Giá vàng đang tăng vọt. Tại sao lại như vậy, và liệu nó có sẽ tiếp tục?

 

Ảnh : Dan Himbrechts/AAP.

Tác giả Luke Hartigan... 15 Tháng Mười, 2025.. The Conversation.

Giá vàng lần đầu tiên tăng trên 4.100 USD (6.300 đô la Úc) một ounce vào hôm thứ Tư, đưa đà tăng bất thường của năm nay lên hơn 50%.

Tốc độ tăng nhanh hơn nhiều so với dự đoán của các nhà phân tích và nâng tổng mức tăng lên gần 100% kể từ khi đợt tăng hiện tại bắt đầu vào đầu năm 2024.

Giá vàng tăng vọt đã chiếm được trái tim và ví tiền của các nhà đầu tư và dẫn đến tình trạng người dân xếp hàng dài bên ngoài các đại lý vàng ở Sydney để mua được kim loại quý này.

Điều gì giải thích cho việc giá vàng tăng vọt?

Một số lý do đã được đưa ra để giải thích mức tăng kỷ lục hiện tại của vàng. Chúng bao gồm những bất ổn kinh tế lớn hơn từ mức nợ của chính phủ tăng vọt và việc chính phủ Mỹ đóng cửa hiện tại.

Cũng có những lo lắng ngày càng tăng về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ. Nếu sự can thiệp chính trị đẩy lãi suất của Mỹ xuống, điều đó có thể chứng kiến sự gia tăng lạm phát trở lại. Theo truyền thống vàng được coi là hàng rào chống lại lạm phát.

Nhưng những yếu tố này không có khả năng là lý do chính đằng sau sự gia tăng nhanh chóng của giá vàng.

Đối với những người mới bắt đầu, giá vàng đã trên quỹ đạo tăng bền vững trong vài năm qua. Đó là trước khi bất kỳ yếu tố nào trong số lý do vừa nêu nổi lên như một vấn đề.

Giá vàng trung bình hàng tháng, US$/ounce.

Lời giải thích khả dĩ hơn cho đợt tăng giá vàng hiện tại là nhu cầu ngày càng tăng từ các quỹ hoán đổi danh mục vàng (ETF,....Exchange-Traded Fund)).

Các quỹ này theo dõi chuyển động của vàng hoặc các tài sản khác như cổ phiếu hoặc trái phiếu và được giao dịch trên sàn giao dịch chứng khoán. Điều này làm cho các tài sản như hàng hóa dễ tiếp cận hơn với các nhà đầu tư.

Trước khi ETF vàng đầu tiên được ra mắt vào năm 2003, nó được coi là quá khó để các nhà đầu tư thông thường tiếp xúc với vàng.

Giờ đây, ETF vàng đã được phổ biến rộng rãi, vàng có thể được giao dịch như bất kỳ tài sản tài chính nào khác. Điều này dường như đang thay đổi quan điểm của các nhà đầu tư về vai trò truyền thống của vàng như một tài sản trú ẩn an toàn trong thời kỳ hỗn loạn chính trị hoặc tài chính, khi các tài sản khác như cổ phiếu có nhiều rủi ro hơn.

Ngoài nhu cầu của nhà đầu tư bán lẻ, một số nền kinh tế thị trường mới nổi - đặc biệt là Trung Quốc và Nga - đang chuyển tài sản dự trữ chính thức của họ ra khỏi các loại tiền tệ như đô la Mỹ và chuyển sang vàng.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, lượng vàng tồn tại dưới dạng hữu hình - có thể cầm nắm và sở hữu trực tiếp, như vàng thỏi, vàng miếng hoặc tiền xu - được nắm giữ bởi các ngân hàng trung ương ở các thị trường mới nổi, đã tăng 161% kể từ năm 2006 lên khoảng 10.300 tấn.

Để hiểu rõ hơn, trong 50 năm tính đến năm 2005 lượng vàng nắm giữ ở các thị trường mới nổi chỉ tăng 50% .

Dự trữ vàng chính thức của ngân hàng trung ương/ tấn.

