Hội nghị thượng đỉnh ASEAN: Thái Lan và Campuchia ký hiệp ước ngừng bắn khi ông Trump ca ngợi vai trò của mình.

 Hiệp định Kuala Lumpur đã được ký kết trước sự hiện diện của ông Trump khi Đông Timor chính thức được kết nạp là thành viên thứ 11 của khối.

(Từ trái sang) Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, nhà lãnh đạo Thái Lan Anutin Charnvirakul, Tổng thống Campuchia Hun Manet và Tổng thống Mỹ Donald Trump giơ tài liệu sau khi ký hiệp ước ngừng bắn giữa Bangkok và Phnom Penh tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN ở Kuala Lumpur hôm Chủ nhật. Ảnh: Reuters.

Tác giả Joseph Sipalan, ,Iman Muttaqin Yusof, và Aidan Jones...  26 / 10 / 2025. South China Morning Post.

Hôm Chủ nhật ông Donald Trump đã chủ trì một thỏa thuận hòa bình giữa Thái Lan và Campuchia trong chuyến công du đầu tiên đến Đông Nam Á trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông, hoan nghênh kỹ năng kiến tạo hòa bình của chính ông, trong khi cảnh báo rằng việc thương mại với Mỹ phụ thuộc vào sự bền vững của thỏa thuận ngừng bắn giữa hai quốc gia.

Được mệnh danh là Hiệp định Kuala Lumpur, tuyên bố kêu gọi phi quân sự hóa biên giới Thái Lan - Campuchia căng thẳng và cam kết một cách lỏng lẻo hướng tới hòa bình để chấm dứt tranh chấp biên giới, đã nổ ra trong năm ngày đẫm máu vào cuối tháng Bảy, giết chết hàng chục người ở cả hai bên.

Sự can thiệp của ông Trump đã giúp Thái Lan và Campuchia được đền đáp bằng việc giảm thuế quan 19% mỗi nước để đổi lấy một lệnh ngừng bắn, phần lớn vẫn được duy trì cho đến nay.

Trong màn trình diễn đặc sắc trên bục phát biểu, Trump đã ca ngợi Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, và Thủ tướng Malaysia chủ nhà Anwar Ibrahim, trước khi bắt đầu bài diễn văn dài dòng về những thành tựu hòa bình của chính mình.

"Hai quốc gia này đã đấu tranh quyết liệt, có rất nhiều thương vong", ông nói, giải thích rằng ông đã bỏ một vòng chơi golf để đàm phán với các nhà lãnh đạo đang bất đồng quan điểm.

"Tôi yêu cầu họ chọn con đường hòa bình và thịnh vượng thay vì chiến tranh. Chúng tôi đã ngăn chặn nó rất nhanh trong trường hợp này."

Tuyên bố đã kết thúc tám cuộc chiến trong tám tháng, nhà lãnh đạo Mỹ - người đang khao khát giải Nobel Hòa bình - đã đưa ra trường hợp của mình để có một vị trí trong sách lịch sử.

"Tôi không thể nghĩ ra bất kỳ tổng thống nào đã giải quyết được một cuộc chiến. Họ bắt đầu chiến tranh, họ không giải quyết chúng... không có gì như thế này đã được thực hiện trong lịch sử", ông nói.

"Tôi thích làm điều đó [các thỏa thuận hòa bình], đó là điều tôi thích làm và tôi rất giỏi."

Ông Trump cùng các nghệ sĩ biểu diễn khiêu vũ trong buổi lễ chào mừng bên cạnh ông Anwar (trái) tại sân bay quốc tế Kuala Lumpur hôm Chủ nhật. Ảnh: AP.

Thái Lan cũng đồng ý thả 18 binh sĩ Campuchia bị giam giữ khi nhà lãnh đạo Thái Lan Anutin gọi tuyên bố này là "bước cụ thể hướng tới hòa bình", sẽ bắt đầu quá trình "hàn gắn quan hệ" giữa các nước láng giềng có cộng đồng biên giới bị bạo lực dày vò và mất hàng tỷ đô la thương mại.

"Hòa bình luôn có thể xảy ra khi các quốc gia có can đảm và khôn ngoan để cùng nhau theo đuổi hòa bình", Thủ tướng Campuchia Hun Manet nói, hoan nghênh "sự lãnh đạo quyết đoán" của nhà lãnh đạo Mỹ và tái khẳng định đề cử ông Trump cho giải Nobel.

Sau đó cùng ngày, Campuchia đã ký một hiệp định thương mại với Mỹ, trong khi Thái Lan đồng ý chia xẻ các khoáng sản quan trọng khi nước này vạch ra một con đường hướng tới thỏa thuận đầy đủ của riêng mình.

Hôm nay mỉm cười, nhưng mây vần vũ phía trước.

