Tên lửa nâng cấp của Nga vượt xa hệ thống phòng thủ Patriot của Ukraine.

 Tỷ lệ đánh chặn của Kyiv giảm khi các cuộc tấn công của đối phương né tránh các máy bay đánh chặn của Mỹ trong những giây cuối cùng.

Ô tô và tòa nhà bị hư hại sau một cuộc tấn công tên lửa của Nga ở Kyiv hôm Chủ nhật ©, Ed Ram / Getty Images.

Tác giả Christopher Miller ở Kyiv.... 02 Tháng Mười 2025. ... Financial Times.

Các cuộc không kích tàn khốc của Nga kéo dài nhiều tháng cho thấy Moscow đã thành công trong việc thay đổi tên lửa của nó để tránh hệ thống phòng không của Ukraine, theo các quan chức Ukraine và phương Tây.

Các cuộc oanh tạc nhắm vào các nhà sản xuất máy bay không người lái của Ukraine vào mùa hè này là một ví dụ nổi bật, về việc Nga cải tiến tên lửa đạn đạo của nó để đánh bại tốt hơn các khẩu đội Patriot của Mỹ, các quan chức Ukraine và phương Tây hiện tại và trước đây nói với Financial Times.

Nga có thể đã sửa đổi hệ thống di động Iskander-M của nó, phóng tên lửa với tầm bắn ước tính lên đến 500km, cũng như tên lửa đạn đạo phóng từ trên không, loại Kinzhal, có thể bay tới 480km.

Các tên lửa hiện đi theo một quỹ đạo điển hình trước khi chuyển hướng và lao vào một điểm với độ dốc đứng hoặc thực hiện các thao tác "gây nhầm lẫn và né tránh" các tên lửa đánh chặn Patriot.

Đây là một "yếu tố thay đổi cuộc chơi đối với Nga", một cựu quan chức Ukraine cho biết. Với việc Kyiv cũng phải đối mặt với việc Mỹ chuyển giao máy bay đánh chặn phòng không chậm hơn, chiến dịch tên lửa đã phá hủy các cơ sở quân sự chủ chốt và cơ sở hạ tầng quan trọng trước mùa đông.

Tỷ lệ Ukraine đánh chặn tên lửa đạn đạo đã được cải thiện trong mùa hè, đạt 37% trong tháng 8, nhưng nó đã giảm mạnh xuống còn 6% trong tháng 9, mặc dù có ít vụ phóng hơn, theo dữ liệu công khai của không quân Ukraine do Trung tâm Phục hồi Thông tin có trụ sở tại London tổng hợp và được phân tích bởi Financial Times.

Tên lửa do Nga phóng vào Ukraine.

Không quân Ukraine hôm thứ Tư cho biết tất cả bốn tên lửa Iskander-M được bắn qua đêm đã trốn tránh hệ thống phòng thủ của nước này và đánh trúng mục tiêu.

Ít nhất bốn nhà máy sản xuất máy bay không người lái trong và chung quanh Kyiv đã bị hư hại nặng bởi tên lửa vào mùa hè này, các quan chức hiện tại và cựu quan chức Ukraine cho biết. Điều này bao gồm một cuộc tấn công hôm  28 tháng 8 vào một cơ sở sản xuất máy bay không người lái, loại Bayraktar của Thổ Nhĩ Kỳ, theo các bài đăng công khai của các quan chức địa phương.

Hai tên lửa được phóng trong cuộc tấn công hôm đó dường như đã nhắm vào văn phòng của một công ty thiết kế và sản xuất các thành phần cho hệ thống máy bay không người lái, hai quan chức cho biết về vụ việc. Các quả đạn của Nga đã tránh được hệ thống phòng không của Ukraine và cũng làm hư hại văn phòng của phái đoàn EU và Hội đồng Anh, nằm gần đó.

Tên lửa Nga đã phá vỡ hệ thống phòng thủ của Ukraine hôm Chủ nhật, đánh trúng các mục tiêu ở Kyiv © Reuters.

Các tên lửa đánh chặn Patriot là những tên lửa duy nhất trong kho vũ khí của Kiev có khả năng bắn hạ tên lửa đạn đạo của Nga. Các tên lửa hành trình của Moscow có thể bị hạ gục bằng hệ thống phòng không ít tinh vi hơn, nhưng các bản cập nhật của Nga đã khiến việc làm như vậy trở nên khó khăn hơn, theo các quan chức.

