Ronald Reagan có 'yêu thích thuế quan' như Trump tuyên bố?

 Các tổng thống thứ 40 và 47 của Mỹ đều xử dụng các biện pháp bảo hộ nhưng theo những cách rất khác nhau.

Trump phát biểu trước bức chân dung của Reagan trong Phòng Bầu dục ở Washington © Kevin Lamarque / Reuters.

Tác giả James Politi ở Washington.... 26/10/ 2025... Financial Times.

Donald Trump đã châm ngòi cho cuộc chiến thương mại với Canada sau khi tỉnh Ontario phát sóng một quảng cáo cho thấy biểu tượng của đảng Cộng hòa - Ronald Reagan - chỉ trích thuế quan trong một bài phát biểu trên truyền hình trước quốc gia vào năm 1987.

Trump phản đối rằng Reagan "yêu thích thuế quan", giống như ông ấy, và thề sẽ tăng thuế đối với hàng nhập khẩu từ nước láng giềng phía bắc của Mỹ, vì điều mà ông tuyên bố là một chiến dịch dối trá.

Nhưng Reagan, người từng là tổng thống từ năm 1981 đến năm 1989, là một nhà sùng đạo vô địch đối với thương mại mở, người đã xử dụng thuế quan một cách dè xẻn và miễn cưỡng. Ngược lại, Trump đã đặt các biện pháp thương mại này vào trọng tâm chính sách kinh tế của ông.

Reagan có phải là một nhà giao dịch tự do thực sự?

Cuối năm 1988, ngay trước khi rời nhiệm sở, Reagan đã có một bài phát biểu trên đài phát thanh ca tụng sự tái đắc cử của Brian Mulroney, Thủ tướng Canada, người mà Mỹ vừa ký một thỏa thuận thương mại vốn sẽ có hiệu lực sáu tuần sau đó.

Những lời bình phẩm này đánh dấu một trong những sự bảo vệ vững chắc nhất đối với thương mại tự do của bất kỳ tổng thống Mỹ nào.

Thương mại mở là "một trong những yếu tố chủ chốt đằng sau sự thịnh vượng vĩ đại của đất nước chúng ta", ông nói, trích dẫn Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ và trích dẫn 'Sự giàu có của các quốc gia' của Adam Smith - cả hai đều được xuất bản vào năm 1776. Ông cũng chỉ trích luật thuế quan Smoot-Hawley năm 1930 đã dẫn đến cuộc Đại suy thoái - gọi đó là "thảm họa kinh tế tồi tệ nhất trong lịch sử quốc gia của chúng ta".

Và Reagan cảnh báo: "Chúng ta nên cẩn thận với những kẻ mị dân sẵn sàng tuyên bố một cuộc chiến thương mại chống lại bạn bè của chúng ta - làm suy yếu nền kinh tế của chúng ta, an ninh quốc gia của chúng ta và toàn bộ thế giới tự do - làm suy yếu tất cả trong khi vẫy cờ Mỹ mà bất cần đạo lý. Sự mở rộng của nền kinh tế quốc tế không phải là một cuộc xâm lược của nước ngoài; đó là một chiến thắng của Mỹ".

Ronald Reagan và Brian Mulroney tại Hội nghị thượng đỉnh Shamrock ở thành phố Quebec năm 1985 © Hình ảnh Erin Combs / Toronto Star / Getty.

Lập trường của Reagan không chỉ là lối nói khoa trương, nói lấy có. Trong nhiệm kỳ tổng thống 8 năm của mình, ông đã tạo tiền đề cho nhiều thương mại hơn của Mỹ với cả Canada lẫn Mexico, mở đường cho Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ mà sẽ có hiệu lực vào năm 1994. Ông cũng đưa Mỹ ủng hộ Vòng đàm phán thương mại đa phương Uruguay dẫn đến việc thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 1995.

Có ngoại lệ nào đối với sự cai trị của Reagan hay không?

Tuy nhiên, hồ sơ của Reagan về thương mại tự do không phải là không tì vết. Khi ô tô của Nhật Bản nhập khẩu tăng vọt trong nhiệm kỳ đầu của mình, ông đã đàm phán "hạn chế sự cố ý xuất khẩu " đối với ô tô của Tokyo, một hệ thống hạn ngạch để hạn chế số lượng xe từ Nhật Bản vào Mỹ. Robert Lighthizer, người sẽ trở thành đại diện thương mại Mỹ nhiệm kỳ đầu tiên của Trump - là một trợ lý quan trọng trong các cuộc đàm phán đó.

Để bảo vệ Harley-Davidson, nhà sản xuất xe máy của Mỹ, vào năm 1983  Reagan đã tuyên bố tăng thuế lớn đối với xe máy Nhật Bản. Bốn năm sau, Reagan đã thổi phồng hành động đó trong một bài phát biểu tại một cơ sở của Harley-Davidson ở Pennsylvania. "Khi các công ty Mỹ bị ảnh hưởng bởi sự gia tăng tạm thời trong cạnh tranh nước ngoài, chúng tôi đã không ngại xử dụng luật nhập khẩu của mình để cứu trợ tạm thời", ông nói.

Reagan cũng trở nên thất vọng với sức mạnh xuất khẩu chất bán dẫn của Nhật Bản, đến mức vào năm 1987, ông đã tăng thuế đối với chip từ đồng minh Đông Á này của Mỹ.

