Thung lũng Silicon thiếu đồng thuận về AI.

 Vẫn còn những câu hỏi nghiêm trọng về điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta sao chép trí thông minh của con người.

Carl Godfrey minh họa một bộ não như một dấu chấm của một dấu chấm hỏi © Carl Godfrey.

Tác giả John Thornhill....08/10/2025....Financial Times.

Oscar Wilde đã từng định nghĩa việc "săn cáo" là điều không thể diễn tả được, truy đuổi những thứ không thể ăn được. Nếu ông còn sống ngày nay, ông có thể mô tả cuộc tìm kiếm trí tuệ nhân tạo tổng quát là điều không thể hiểu được, truy đuổi những điều không thể xác định.

Hàng trăm tỷ đô la hiện đang được bơm vào việc xây dựng các mô hình AI tổng quát; đó là một cuộc đua để đạt được trí thông minh ở cấp độ con người. Nhưng ngay cả các nhà khai triển AI cũng không hiểu đầy đủ cách thức hoạt động trong mô hình của họ, hoặc đồng ý chính xác ý nghĩa của trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI).

Thay vì bàn tán xôn xao về việc AI sẽ mở ra một kỷ nguyên mới cho sự sung túc, chẳng phải tốt hơn khi nên bỏ qua những lời hoa mỹ và xây dựng các hệ thống AI hướng đến những mục tiêu rõ ràng và khả thi hơn ? Đó chắc chắn là quan điểm được nêu ra tại hội nghị do Đại học Southampton và Hội Hoàng gia tổ chức tuần trước. "Chúng ta nên ngừng hỏi: máy móc có thông minh không? Mà hãy hỏi: máy móc thực sự làm gì?", Shannon Vallor, giáo sư tại Đại học Edinburgh, phát biểu. Bà ấy có lý.

Thuật ngữ trí tuệ nhân tạo tổng quát lần đầu tiên được phổ biến trong ngành điện toán vào những năm 2000 để mô tả cách mà các hệ thống AI một ngày nào đó có thể thực hiện suy luận đa năng, ở cấp độ con người (trái ngược với AI hẹp chỉ giỏi một lĩnh vực). Kể từ đó, nó đã trở thành mục tiêu tối thượng của ngành công nghiệp, được dùng để biện minh cho những khoản chi tiêu khổng lồ.

Các phòng thí nghiệm nghiên cứu AI hàng đầu, OpenAI và Google DeepMind, đều có sứ mệnh rõ ràng của công ty là đạt được trí tuệ nhân tạo tổng quát, mặc dù họ có các định nghĩa khác nhau. Với OpenAI trí tuệ nhân tạo tổng quát là: "một hệ thống tự chủ cao vượt trội hơn con người trong các công việc có giá trị kinh tế nhất". Nhưng ngay cả Sam Altman, giám đốc điều hành của công ty, người đã ký hợp đồng trị giá 1 nghìn tỷ USD trong năm nay để tăng sức mạnh tính toán, cũng thừa nhận đây không phải là một "thuật ngữ siêu hữu ích".

Ngay cả khi chúng tôi chấp nhận trường hợp xử dụng nó, vẫn còn hai mối quan tâm. Điều gì xảy ra nếu chúng ta đạt được trí tuệ nhân tạo tổng quát. Và điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta không làm như vậy.

Sự đồng thuận ở Thung lũng Silicon, như nó đã được gọi, cho thấy rằng trí tuệ nhân tạo tổng quát, dù được định nghĩa như thế nào, vẫn nằm trong tầm tay ở thập kỷ này. Mục tiêu đó đang được các phòng thí nghiệm AI hàng đầu theo đuổi với sự hăng hái mãnh liệt như hướng đến việc truyền bá một tôn giáo bằng niềm tin rằng nó sẽ giải phóng năng suất lớn và tạo ra lợi nhuận khổng lồ cho các nhà đầu tư.

Thật vậy, một số nhà lãnh đạo công nghệ ở bờ tây đã thành lập một ủy ban hành động chính trị trị ,trị giá 100 triệu đô la để hỗ trợ các ứng cử viên "ủng hộ AI" trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 và đè bẹp các quy định không hữu ích. Họ chỉ ra sự nhanh chóng đáng kinh ngạc khi  áp dụng các chatbot hỗ trợ AI, và chế giễu những kẻ cho rằng AI sẽ gây ra diệt vong, hoặc những người theo chủ nghĩa giảm tốc, những người muốn làm chậm tiến độ và cản trở Mỹ trong cuộc đua công nghệ với Trung Quốc.