Một quan chức phương Tây được tóm tắt về dữ liệu hiệu suất của Patriot cho biết dấu hiệu đầu tiên về việc nâng cấp tên lửa của Nga là tỷ lệ đánh chặn bị giảm rõ rệt.

Họ cho biết một "mô hình" đã xuất hiện, trong đó các tên lửa đang bay tới hoạt động khác nhau trong "giai đoạn cuối" của chúng, khác với các thiết lập giao chiến đã được thiết lập trước đó.

Đánh giá của quan chức này được hỗ trợ bởi một báo cáo do tổng thanh tra đặc biệt của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ biên soạn bao gồm khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 30 tháng 6.

Báo cáo cho biết các lực lượng vũ trang Ukraine đã "phải vật lộn để xử dụng liên tục các hệ thống phòng không Patriot nhằm bảo vệ việc chống lại tên lửa đạn đạo của Moscow do những cải tiến chiến thuật gần đây của Nga, bao gồm cả những cải tiến cho phép tên lửa của họ thay đổi quỹ đạo và thực hiện các thao tác khác thay vì bay theo quỹ đạo đạn đạo truyền thống".

Báo cáo trích dẫn một cuộc tấn công của Nga vào ngày 28/6 bao gồm 7 tên lửa đạn đạo, trong đó Ukraine chỉ bắn hạ một tên lửa, và một đợt tấn công vào ngày 9/7 -  thời điểm đó là cuộc không kích lớn nhất kể từ khi bắt đầu cuộc chiến - bao gồm 13 tên lửa, trong đó Kyiv đã bắn hạ hoặc trấn áp 7 tên lửa.

Sơ đồ minh họa phân tích các loại tên lửa được Nga xử dụng trong cuộc tấn công vào Ukraine vào đêm 28-29 tháng 6 nêu bật hai loại tên lửa đạn đạo có thể đã được tăng cường khả năng của chúng.

Ukraine đã chia xẻ dữ liệu đánh chặn của Patriot với Ngũ Giác đài và các nhà sản xuất hệ thống phòng không của Mỹ, các quan chức phương Tây và Ukraine cho biết. Raytheon có trụ sở tại Virginia sản xuất hệ thống Patriot, trong khi Lockheed Martin có trụ sở tại Maryland sản xuất tên lửa đánh chặn của hệ thống. Dữ liệu được xử dụng để cập nhật cần thiết nhằm theo kịp các điều chỉnh của Nga, nhưng một quan chức cho biết những cải tiến đó thường tụt hậu so với các chiến thuật đang phát triển của Moscow.

Sergiy Kyslytsya, Thứ trưởng Ngoại giao thứ nhất của Ukraine, nói với FT rằng "Nga tiếp tục nâng cấp đáng kể công nghệ cho Iskander và các tên lửa khác của họ". Ông nhấn mạnh sự cần thiết ở các đối tác của Kiev để ngăn chặn dòng chảy các thành phần do phương Tây sản xuất được chuyển đến Nga, bao gồm cả qua ngõ Trung Quốc. Bộ Quốc phòng và Không quân Ukraine đã không trả lời yêu cầu bình luận.

Một quan chức chỉ vào đầu đạn tên lửa siêu thanh Kh-47 Kinzhal bị hư hỏng do hệ thống phòng không Ukraine bắn hạ trên bầu trời Kyiv © Valentyn Ogirenko / Reuters.

Các nhà phân tích cho biết việc điều chỉnh phần mềm có thể là lý do đằng sau hiệu quả tăng cường của tên lửa Nga. Fabian Hoffmann, một nhà nghiên cứu tên lửa tại Đại học Oslo, cho biết các nhà sản xuất thường xuyên khai thác dữ liệu đánh chặn để cải thiện hiệu suất. Ông nói, Nga dường như đang làm điều này.

