Share:
Cách Trung Quốc bí mật trả tiền cho Iran để mua dầu và tránh các lệnh trừng phạt của Mỹ
Thỏa thuận bí mật được bảo đảm bởi công ty bảo hiểm nổi tiếng của Trung Quốc kết nối Tehran với khách hàng lớn nhất của họ.
Một ngọn lửa khí đốt cháy từ một đường ống trên một giàn khoan dầu ngoài khơi ở Vịnh Ba Tư.
© Ali Mohammadi / Tin tức Bloomberg.
Tác giả Laurence Norman, James T. Areddy ... 05/10/2025....The Wall Street Journal via MSN.
Các biện pháp trừng phạt của Mỹ khiến Iran gần như không thể nhận được tiền trả cho dầu mỏ của họ. Trung Quốc đã tìm ra cách làm điều đó, trong một thỏa thuận phần lớn là bí mật.
Kênh tài trợ ngầm đã làm sâu sắc thêm mối quan hệ kinh tế giữa hai đối thủ của Mỹ bất chấp những nỗ lực của Washington nhằm cô lập Iran.
Theo các quan chức hiện tại và cựu quan chức từ một số nước phương Tây, bao gồm cả Mỹ, hệ thống trao đổi hoạt động như thế này: Dầu Iran được vận chuyển đến Trung Quốc - khách hàng lớn nhất của Tehran - và đổi lại, các công ty Trung Quốc được nhà nước hậu thuẫn sang xây dựng cơ sở hạ tầng ở Iran.
Các quan chức cho biết, việc hoàn thành vòng lặp này là do một công ty bảo hiểm thuộc sở hữu nhà nước Trung Quốc, tự gọi là cơ quan tín dụng xuất khẩu lớn nhất thế giới và là một thực thể tài chính Trung Quốc bí mật, đến mức tên của họ không thể được tìm thấy trong bất kỳ danh sách công khai nào của các ngân hàng hoặc công ty tài chính Trung Quốc.
Thỏa thuận này, bằng cách né tránh hệ thống ngân hàng quốc tế, đã cung cấp một cứu cánh cho nền kinh tế của Iran bị siết chặt bởi các lệnh trừng phạt. Có tới 8,4 tỷ USD các khoản thanh toán dầu mỏ đã chảy qua kênh tài trợ này vào năm ngoái để tài trợ cho công việc của Trung Quốc trong các dự án cơ sở hạ tầng lớn ở Iran, theo một số quan chức.
Vào năm ngoái, Iran đã xuất khẩu 43 tỷ USD chủ yếu là dầu thô, theo ước tính của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Các quan chức phương Tây ước tính rằng khoảng 90% hàng xuất khẩu đó đến Trung Quốc.
Trung Quốc là khách hàng chủ yếu của dầu Iran kể từ năm 2018, khi Tổng thống Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt của Mỹ.
Hai tuần sau khi trở lại nhậm chức, ông Trump đã ra lệnh xử dụng "áp lực tối đa" để buộc Tehran kiềm chế chương trình hạt nhân và chấm dứt hỗ trợ cho các nhóm dân quân đồng minh. Chỉ thị này tìm cách đẩy xuất khẩu dầu của Iran về con số không.
Kể từ đó, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các cá nhân và thực thể nhỏ của Trung Quốc, nhưng xuất khẩu của Iran sang Trung Quốc vẫn tiếp tục không suy giảm.
Bắc Kinh cũng cung cấp hỗ trợ chính trị cho Iran. Vào tháng Chín, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã tiếp đón Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tại một hội nghị thượng đỉnh đa quốc gia và tại một cuộc diễu hành quân sự có sự tham dự của các nhà lãnh đạo Nga và Triều Tiên - một nhóm tham gia chống lại trật tự thế giới do Mỹ dẫn đầu.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã gặp nhau tại Bắc Kinh vào tháng trước. © Trang web của tổng thống Iran/Reuters.