Nghiên cứu cho thấy lý do chuyển sang vàng của các nền kinh tế thị trường mới nổi là việc Mỹ và các chính phủ khác đại diện cho các loại tiền tệ dự trữ chính (đô la Mỹ, euro, yên Nhật và bảng Anh) ngày càng xử dụng các biện pháp trừng phạt tài chính.

Thật vậy, Nga đã trở thành người thu mua, tìm kiếm nhà cung cấp, đàm phán giá cả, và giám sát việc giao hàng đối với vàng vào năm 2006, và tăng tốc mua vàng sau khi sáp nhập Crimea vào năm 2014. Nó hiện có một trong những kho dự trữ lớn nhất trên thế giới.

Trong khi đó, Trung Quốc đã bán trái phiếu chính phủ Mỹ và chuyển sang mua vàng trong một quá trình được gọi là "phi đô la hóa". Họ muốn giảm sự phụ thuộc vào đồng tiền của Mỹ.

Các ngân hàng trung ương ở các thị trường mới nổi cũng nâng việc nắm giữ vàng sau khi Nga bị loại khỏi hệ thống thanh toán quốc tế được gọi là SWIFT, và đề xuất của chính phủ Mỹ và châu Âu về việc tịch thu dự trữ ngân hàng trung ương Nga để giúp tài trợ cho Ukraine.

Các nỗ lực phi đô la hóa hơn nữa của các nền kinh tế thị trường mới nổi dự kiến sẽ tiếp tục. Nhiều nền kinh tế trong số này hiện coi các đồng tiền chính của phương Tây mang rủi ro không mong muốn, vì các lệnh trừng phạt tài chính. Đây không phải là trường hợp của vàng. Điều này có thể có nghĩa là các biện pháp trừng phạt tài chính trở thành một công cụ chính sách kém hiệu quả hơn trong tương lai.

Liệu vàng có thể tiếp tục tăng giá hơn nữa hay không?

Nhu cầu liên tục từ Nga và Trung Quốc, và nhu cầu của nhà đầu tư đối với các quỹ ETF vàng, có nghĩa là giá vàng có thể tăng hơn nữa. Cả hai yếu tố đều thể hiện nhu cầu về vàng sẽ tiếp tục gia tăng bền vững, bên cạnh nhu cầu hiện có đối với đồ trang sức và đồ điện tử.

Việc tăng giá hơn nữa có thể sẽ thúc đẩy dòng vốn ETF tăng lên thông qua hiệu ứng "sợ bỏ lỡ".

Tuần trước Hội đồng Vàng Thế giới  đã báo cáo dòng tiền chảy vào hàng tháng cao kỷ lục trong tháng Chín. Trong toàn bộ quý 3, dòng vốn ETF chảy vào đạt hơn 26 tỷ đô la Mỹ, và trong chín tháng tính đến tháng 9, dòng vốn quỹ chảy vào đạt tổng cộng 64 tỷ đô la Mỹ.

Ngược lại, nhu cầu của ngân hàng trung ương ở các thị trường mới nổi đối với vàng ít bị ảnh hưởng bởi giá cả, và được thúc đẩy nhiều hơn bởi các yếu tố địa chính trị, điều này hỗ trợ nhu cầu vàng ngày càng tăng.

Dựa trên hai động lực này, các nhà phân tích tại Goldman Sachs đã điều chỉnh mục tiêu giá vàng lên 4.900 USD/ounce vào cuối năm 2026.

Tại sao vàng tăng là một chiến thắng cho Úc.

Đà tăng giá vàng hiện tại có ý nghĩa gì đối với Úc?

Là nhà sản xuất vàng lớn thứ ba thế giới, với ít nhất 19% trữ lượng được biết đến, Úc sẽ được hưởng lợi từ việc giá vàng tăng hơn nữa.

Trên thực tế, Bộ Công nghiệp, Khoa học và Tài nguyên hiện kỳ vọng giá trị xuất khẩu vàng sẽ vượt qua xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng trong năm tới.

Điều này sẽ chứng kiến vàng trở thành mặt hàng xuất khẩu quan trọng thứ hai của Úc sau kim loại "quý" khác: quặng sắt.

------------------

_Tác giả Luke Hartigan...

_ Trần HSa lược dịch từ The Conversation.... 17/10/2025.