Mối thù giữa các cựu 'anh em thần thánh' thúc đẩy xung đột biên giới Thái Lan - Campuchia.

 Mối quan hệ đã xấu đi giữa nhà lãnh đạo chính trị Thái Lan nặng ký Thaksin Shinawatra và nhà lãnh đạo Campuchia Hun Sen.

Hun Sen của Campuchia (trái) và Thaksin Shinawatra của Thái Lan © FT

Tác giả A. Anantha Lakshmi ở Jakarta ... 25/7/2025.... Financial Times.

Trong hơn ba thập kỷ, đối thủ chính trị Thái Lan nặng ký Thaksin Shinawatra có mối quan hệ thân thiết và nồng ấm với nhà lãnh đạo Campuchia Hun Sen, với hai người đàn ông thậm chí còn gọi nhau là "anh em thần thánh".

Giờ đây, mối quan hệ đó đã xấu đi, thúc đẩy các cuộc đụng độ ở biên giới Thái Lan - Campuchia mà đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 15 người và làm phức tạp thêm những nỗ lực đưa các nước láng giềng Đông Nam Á này quay lại từ bờ vực chiến tranh.

Thaksin, cựu thủ tướng Thái Lan và là quyền lực đứng đằng sau đảng Pheu Thai cầm quyền hiện tại, trong tuần này đã từ chối đề nghị hòa giải của các nước thứ ba, với lý do cần phải trừng phạt Hun Sen.

"Có lẽ chúng ta cần để quân đội Thái Lan thực hiện nhiệm vụ của mình và dạy cho Hun Sen một bài học về những cách xảo quyệt của ông ta trước", ông nói trong một bài đăng trên trang mạng xã hội X.

Cựu Thủ tướng Campuchia Hun Sen, rời đi, trong những ngày hạnh phúc hơn với người đồng cấp Thái Lan Thaksin Shinawatra © Facebook qua Reuters

Trong khi giao tranh trong những năm qua đã nổ ra lẻ tẻ dọc theo biên giới dài 800 km, các nhà phân tích nói rằng những gì dường như là mối thù cá nhân giữa Thaksin và Hun Sen, người có con trai Hun Manet kế nhiệm ông làm thủ tướng Campuchia vào năm 2023, đang làm cho cuộc xung đột hiện tại trở nên bất ổn hơn.

Hun Sen, trả lời trên X về điều mà ông gọi là "giọng điệu hiếu chiến" của Thaksin, cho biết nhận xét của cựu thủ tướng Thái Lan nhấn mạnh "sự xâm lược quân sự" của Bangkok.

"Dưới cái cớ trả thù Hun Sen, ông ấy đang dùng đến chiến tranh", ông viết.

Thái Lan và Campuchia từ lâu đã nắm giữ các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ cạnh tranh đối với các ngôi đền cổ và các khu vực chung quanh dọc theo biên giới của họ. Một cuộc đọ súng ngắn vào cuối tháng 5 tại một trong những địa điểm tranh chấp đã gây ra cái chết của một binh sĩ Campuchia và kích động tình cảm dân tộc chủ nghĩa ở cả hai nước.

GM250709_25X Xung đột Thái Lan-Campuchia-MAP

Các cuộc đụng độ trong tuần này, bao gồm pháo kích của Campuchia và các cuộc không kích của Thái Lan, đã là cuộc đụng độ đẫm máu nhất giữa họ trong hơn một thập kỷ. Chúng theo sau một cuộc khủng hoảng chính trị ở Thái Lan đã khiến đảng Pheu Thai của ông Thaksin bị bao vây.

Tòa án hiến pháp Thái Lan trong tháng này đã đình chỉ chức vụ thủ tướng của Paetongtarn Shinawatra - con gái của Thaksin - vì một cuộc điện đàm gây tranh cãi về căng thẳng biên giới gia tăng giữa bà và Hun Sen đã bị rò rỉ bởi nhà lãnh đạo Campuchia.

Trong cuộc gọi, Paetongtarn đã nói với giọng điệu hòa giải với Hun Sen và đổ lỗi cho quân đội Thái Lan về những căng thẳng, gây ra phản ứng dữ dội và làm dấy lên những cáo buộc rằng Shinawatra đang đặt lợi ích của họ lên trên lợi ích của Thái Lan.

"Giới lãnh đạo chính trị Thái Lan và các nhà lãnh đạo chính trị Campuchia đang bị vướng víu, và điều đó nuôi dưỡng nhận thức ở Thái Lan rằng có một mức độ tư lợi trong chính phủ Thái Lan khi đối phó với Campuchia", Tita Sanglee, một thành viên tại Viện Iseas-Yusof Ishak cho biết.