Các quốc gia phương Tây gần đây đã thành công trong việc tái áp đặt các biện pháp trừng phạt quốc tế đối với Tehran vốn đã được dỡ bỏ theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015, một phản ứng của châu Âu đối với việc Iran vi phạm thỏa thuận. Trung Quốc và Nga nói rằng động thái này là trái với luật pháp quốc tế.
Trung Quốc cũng coi các biện pháp trừng phạt Iran của Washington là bất hợp pháp. Nhưng vì các biện pháp trừng phạt đe dọa các công ty làm ăn với Iran bằng các hình phạt bao gồm cả việc bị khóa khỏi hệ thống tài chính quốc tế, Bắc Kinh đã cảnh giác với việc khiến các công ty lớn của mình gặp rủi ro bị trừng phạt. Cơ quan hải quan Trung Quốc đã không báo cáo bất kỳ giao dịch mua dầu thô nào của Iran kể từ năm 2023.
Ngoài việc nhắm mục tiêu xuất khẩu các sản phẩm năng lượng của Iran, Washington đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với hầu hết các ngân hàng Iran, bao gồm cả ngân hàng trung ương, khiến việc chuyển tiền sang Iran trở nên vô cùng khó khăn.
Giải pháp bí mật.
Hệ thống mà dầu thô Iran được trao đổi với cơ sở hạ tầng do Trung Quốc xây dựng, liên quan đến hai phần chính: công ty bảo hiểm nhà nước rộng lớn của Trung Quốc, Sinosure, và một cơ chế tài chính có trụ sở tại Trung Quốc mà các quan chức đều gọi là Chuxin. Các quan chức đã kết hợp sự hiểu biết của họ về hệ thống thông qua các tài liệu tài chính, đánh giá tình báo và các kênh ngoại giao.
Trong thỏa thuận, một số quan chức cho biết, một công ty do Iran kiểm soát đã đăng ký bán dầu cho một người mua Trung Quốc do nhà kinh doanh dầu mỏ nhà nước Zhuhai Zhenrong kiểm soát, một mục tiêu trừng phạt của Mỹ.
Đổi lại, người mua Trung Quốc gửi hàng trăm triệu đô la mỗi tháng tới Chuxin, các quan chức cho biết. Chuxin sau đó giao tiền cho các nhà thầu Trung Quốc thực hiện công việc kỹ thuật ở Iran, trong các dự án được Sinosure bảo hiểm tài chính. Sinosure đóng vai trò là chất keo tài chính gắn kết các dự án lại với nhau.
Xuất khẩu dầu của Iran theo điểm đến.
Chuxin không nằm trong số gần 4.300 công ty ngân hàng được cơ quan quản lý ngành hàng đầu của Trung Quốc đăng ký, và không thể tìm thấy trong danh sách chính thức công khai về các công ty tài chính và sổ đăng ký công ty.
Chính phủ Hoa Kỳ và các chuyên gia trong ngành cho biết dầu thô Iran đến Trung Quốc thông qua một con đường gián tiếp để che giấu nguồn gốc, bao gồm việc chuyển hàng từ tàu này sang tàu khác và thường pha trộn với dầu từ các quốc gia khác.
Người bảo lãnh phát hành của Bắc Kinh.
Sinosure, tên chính thức là Bảo hiểm Xuất khẩu và Tín dụng Trung Quốc, là một công cụ tài chính của chính phủ trung ương Trung Quốc hỗ trợ các ưu tiên phát triển quốc tế của Bắc Kinh - một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt ở một địa điểm nhạy cảm về chính trị như Iran.
Sinosure đã hỗ trợ hơn 9 nghìn tỷ USD trong các hoạt động thương mại và đầu tư trên toàn thế giới tính đến cuối năm ngoái, theo công ty.
Ở Iran, các dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc có xu hướng là những nỗ lực lớn do nhà nước chỉ đạo, bao gồm sân bay, nhà máy lọc dầu và các dự án giao thông, được quản lý bởi các ngân hàng nhà nước và các tập đoàn kỹ thuật lớn nhất của Trung Quốc.