"Sức khỏe và sức sống của ngành công nghiệp bán dẫn Mỹ là điều cần thiết cho khả năng cạnh tranh trong tương lai của Mỹ. Chúng tôi không thể cho phép nó bị đe dọa bởi các hoạt động thương mại không công bằng", ông Reagan nói trong một tuyên bố thông báo về động thái này.

Ngay sau đó, trong bài phát biểu trên đài phát thanh được xử dụng trong quảng cáo gây tranh cãi của Ontario, Reagan đã nói rõ rằng ông đang thực hiện các hành động bảo hộ một cách miễn cưỡng và đặc biệt.

"Áp đặt thuế quan hoặc các rào cản thương mại và hạn chế dưới bất kỳ hình thức nào là những bước mà tôi không muốn thực hiện", ông Reagan nói.

Bài phát biểu trên đài phát thanh của Tổng thống Ronald Reagan về thương mại tự do và công bằng vào ngày 25 tháng 4 năm 1987 © Thư viện Reagan YouTube.

Sự khác biệt giữa Reagan và Trump về thuế quan là gì?

Nhưng trong khi Reagan đã áp dụng một số biện pháp bảo hộ trong thời gian tại vị, cách tiếp cận của Trump hoàn toàn khác. Trump đã khởi động chiến dịch tranh cử tổng thống đầu tiên vào năm 2016 trên một nền tảng bảo hộ kiên quyết, nắm bắt sự tức giận và vỡ mộng trước tác động của cả NAFTA lẫn việc Trung Quốc gia nhập WTO, vốn được những người tiền nhiệm của ông trong Tòa Bạch Ốc chấp nhận.

"Thay vì đánh thuế công dân của chúng tôi để làm giàu cho các quốc gia khác, chúng tôi sẽ đánh thuế và đánh thuế nước ngoài để làm giàu cho công dân của chúng tôi", ông Trump nói trong bài phát biểu nhậm chức lần thứ hai vào tháng Giêng năm nay.

Tiến trình áp thuế của Trump

Là một "người đàn ông thuế quan", Trump coi thuế là một công cụ quan trọng trong chính sách kinh tế của Mỹ, không chỉ để bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước, mà còn để đạt được đòn bẩy đối với các đối tác thương mại của Mỹ cả về kinh tế lẫn ngoại giao. Trong nhiệm kỳ thứ hai của mình, ông cũng đã chấp nhận thuế quan như một cách để tạo ra doanh thu hàng tỷ đô la.

Trong khi đó, Trump đã áp đặt một loạt các mức thuế của Mỹ trong năm nay bằng cách xử dụng các quyền lực kinh tế khẩn cấp mà Reagan đã xử dụng một cách tiết kiệm hơn nhiều để thiết lập các biện pháp trừng phạt đối với chính phủ cánh tả ở Nicaragua và nhà lãnh đạo Panama, Manuel Noriega.

Vấn đề với quảng cáo của Ontario là gì?

Mark Carney đã thiết lập mối quan hệ dường như là vững chắc với Trump kể từ khi trở thành thủ tướng Canada vào đầu năm nay. Nhưng quảng cáo truyền hình xử dụng giọng nói của Reagan, và được tung ra tại thị trường Mỹ bởi Doug Ford, thủ hiến Ontario, đã bị Trump, gây nguy hiểm cho mối quan hệ giữa Mỹ và Canada.

Quảng cáo xử dụng trung thực những lời của Reagan từ bài phát biểu trên đài phát thanh tháng 4 năm 1987 khi ông giải thích lý do tại sao ông tăng thuế đối với chất bán dẫn của Nhật Bản. Nhưng nó chỉ cần một đoạn ngắn trong dòng của Reagan: đối với Trump, điều đó đủ để gọi nó là gian lận.

Tòa Bạch Ốc đã nhận được sự ủng hộ của Quỹ Tổng thống Ronald Reagan có trụ sở tại Thung lũng Simi, California, được điều hành bởi David Trulio, cựu Giám đốc Chiến lược và Hoạt động Biên tập tại Fox News Digital, và là cựu quan chức quốc phòng Mỹ trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump. Quỹ Reagan cho biết quảng cáo "xuyên tạc" bài phát biểu trên đài phát thanh của Reagan và họ đang "xem xét các lựa chọn pháp lý của mình trong vấn đề này".

Trong khi Trump yêu cầu gỡ bỏ quảng cáo ngay lập tức, nó vẫn tiếp tục chạy đến cuối tuần, bao gồm cả trong cuộc đụng độ bóng chày World Series giữa Toronto Blue Jays và Los Angeles Dodgers. Nó dự kiến sẽ được phát sóng vào thứ Hai.

Nhưng bất chấp tất cả những lời phẫn nộ, Tòa Bạch Ốc đã không công bố bất kỳ chi tiết nào về thuế quan bổ sung đối với hàng nhập khẩu của Canada do Trump đề xuất như một hình phạt cho quảng cáo, bao gồm cả thời điểm chúng sẽ có hiệu lực.

------------

_ Tác giả James Politi ở Washington.... 

_ Trần HSa lược dịch từ  Financial Times.....30/10/ 2025...