Trong một khởi đầu vui vẻ cho ngày mới, ông Trump đã nhảy múa trên thảm đỏ khi ông đi từ Air Force One, được chào đón bởi các nghệ sĩ biểu diễn joget người Mã Lai và Thủ tướng Anwar tại sân bay Kuala Lumpur, sau khi Đông Timor chính thức được kết nạp là thành viên thứ 11 của ASEAN, ngay khi khối này chuẩn bị bắt đầu hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo.

Nhưng nỗi lo về thương mại toàn cầu và tăng trưởng kinh tế đã định hình cuộc họp năm nay, khi Mỹ phá vỡ trật tự thương mại cũ và thách thức khu vực này quay lưng lại với đối tác thương mại lớn nhất của họ là Trung Quốc, nếu không sẽ mất một số quyền tiếp cận thị trường khổng lồ của Hoa Kỳ.

Thủ tướng Đông Timor Kay Rala Xanana Gusmao tham dự hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Kuala Lumpur vào Chủ nhật. Ảnh: Reuters

Mở đầu hội nghị thượng đỉnh, Anwar kêu gọi Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á chủ động ký kết các thỏa thuận thương mại mới từ vùng Vịnh và Mỹ Latinh, đến Trung Quốc, Châu Phi và khu vực Châu Á - Thái Bình Dương rộng lớn hơn để đảm bảo nền kinh tế của khu vực có thể vượt qua thời kỳ thay đổi.

 Ông nói "Chủ nghĩa bảo hộ gia tăng và sự thay đổi chuỗi cung ứng nhắc nhở chúng ta rằng khả năng phục hồi phụ thuộc vào khả năng thích ứng. ASEAN không được đứng yên. Chúng ta phải có can đảm để tạo ra các mối quan hệ đối tác mới và tầm nhìn xa để làm sâu sắc thêm những mối quan hệ hiện có".

"Tương lai của ASEAN sẽ không được viết bởi hoàn cảnh. Nó sẽ được viết bởi sự lựa chọn - bởi những lựa chọn mà chúng ta đưa ra ngày hôm nay."

Trong nhiệm kỳ đầu của mình, Trump cho thấy có rất ít thời gian cho Đông Nam Á, bỏ lỡ một số hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo. Lần này, ông đã tấn công khu vực với mức thuế trừng phạt từ 10 đến 40%, tìm cách giải quyết sự mất cân bằng thương mại và làm hỏng chuỗi cung ứng của Trung Quốc đi qua khu vực này.

Đồng thời, trong chuyến công du châu Á, Trump muốn ký các hiệp định thương mại giúp duy trì dòng hàng hóa chảy vào Hoa Kỳ và bảo đảm quyền tiếp cận các nguồn tài nguyên chiến lược.

Chúng bao gồm các thỏa thuận khoáng sản quan trọng với Malaysia và Thái Lan.

Một đứa trẻ cầm một tấm biển trong một cuộc biểu tình phản đối sự tham dự của ông Trump tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN ở Kuala Lumpur hôm Chủ nhật. Ảnh: AP.

Ông Trump cũng tham dự hội nghị thượng đỉnh Mỹ-ASEAN, với khối này mong muốn bảo đảm rằng Mỹ sẽ duy trì các cam kết an ninh của Hoa kỳ đối với khu vực như một điểm tựa trước tuyên bố chủ quyền bành trướng của Trung Quốc đối với phần lớn Biển Đông.

Sau chuyến thăm Malaysia, ông Trump sẽ bay đến Nhật Bản và sau đó là Hàn Quốc, nơi mà Tòa Bạch Ốc cho biết ông sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong nỗ lực chấm dứt cuộc chiến thương mại bầm dập của họ bằng một thỏa thuận.

Nếu mức thuế của Trung Quốc được giảm, phù hợp với ASEAN, khối này có thể phải đối mặt với thời điểm khó khăn hơn ở phía trước, Evan Feigenbaum, phó chủ tịch nghiên cứu tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế cho biết.

Ông cho biết: "Trung Quốc có thể đạt mức thuế suất ngang bằng hoặc thậm chí thấp hơn mức thuế suất cơ bản 19% mà Mỹ đang áp dụng cho phần lớn các nước ASEAN ", đồng thời gọi đó là "liều thuốc đắng" đối với một khu vực đang hy vọng thu hút đầu tư, khi các công ty rời khỏi Trung Quốc để tránh thuế quan trừng phạt.

 Ông nói, "Đối với Trump, ông ấy dựa rất nhiều điều trên câu chuyện của ông rằng, ông ấy đã 'giải quyết' cuộc chiến giữa Campuchia và Thái Lan - và Thủ tướng Anwar dường như rất vui khi nuông chiều ông ấy trong nỗ lực giữ cho Trump quan tâm đến khu vực".

"Mọi người sẽ tuyên bố chiến thắng, nhưng tôi nghi ngờ Trump sẽ đến thăm khu vực này một lần nữa trong phần còn lại ở nhiệm kỳ của ông ấy".

-------------------

_ Các tác giả Joseph Sipalan, ,Iman Muttaqin Yusof, và Aidan Jones... 

_ Trần HSa lược dịch từ South China Morning Post..... 26 / 10 / 2025.