặt Mỹ nặng nề", trong bài phát biểu công khai đầu tiên của ông sau khi lệnh ngừng bắn được công bố. Tuy nhiên, người đàn ông 86 tuổi "trông rất suy giảm" trong video, theo Vakil. Ông được cho là đã hối thúc  các cuộc đàm phán kế vị trong cuộc xung đột khi trốn trong một boongke.

Trong nỗ lực dập tắt bất kỳ cuộc nổi dậy tiềm tàng nào và duy trì sự tồn tại của chế độ - ưu tiên hàng đầu của Khamenei - Cộng hòa Hồi giáo đã chuyển sang một chiến thuật quen thuộc: bắt giữ hàng loạt, hành quyết và khai triển  quân sự. Tuy nhiên, việc thúc đẩy sự ủng hộ của công chúng đối với chế độ sẽ đòi hỏi nhiều công việc hơn.

"Ông ấy từ lâu đã bị chỉ trích, và tôi nghĩ từ lâu đã phải chịu trách nhiệm về sự trì trệ kinh tế [và] sự bế tắc của đất nước với cộng đồng quốc tế. Ông ấy không phải là một nhà lãnh đạo táo bạo", Vakil nói về Ayatollah. “Không có con đường rõ ràng hay dễ dàng nào cho cá nhân ông ấy hoặc cho nhà nước để tái hợp pháp hóa chính mình.”

Có một ân huệ cứu rỗi cho Khamenei: quân đội hùng mạnh của Iran - Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo - không có khả năng lật đổ ông, theo Vakil, và các cơ sở hạt nhân của ông vẫn còn nguyên vẹn, ít nhất là theo một cuộc gọi bị chặn. Nhà lãnh đạo tối cao đã sụp đổ, nhưng vẫn chưa ra đi. 

Hoa Kỳ: Trump ăn mừng, nhưng cũng bước đi cẩn thận.

Mặc dù các đánh giá tình báo ban đầu là trái chiều về mức độ thiệt hại đối với các cơ sở hạt nhân của Iran, nhưng không có binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng trong các cuộc tấn công và phản ứng ngay lập tức của Iran là yếu và được kiềm chế. Điều đó dường như đã dập tắt những cảnh báo khủng khiếp, bao gồm cả từ bên trong phe MAGA của Trump, rằng việc dính líu  đến Mỹ trong một cuộc chiến Trung Đông khác, theo lời của cựu cố vấn Trump, Steve Bannon, sẽ "xé nát đất nước".

Nhưng nếu sứ mệnh không xé toạc đất nước, nó cũng khó có thể thống nhất nó, theo Larry Sabato, giáo sư chính trị Mỹ tại Đại học Virginia.

“Hãy xem các cuộc khảo sát. Hầu như lúc nào cũng có hiệu ứng tập hợp quanh lá cờ [sau chiến tranh]. Lần này thì không !"

Một cuộc thăm dò của CNN/SRSS cho thấy chỉ 44% người Mỹ ủng hộ các cuộc tấn công của Trump vào Iran. Nhưng tỷ lệ ủng hộ của ông - hiện đang ở mức thấp, 40 - không bị lay chuyển bởi sứ mệnh này, cho thấy rằng cuối cùng, sự tham gia quân sự tương đối hạn chế đã có rất ít tác động chính trị.

Trên thực tế, nếu có điều gì đó liên quan đến Trung Đông có thể gây thiệt hại đáng kể cho tỷ lệ ủng hộ của Trump, theo Sabato, đó sẽ là Mỹ tham gia nhiều hơn vào cuộc xung đột - điều mà ít người Mỹ muốn.

Vì vậy, Tổng thống Hoa Kỳ sẽ khôn ngoan khi không đầu tư quá nhiều năng lượng vào việc giải quyết căng thẳng giữa Israel và Iran, nghĩa là ông sẽ phải nỗ lực để duy trì nền hòa bình mong manh giữa hai đối thủ cay đắng.

"Trump sẽ không phải là Franklin Delano Roosevelt tiếp theo", Sabato nói với GZERO, đề cập đến sự nổi bật của Tổng thống Franklin D. Roosevelt trong trí tưởng tượng của người Mỹ như một chính khách vĩ đại của cả chiến tranh và hòa bình. "Biden đã phạm sai lầm đó - nghĩ rằng ông ấy sẽ là Franklin Delano Roosevelt  tiếp theo - nhưng tôi không nghĩ rằng Trump sẽ ngu ngốc như vậy."

--------------------

_ Tác giả Zac Weisz.

_ Trần HSa lược dịch từ Gzero Media.... 03/7/2025.