Mềm mỏng với Trung Quốc có thể là một bài học xương máu.

 

Tập Cận Bình chỉ ra con đường phía trước. Nhiếp ảnh gia: Thomas Peter / Getty Images

Tác giả  Hal Brands...30 Tháng Bảy, 2025. ... Viện Doanh nghiệp Hoa kỳ (AEI).

Trong nhiệm kỳ đầu tiên với tư cách là tổng thống, Donald Trump đã đưa ra sự đồng thuận mới trong Chiến tranh Lạnh về Trung Quốc - thỏa thuận rộng rãi của lưỡng đảng rằng Bắc Kinh là đối thủ cạnh tranh nguy hiểm nhất của Mỹ và phải được đối xử như vậy. Ông ấy dường như quyết tâm phá vỡ nó trong nhiệm kỳ thứ hai.

Trump đang hướng tới một thỏa thuận tồi tệ với Bắc Kinh. Ông đang làm suy yếu vị thế của Mỹ trong cuộc chiến giành vị trí đứng đầu toàn cầu. Và ông đang xử dụng sự thống trị của mình đối với Đảng Cộng hòa để bịt miệng sự phản đối đối với con đường nguy hiểm này.

Chính sách Trung Quốc có lẽ là thành tựu mang tính lịch sử nhất trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump. Trong một phần tư thế kỷ, các quan chức Mỹ đã lập luận rằng Bắc Kinh có thể trở thành một bên liên quan có trách nhiệm trong trật tự do Mỹ lãnh đạo.

Trump và các trợ lý của ông đã lật ngược giả định đó, nhận ra rằng một Trung Quốc ngày càng độc đoán, quyết đoán tìm cách "định hình một thế giới đối lập với các giá trị và lợi ích của Mỹ". Họ đã ban hành các chính sách - hạn chế chip đối với Huawei, gia tăng bán vũ khí cho Đài Loan, và sự hồi sinh của Bộ tứ cùng đầu tư vào các quan hệ đối tác khác của Mỹ - đặt nền móng cho cách tiếp cận tiếp theo của Tổng thống Joe Biden đối với Bắc Kinh.

Tuy nhiên, bản thân Trump là một chiến binh không nhiệt tình, đi nước đôi, chủ yếu là vì đặc tính con buôn và mong muốn hòa hợp với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình. Vì vậy, Trump đã dao động - từ năm 2017 đến đầu năm 2020 - giữa việc tiến hành cạnh tranh cường quốc và theo đuổi một thỏa thuận Trung-Mỹ. Chỉ với Covid, đại dịch giết người có chủ đích mà Trump đổ lỗi cho Bắc Kinh, những người diều hâu Trung Quốc trong chính quyền của ông mới giành được ưu thế.

Nhiệm kỳ thứ hai của Trump bắt đầu đầy hứa hẹn, với việc bổ nhiệm các "siêu diều hâu" như Ngoại trưởng Marco Rubio và Cố vấn An ninh Quốc gia Mike Waltz. Đúng là tin xấu kể từ đó.

Trump đã chơi quá tay vào tháng 4 bằng cách áp đặt thuế quan mà đã trở thành lệnh cấm vận thương mại trên thực tế. Sau đó, ông bị trừng phạt bởi các hạn chế của Trung Quốc đối với xuất khẩu các nguyên tố đất hiếm và lo ngại về ngày tận thế kinh tế. Bây giờ, chính quyền của ông đang rút lui.

Đã qua rồi những người siêu diều hâu: Trump đã loại bỏ Waltz, cũng là một quan chức chủ chốt của Hội đồng An ninh Quốc gia giám sát danh mục công nghệ. Rubio đã nổi bật với sự trung thành tuyệt đối với Trump.

Một tổng thống không bị ngăn trở bắt đầu rút lại các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới, và các hạn chế khác đối với mối quan hệ công nghệ. Vào giữa tháng 7, Trump đã phê duyệt xuất khẩu chip H20 có công suất cao của Nvidia. Sự nhượng bộ đơn phương đó sẽ thúc đẩy khả năng đổi mới, tình báo và quân sự của Trung Quốc. Nó đã gửi tín hiệu rằng cấu trúc kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đang được đàm phán.

Giờ đây, ông Trump được cho là đang cân nhắc việc rút lại hơn nữa các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ - viên ngọc quý trong cách tiếp cận của Mỹ để duy trì lợi thế kinh tế và quân sự - dường như với hy vọng bảo đảm một số thỏa thuận kinh tế lớn hơn, và chuyến thăm của tổng thống đến Bắc Kinh. Tuần này, ông đã nhượng bộ một lần nữa với Tập Cận Bình bằng cách ghẻ lạnh với Tổng thống Đài Loan, Lai Ching-te. Và nếu chủ nghĩa con buôn  của Trump đang làm suy yếu mối quan hệ Mỹ-Đài Loan, thì đó không phải là thiệt hại duy nhất mà ông đang gây ra cho vị thế cạnh tranh của Mỹ.