Trung Quốc đã thực hiện hơn 25 tỷ USD cam kết tài chính để xây dựng cơ sở hạ tầng ở Iran từ năm 2000 đến năm 2023, theo AidData, một phòng thí nghiệm nghiên cứu tại William & Mary ở Williamsburg, Virginia. Sinosure có vai trò trực tiếp ở 16 trong số 54 thỏa thuận được ghi nhận.
Hoa Kỳ, quốc gia xử dụng các biện pháp trừng phạt có mục tiêu chống lại các công ty Trung Quốc, đã không đưa các công ty này vào danh sách đen vì họ làm công việc dân sự ở Iran. Nó cũng không nhắm mục tiêu vào một ngân hàng lớn của Trung Quốc.
Không có tài liệu nào trong phạm vi công cộng có thể được tìm thấy sự liên kết trực tiếp của Sinosure với thỏa thuận dầu mỏ để xây dựng ở Iran.
Trả lời các câu hỏi, Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng họ không biết về thỏa thuận này, phản đối "các biện pháp trừng phạt đơn phương bất hợp pháp" và luật pháp quốc tế cho phép hợp tác bình thường giữa các quốc gia. Zhuhai Zhenrong và Sinosure đã không trả lời yêu cầu bình luận về thỏa thuận.
Các quan chức trong phái đoàn Iran tại Liên Hợp Quốc không bình luận về cơ chế thanh toán hoặc về việc mua dầu của Trung Quốc.
Các dự án cơ sở hạ tầng do Trung Quốc xây dựng ở Iran bao gồm việc mở rộng sân bay quốc tế của thủ đô, theo chi tiết hợp đồng do AidData công bố. © Báo chí Rouzbeh Fouladi / Zuma.
Khuôn khổ của Trung Quốc thực hiện công việc xây dựng cơ sở hạ tầng ở Iran có thể phản ảnh một thỏa thuận của Sinosure được ghi lại ở Iraq, giám đốc điều hành AidData Brad Parks cho biết. Theo thỏa thuận 20 năm đó, Sinosure hỗ trợ Trung Quốc cho vay các dự án của Trung Quốc để đổi lấy dầu.
"Mọi chủ nợ và mọi nhà thầu xây dựng đều phải nằm dưới sự bảo trợ này," Parks nói.
Công việc cơ sở hạ tầng của Trung Quốc ở Iran đã tăng lên kể từ thỏa thuận hợp tác 25 năm hối năm 2021. Các dự án này rất quan trọng đối với Iran, quốc gia đã phải vật lộn để duy trì các dịch vụ cơ bản, chẳng hạn như nước và điện.
Iran cũng có thể phục hồi một phần doanh thu bán dầu bằng cách mua hàng hóa trực tiếp ở Trung Quốc. Họ cũng quản lý để mang một phần doanh thu trở lại khu vực của mình nhằm sử dụng, các quan chức Mỹ cho biết.
“Các thực thể Iran dựa vào mạng lưới ngân hàng ngầm để trốn tránh lệnh trừng phạt và chuyển hàng triệu đô la”, John K. Hurley, Thứ trưởng Bộ Tài chính phụ trách khủng bố và tình báo tài chính, cho biết vào tháng trước, khi công bố lệnh trừng phạt đối với những cá nhân và thực thể tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Hồng Kông vì bị cáo buộc điều phối việc chuyển tiền.
Cả Sinosure lẫn Chuxin đều không bị Mỹ trừng phạt. Bộ Tài chính từ chối bình luận để mô tả về hoạt động của các thực thể Trung Quốc.
Mỹ đã thúc giục Trung Quốc, khách hàng dầu mỏ lớn nhất của Iran, ngăn chặn Tehran đóng cửa eo biển Hormuz quan trọng. Austin Ramzy của WSJ xem xét mức độ ảnh hưởng của Bắc Kinh. Ảnh: Tổng thống Iran/Zuma Press
_ Tác giả Laurence Norman, James T. Areddy.
_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal via MSN.... 07/10/2025.