Iskander-M "có thể cơ động khá tích cực trong giai đoạn cuối", ông lưu ý. Thay vì thay đổi phần cứng tốn kém, các điều chỉnh đối với hệ thống dẫn đường có thể hướng dẫn tên lửa thực hiện một thao tác nhanh ngay trước khi bắn trúng mục tiêu và sau đó bổ nhào với độ dốc đứng , làm phức tạp khả năng theo dõi và tấn công của Patriot.

"Một quỹ đạo đầu cuối dốc hơn, đó là thứ bạn có thể lập trình trong tên lửa", Hoffman nói.

Các quân nhân Ukraine đi bộ gần hệ thống phòng không Patriot, với radar và các phương tiện quân sự ngụy trang có thể nhìn thấy ở phía sau Một hệ thống phòng không Patriot ở Ukraine. Một số khẩu đội đã bị hư hại sau nhiều tháng bị Nga tấn công liên tục © Hình ảnh Sergei Supinsky / AFP / Getty.

Ông cho biết Ukraine và Nga đang "chơi trò thích nghi" khi nói đến công nghệ vũ khí của họ. Nhưng cũng có một trò mèo vờn chuột đang diễn ra khi cố gắng phá hủy hệ thống vũ khí của nhau.

Tên lửa Kinzhal được phóng từ máy bay ném bom chiến lược của Moscow hoặc máy bay chiến đấu bay ngoài tầm với của hệ thống phòng không Ukraine. Các bệ phóng tên lửa Iskander di động của Nga cũng rất khó để Kyiv tiêu diệt, Hoffmann nói.

Các hệ thống phòng không Patriot của Ukraine, bao gồm radar, trạm điều khiển và bệ phóng được vận chuyển trên xe tải hoặc xe kéo, cũng có tính di động. Một số trong số chúng đã bị nhắm mục tiêu và bị hư hại sau nhiều tháng tấn công liên tục của Nga, có nghĩa là cấu trúc phòng không nhiều lớp của Ukraine đã mỏng đi.

Các nhân viên chuyên môn được đào tạo về các hệ thống Patriot cũng là mục tiêu, trong số đó có Trung tá Denys Sakun, kỹ sư trưởng của một đơn vị tên lửa phòng không thuộc Lữ đoàn 96 của Kyiv. Ông đã giúp thiết lập các hệ thống được cho là vụ bắn hạ tên lửa Kh-47M Kinzhal của Nga đầu tiên trên thế giới.

Sakun đã thiệt mạng vào tháng 12 khi cố gắng cứu thiết bị Patriot trong một vụ hỏa hoạn sau một cuộc tấn công của Nga ở khu vực Kyiv, theo các bài đăng công khai.

Patriot trước đây được bảo vệ bởi các hệ thống khác như Iris-T của châu Âu và các khẩu đội tầm trung. Giờ đây, với một số tài sản bị hư hại hoặc tái xử dụng "Patriot phải tự bảo vệ" trong khi đối phó với các mối đe dọa tên lửa của Nga trong một số trường hợp, một người quen thuộc với vấn đề này cho biết.

Ukraine không tiết lộ thông tin về số lượng khẩu đội Patriot mà họ có và nơi chúng được khai triển, nhưng ít nhất sáu khẩu đội được biết là đã được giao, với các thành phần rời của ít nhất ba khẩu đội bổ sung được giao trong những tuần gần đây bởi Đức và Na Uy.

Tổng thống Volodymyr Zelenskyy đã cầu xin các đối tác phương Tây của Ukraine cung cấp cho đất nước của ông nhiều hơn nữa, đề nghị mua tới 10 hệ thống hoàn chỉnh.

Khi mùa đông đang đến gần, ông Zelenskyy cảnh báo Moscow đang quay trở lại chiến lược quen thuộc của nó là tấn công lưới điện của Ukraine để đẩy đất nước này vào bóng tối và làm suy giảm tinh thần. Nhưng công nghệ tên lửa đang phát triển của Nga khiến mối đe dọa năm nay trở nên gay gắt hơn.

Ông nói "Thật không may, điều này đã trở thành một chiến thuật truyền thống của Nga", "Nga một lần nữa đang cố gắng tấn công Ukraine bằng một vụ mất điện trong năm nay".

---------------

_ Tác giả Christopher Miller.

_ Đồ họa và minh họa bởi Ian Bott.

_ Trần HSa lược dịch từ Financial Times..... 03/10/2025.