Thuế quan cao hơn đối với các đồng minh sẽ làm suy yếu sự hội nhập cần thiết của thế giới tự do để cạnh tranh với Trung Quốc. Tấn công hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Mỹ, bằng cách hăm dọa các trường đại học và cắt giảm tài trợ nghiên cứu, vốn sẽ làm xói mòn lợi thế lâu dài của Mỹ. Yêu cầu các đồng minh châu Âu tránh xa Thái Bình Dương sẽ làm tiêu tan đòn bẩy toàn cầu mà một hệ thống liên minh toàn cầu có thể cung cấp.

Rút ruột Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ, Đài Á Châu Tự do, Quỹ Quốc gia vì Dân chủ và các tổ chức khác gây khó khăn cho nước Mỹ trong các cuộc thi phát triển, quản trị và thông tin toàn cầu. Việc hoãn thi hành lệnh cấm TikTok nhiều lần một cách bất hợp pháp là sự chế giễu đối với quan niệm rằng Hoa Kỳ đang chống lại ảnh hưởng xấu của Trung Quốc ở trong nước.

Bức tranh không hoàn toàn ảm đạm. Thúc đẩy các đồng minh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng là hợp lý, ngay cả khi chiến thuật của chính quyền gây nhầm lẫn và đôi khi phản tác dụng: Thiệt hại bao gồm một cuộc tranh cãi gần đây với đồng minh Thái Bình Dương quan trọng nhất của Mỹ, Nhật Bản. Ngũ Giác đài đang cố gắng khai triển máy bay không người lái và các khả năng khác sẽ quan trọng trong cuộc chiến ở Tây Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, Trump đang từ bỏ khả năng quan trọng và đòn bẩy mà Mỹ cần để thành công trong cạnh tranh toàn cầu. Ông ấy cũng đang khai thác đòn khóa chặt tay đối phương đối với GOP để làm suy yếu sự đồng thuận chống Trung Quốc.

Các đảng viên Cộng hòa trong Quốc hội trước đây đã chỉ trích Biden vì đã tham gia với Tập Cận Bình và tìm cách duy trì sự ổn định trong mối quan hệ, ngay cả khi Biden nói rõ rằng các biện pháp cạnh tranh của Mỹ không phù hợp để đàm phán. Họ là tác giả của các chuyên luận nảy lửa về sự cần thiết của sức mạnh, lòng dũng cảm và sự rõ ràng về đạo đức đối với Bắc Kinh.

Gần đây hơn, hầu hết các nhà lập pháp này đã im lặng khi Trump liên tục phớt lờ luật mà Quốc hội đã thông qua -  với đa số lưỡng đảng - liên quan đến việc bán TikTok hồi năm ngoái. Và, với ngoại lệ đáng ngưỡng mộ của dân biểu  John Moolenaar, chủ tịch Ủy ban Đặc biệt Hạ viện về Đảng Cộng sản Trung Quốc, họ không nói gì nhiều khi Trump từ bỏ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ quan trọng, và theo đuổi một thỏa thuận lớn hơn với Tập Cận Bình.

Trump có thể nghĩ rằng thỏa thuận này sẽ dẫn đến sự ổn định hơn cho một mối quan hệ quan trọng. Ông ấy không nên chắc chắn như vậy. Bắc Kinh vẫn đang tiếp tục xây dựng quân sự. Nó thường xuyên thể hiện khả năng ngày càng tăng trong việc siết chặt và ép buộc Đài Loan; Các tài sản quân sự của Trung Quốc thường xuyên bao quanh và đe dọa các hòn đảo dưới sự kiểm soát của chính phủ Đài Loan.

Đây là "những diễn tập", không phải các cuộc tập trận, chỉ huy hàng đầu của Mỹ ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Đô đốc Samuel Paparo, lập luận. Có lẽ ông Tập sẽ tìm thấy cơ hội để châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng mới, và sau đó thúc đẩy ông Trump làm suy yếu hơn nữa sự ủng hộ của Mỹ đối với Đài Loan như một cái giá để giữ cho ngoại giao Trung-Mỹ đi đúng hướng. Nếu vậy, Mỹ có thể kết thúc với kết quả tồi tệ nhất: phần thưởng của Trump cho việc rút lui trong cuộc chiến tranh lạnh mới, có thể làm tăng nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tranh nóng.

---------------------

_ Tác giả  Hal Brands...Hal Brands là thành viên cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, ở đó ông nghiên cứu về chính sách đối ngoại và chiến lược quốc phòng của Mỹ. 

Tiến sĩ Brands trước đây đã từng là trợ lý đặc biệt cho Bộ trưởng Quốc phòng về Lập kế hoạch Chiến lược và là người viết chính cho Ủy ban Chiến lược Quốc phòng.

_ Trần HSa lược dịch từ AEI.... 31/7/2025.