Nhưng trí tuệ nhân tạo tổng quát sẽ không phải là một phước lành kỳ diệu ngay lập tức. Bản thân OpenAI thừa nhận rằng nó cũng sẽ đi kèm với "nguy cơ bị lạm dụng nghiêm trọng, gây tai nạn nghiêm trọng và làm gián đoạn xã hội". Điều này giúp giải thích tại sao các công ty bảo hiểm hiện đang chần chừ trong việc cung cấp bảo hiểm toàn diện cho ngành.

Một số chuyên gia, chẳng hạn như Eliezer Yudkowsky và Nate Soares, đi xa hơn, cảnh báo rằng một siêu trí tuệ giả mạo có thể gây ra mối đe dọa sống còn cho nhân loại. Tiêu đề của cuốn sách gần đây của họ, Nếu ai đó xây dựng nó, mọi người đều chết, tóm tắt khá nhiều lập luận.(cuốn sách tôi đang giới thiệu và chia xẻ, xem phần Giới Thiệu ở đây :NẾU BẤT KỲ AI XÂY DỰNG NÓ, MỌI NGƯỜI SẼ CHẾT....GIỚI THIỆU../ T HSa)

Tuy nhiên, không phải ai cũng tin rằng sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo tổng quát sắp xảy ra. Những người hoài nghi nghi ngờ rằng thủ thuật yêu thích của ngành công nghiệp là mở rộng sức mạnh tính toán để tạo ra các mô hình ngôn ngữ rộng lớn, thông minh hơn sẽ đưa chúng ta đến đó. "Chúng tôi vẫn còn một vài đột phá về khái niệm so với  trí tuệ nhân tạo tổng quát", một nhà nghiên cứu hàng đầu nói.

Trong một cuộc khảo sát được thực hiện bởi Hiệp hội vì sự tiến bộ của trí tuệ nhân tạo năm nay, 76% trong số 475 người được hỏi (chủ yếu là học giả) cho rằng  các phương pháp tiếp cận hiện tại không có khả năng hoặc rất khó có khả năng sẽ mang lại trí tuệ nhân tạo tổng quát. Đó có thể là một vấn đề rắc rối : thị trường chứng khoán Mỹ dường như dựa trên niềm tin ngược lại.

Nhiều người tham dự sự kiện tuần trước đã tranh cãi quan điểm của Thung lũng Silicon về AI. Thế giới không đi theo một quỹ đạo công nghệ định sẵn với chỉ một kết quả. Các phương pháp tiếp cận khác đáng để theo đuổi hơn là đặt cược quá nhiều vào học sâu (cho phép máy tính tự động phân tích dữ liệu và tự điều chỉnh để trích xuất những thông tin quan trọng, phức tạp ) đằng sau các mô hình AI có khả năng tạo ra thông tin mới. Các công ty AI không thể chỉ lờ đi những vấn đề họ đang tạo ra ngày hôm nay bằng những lời hứa hẹn về một tương lai huy hoàng hơn. Phần còn lại của xã hội nên tránh bị đối xử "như những hành khách ngồi sau xe buýt" với hy vọng AI sẽ đưa chúng ta đến một nơi tốt đẹp, Vallor nói.

Nhà tiên phong máy tính 85 tuổi Alan Kay, một nhân vật được kính trọng trong ngành, đã đưa ra một số quan điểm. Ông lập luận rằng AI chắc chắn có thể mang lại lợi ích thực sự. Thật vậy, nó đã giúp phát hiện ung thư của ông ấy trong một lần chụp MRI. "AI là một cứu cánh", ông nói.

Tuy nhiên, Kay lo lắng rằng con người dễ bị lừa và các công ty AI không phải lúc nào cũng giải thích cách mà mô hình của họ tạo ra kết quả. Các kỹ sư phần mềm, như nhà thiết kế máy bay hoặc người xây dựng cầu, ông nói, có nghĩa vụ cẩn thận để bảo đảm hệ thống của họ không gây hại hoặc bị hỏng hóc. Chủ đề chính của thế kỷ này phải là sự an toàn.

Cách tốt nhất là khai thác trí thông minh tập thể của nhân loại, được tích lũy đều đặn qua nhiều thế hệ. "Chúng ta đã có siêu trí tuệ nhân tạo", Kay nói. "Đó là khoa học." AI đã tạo ra một số đột phá tinh tế, chẳng hạn như mô hình AlphaFold của Google DeepMind dự đoán cấu trúc của hơn 200 triệu protein - giúp các nhà nghiên cứu giành được giải Nobel.

Kay nhấn mạnh mối quan tâm đặc biệt của ông về các lỗ hổng của các mã do AI tạo ra. Trích dẫn nhà khoa học máy tính Butler Lampson, ông nói: “Bỏ những thần đèn vào trong chai và giữ chúng ở đó.” Đó không phải là một câu nói tệ trong thời đại AI của chúng ta.

-----------------------

_Tác giả John Thornhill.

_ Trần HSa lược dịch từ Financial Times.. 09/10/2025.