Hun Sen tại bàn làm việc nhìn vào một bản đồ lớn trong khi bị bao quanh bởi các quan chức Ông Hun Sen chỉ đạo các hoạt động quân sự của Campuchia hôm thứ Năm © EPN / Newscom / Avalon

Nhưng tranh cãi về cuộc điện đàm đã khiến các đảng viên Pheu Thai sẵn sàng có đường lối cứng rắn hơn đối với Phnom Penh, ông Tita nói.

"Hậu quả này khiến chính phủ Thái Lan quyết tâm hành động chống lại Campuchia", bà nói.

Mối thù giữa Thaksin và Hun Sen là một bước ngoặt đáng chú ý. Chỉ năm ngoái, Hun Sen là một trong những chức sắc nước ngoài đầu tiên đến thăm Thaksin sau khi ông trở về Thái Lan sau 15 năm lưu vong. Thaksin và gia đình thường tìm nơi ẩn náu ở Campuchia khi chịu áp lực chính trị ở Thái Lan. Sau khi Thaksin bị lật đổ trong một cuộc đảo chính quân sự Thái Lan vào năm 2006, Hun Sen thậm chí còn bổ nhiệm ông làm cố vấn kinh tế cho chính phủ Campuchia.

Các nhà phân tích nói rằng Hun Sen và Campuchia đang tận dụng tối đa tình trạng bất ổn chính trị ở Thái Lan, nơi quân đội đã nhiều lần đụng độ với chủ nghĩa dân túy Thaksin và các đồng minh của ông trong nhiều năm. Pheu Thai hợp tác với các đảng bảo thủ để cai trị đất nước sau cuộc tổng tuyển cử năm 2023 nhưng mối quan hệ của họ lại rạn nứt kể từ đó.

"Hun Sen, như mọi khi, dường như tiếp tục vượt qua và tồn tại lâu hơn các đối thủ của mình. Ông ấy dường như đã đọc đúng tình hình chính trị có thể cho thấy xu hướng hoặc kết quả có thể xảy ra trong tương lai ở Thái Lan và quyết định rằng mối liên hệ với Shinawatra là có thể tiêu hao", Susannah Patton, giám đốc chương trình Đông Nam Á của Viện Lowy nói.

Ông Patton nói rằng sự bất ổn chính trị của Thái Lan và sự quyết đoán của Campuchia có thể làm cho cuộc xung đột "khó kiểm soát hơn" so với năm 2011, khi hai nước tham gia giao tranh lần cuối.

Một đoàn xe quân sự Thái Lan... Giao tranh đã nổ ra lẻ tẻ trong những năm qua dọc theo biên giới dài 800 km © Valeria Mongeli / Anadolu qua Getty Images

"Campuchia đã nhận được sự hỗ trợ quân sự quy mô lớn của Trung Quốc trong thập kỷ qua, có nghĩa là họ có thể cảm thấy tự tin hơn để thúc đẩy mạnh mẽ hơn để chống lại nước láng giềng lớn hơn", bà nói.

Vào tháng 5, Campuchia và Trung Quốc đã tổ chức cuộc tập trận quân sự chung lớn nhất, khai triển các thiết bị quân sự tiên tiến bao gồm máy bay không người lái và chó chiến đấu robot, với gần 900 quân nhân Trung Quốc.

Trung Quốc, quốc gia đã kêu gọi giải quyết xung đột biên giới thông qua đối thoại, cũng là nhà đầu tư lớn nhất của Campuchia, bơm khoảng 34 tỷ USD FDI vào năm ngoái.

Trong khi các nhà phân tích nói rằng các lực lượng vũ trang Thái Lan vẫn mạnh hơn đáng kể, ông Hun Sen đã tuyên bố cán cân đã thay đổi kể từ năm 2011.

"Campuchia đã chuẩn bị đầy đủ cho chiến đấu... Đừng khoe khoang về sức mạnh quân sự vượt trội của các bạn", nhà lãnh đạo Campuchia nói trong tuần này.

Peter Mumford, người đứng đầu khu vực Đông Nam Á của Tập đoàn Eurasia, cho biết cuộc xung đột sẽ củng cố cơ sở quân sự bảo thủ vốn đã hùng mạnh của Thái Lan, mặc dù quân đội hiện nay dường như không có khả năng nắm quyền kiểm soát chính phủ trực tiếp.

"Cuộc đụng độ biên giới có thể sẽ được kiểm soát phần lớn và có thể không kéo dài, nhưng có một nguy cơ không thể bỏ qua rằng các sự cố tiếp theo sẽ châm ngòi cho một cuộc xung đột rộng lớn hơn khi tình cảm dân tộc chủ nghĩa gia tăng ở cả hai bên", ông nói.

--------------------

_ Tác giả A. Anantha Lakshmi ở Jakarta.

_ Trần HSa lược dịch từ Financial Times. ... 26/7/2025.