Sự không chắc chắn sau vụ ném bom của Mỹ ở Iran.

 

Các tờ báo Iran trong giờ ngừng bắn ở Tehran, Iran, ngày 24 tháng 6 năm 2025... Ảnh của Majid Asgaripour/WANA (Hãng thông tấn Tây Á) qua Reuters

Tác giả  Brian Michael Jenkins...... 25 Tháng Sáu , 2025.... RAND.

Vụ Mỹ ném bom các cơ sở hạt nhân của Iran hôm Chủ nhật có một mục tiêu chiến lược cụ thể: cản trở khả năng làm giàu vật liệu hạt nhân của Iran và có khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân. Nó nhằm mục đích làm cho thế giới trở thành một nơi an toàn hơn.

Tuy nhiên, hiện tại, thế giới vẫn là một nơi nguy hiểm. Đây là tình huống bất chấp một lệnh ngừng bắn giữa Iran và Israel, và một cuộc tấn công tên lửa trả đũa được Iran cố tình gửi điện báo để giảm leo thang.

Iran sẽ điều chỉnh chiến lược của nó, chứ không phải mục tiêu chiến lược của họ. Mục tiêu của họ vẫn là có được vũ khí hạt nhân, tiêu diệt Israel và thống trị Trung Đông. Cuộc chiến đó không kết thúc ở vòng này. Iran sẽ thực sự phản ứng như thế nào vẫn còn là một câu hỏi mở.

Mục tiêu tối thượng của chế độ Iran là sự sống còn của nó. (Mặc dù đảo ngược hướng đi, Tổng thống Trump đã công khai đề cập đến khả năng thay đổi chế độ ở Iran.) Mặc dù khả năng quân sự của Iran đã bị giảm bớt bởi các hành động của Israel, nhưng chúng vẫn chưa bị loại bỏ. Nếu họ tìm cách trả thù vụ đánh bom, họ cũng có các lựa chọn khác mà họ đã xử dụng trong quá khứ gần đây.

Ngay cả trước khi Mỹ ném bom, Iran được cho là đã gửi một thông điệp bí mật cho Tổng thống Trump tại hội nghị thượng đỉnh G7, cảnh báo rằng họ có thể kích hoạt các điệp viên hoặc khủng bố để thực hiện các cuộc tấn công khủng bố bên trong Hoa Kỳ.

Các lực lượng ủy nhiệm của Iran có thể được huy động. Houthi ở Yemen đã báo hiệu sẵn sàng nối lại chiến sự với Israel. Hamas thề sẽ trả đũa, mặc dù họ đã tham gia đầy đủ vào cuộc chiến với Israel. Hezbollah tuyên bố rằng họ không có kế hoạch trả đũa Israel hoặc Hoa Kỳ ngay lập tức. Tuy nhiên, với các mối liên hệ với một mạng lưới tội phạm toàn cầu, nó có khả năng thực hiện các hành động khủng bố trên toàn thế giới.

Ngay cả khi không có đám đông nào đốt cháy các đại sứ quán Mỹ để phản đối, vẫn có thể có một số cuộc tấn công tự phát. Các cuộc tấn công, bắn súng và đâm xe riêng lẻ luôn có thể xảy ra.

Hơn nữa: Chắc chắn người Iran đã dự tính khả năng tấn công của Mỹ và có một số kế hoạch dự phòng cho vật liệu hạt nhân của họ. Họ thậm chí có khả năng có một kế hoạch "ngày tận thế" tàn khốc, nếu họ cho rằng Hoa Kỳ quyết tâm tiêu diệt chế độ.

Chúng ta cũng không nên giới hạn suy nghĩ của mình trong các mối đe dọa hạt nhân. Ngay cả khi khả năng hạt nhân của Iran bị dừng lại ngay bây giờ, về mặt lý thuyết, các vũ khí khác có thể được xử dụng để gây thương vong hoặc gây thiệt hại kinh tế lớn. Vũ khí sinh học hoặc không gian mạng có thể được chuyển giao một cách bí mật. Khi các mối đe dọa hạt nhân giảm bớt, liệu những mối đe dọa khác có gia tăng không?

Cuối cùng, có mối đe dọa ám sát, điều này ngày càng trở nên bình thường hóa. Cả Mỹ lẫn Israel đều đã áp dụng chiến lược "chặt đầu". Israel đã giết chết nhiều người trong lãnh đạo Hamas, và đáng chú ý là Hassan Nasrallah, tổng thư ký thứ ba của Hezbollah ở Lebanon. Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Mỹ ở Baghdad đã giết chết lãnh đạo Lực lượng Quds Iran Qasem Soleimani vào năm 2020, một ký ức vẫn còn mới mẻ ở Tehran.

Iran đã cố gắng đáp trả tương tự. Nhiều âm mưu thuê giết người của Iran đã bị FBI phá vỡ, bao gồm cả những âm mưu nhắm vào Trump trong cuộc bầu cử năm 2024, khiến thông điệp được đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh G7 trở nên đặc biệt đáng ngại.

Người ta có thể hình dung một cuộc tranh luận chiến lược ở Iran về những gì cần làm tiếp theo. Mạng lưới ủy nhiệm  của nó đã bị suy yếu đáng kể. Rõ ràng nó đã bị tình báo Israel xâm nhập. Hệ thống phòng không của họ đã bị tàn phá. Chương trình hạt nhân của họ đã bị hư hại nặng, ngay cả khi không bị phá hủy. Tóm lại, Iran đã mất khả năng răn đe và khả năng tự vệ trước các cuộc tấn công tiếp theo.

Với những hoàn cảnh đó, Iran  có thể làm gì để tìm cách trả thù và báo hiệu sức mạnh? Liệu họ có dành nỗ lực của mình để loại bỏ gián điệp và xây dựng lại hệ thống phòng thủ thông thường của mình không? Liệu chế độ có quyết định mạo hiểm một số loại hành động khủng bố mà sẽ kích động và biện minh cho một cuộc tấn công tiếp theo của Hoa Kỳ?

Hay họ sẽ tiếp tục nỗ lực để có được vũ khí hạt nhân, mặc dù thận trọng hơn và bí mật hơn? Họ có thể tính toán rằng Hoa Kỳ có thể miễn cưỡng theo đuổi một cuộc tấn công thứ hai và sẽ muốn kiềm chế Israel. Và, tất nhiên, lựa chọn con đường hạt nhân không loại bỏ mối đe dọa khủng bố. Điều đó vẫn còn.

Ngăn chặn thù địch không chấm dứt sự thù địch. Chúng ta không thể thở phào nhẹ nhõm. Thay vào đó, chúng ta cần nhớ rằng ngay cả khi chu kỳ tin tức của Mỹ tiếp tục, Iran đếm thời gian trong nhiều thập kỷ, không phải từng ngày.

---------------------

_Tác giả  Brian Michael Jenkins là cố vấn cao cấp của chủ tịch RAND và là tác giả của nhiều cuốn sách, báo cáo và bài báo về các chủ đề liên quan đến khủng bố, bao gồm "Liệu những kẻ khủng bố có sử dụng hạt nhân không?" Trước đây ông từng là chủ nhiệm Khoa Chính trị học tại RAND.

_ Trần HSa lược dịch từ RAND....RAND là một tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận, phi đảng phái cung cấp cho các nhà lãnh đạo thông tin họ cần để đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng.