Kế hoạch mới nổi của châu Âu: Cung cấp cho Ukraine 200 tỷ USD tiền của Nga.

 Khoản vay - có thể sẽ không được hoàn trả - đại diện cho một cách sáng tạo để khai thác tài sản bị đóng băng của Moscow mà không tịch thu chúng một cách hợp pháp.

Từ trái sang, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã gặp nhau tại Copenhagen hôm thứ Tư. Ảnh: ludovic marin / Agence France-Presse / Getty Images.

Tác giả Laurence Norman....Ngày 1 tháng 10 năm 2025....The Wall Street Journal.

COPENHAGEN— Liên minh châu Âu phải vật lộn để đưa ra quyết định nhanh chóng và xử dụng sức nặng chính trị của mình. Nhưng họ là bậc thầy về các giải pháp pháp lý và phù thủy tài chính.

Giờ đây, Brussels đang áp dụng những kỹ năng đó vào hành động dành cho nỗ lực chiến tranh của Ukraine chống lại Nga.

Hôm thứ Tư, các nhà lãnh đạo EU đã đồng ý tiếp tục thực hiện kế hoạch xử dụng hàng trăm tỷ USD tiền mặt của Nga mà không cần phải trả một xu nào. Nếu được chấp thuận, đề xuất này sẽ đảo ngược chính sách đối với tài sản bị tịch thu của Nga có từ những ngày đầu của cuộc chiến.

Trong ba năm, các nhà lãnh đạo của khối đã vật lộn với cách đưa khoảng 300 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Nga để xử dụng cho Ukraine. EU và các đối tác phương Tây ngay sau khi Nga xâm lược nước láng giềng nhỏ hơn vào năm 2022, đã phong tỏa số tiền mà ngân hàng trung ương Nga đã đầu tư vào châu Âu, Nhật Bản và Mỹ. Khoảng hai phần ba số tiền được giữ tại Euroclear, một trung tâm thanh toán bù trừ tài chính khổng lồ có trụ sở tại Bỉ.

Vấn đề mà các quan chức EU phải đối mặt là tìm cách xử dụng tiền mà không tịch thu, một động thái mặc dù hợp pháp, nhiều nhà lãnh đạo cảm thấy gây ra quá nhiều rủi ro chính trị và tài chính. Người châu Âu cũng muốn tránh buộc Kiev phải trả một khoản tiền lớn.

Để ngăn chặn số tiền này được lưu hành hoặc giao dịch, EU đã áp đặt các biện pháp trừng phạt cấm Euroclear trả lại cho Nga, nhưng khối này sẽ không đi xa đến mức chiếm đoạt tài sản.

Các cuộc tranh luận về cách xử lý tài sản đã tăng lên gần đây, nhưng các quan chức liên tục rút khỏi việc tịch thu số tiền đó. EU cho đến nay chỉ rút ra tiền lãi mà tài sản của Nga kiếm được để giúp Ukraine - một bước tương đối nhỏ phải mất nhiều tháng để thực hiện.

Nhưng tính toán đã thay đổi do các cuộc tấn công của Nga vào Ukraine ngày càng tồi tệ,  sự hỗ trợ của Mỹ đối với Kyiv sút giảm và các mối đe dọa mới của Nga đối với chính châu Âu.

Những thách thức pháp lý và chính trị vẫn còn, nhưng các nhà kỹ trị tại Ủy ban châu Âu, cơ quan điều hành của EU, tự tin vào kỹ thuật tài chính của họ.

Hai xe tải tiếp tế quân sự chạy trên một con đường bụi bặm ở vùng Donetsk. Một tiền tuyến trong cuộc chiến Nga-Ukraine ở khu vực Donetsk của Ukraine. Ảnh: Svet Jacqueline gửi cho WSJ.

Trong một hội nghị thượng đỉnh EU hôm thứ Tư, các nhà lãnh đạo đã thảo luận về kế hoạch, với ý tưởng giành được sự ủng hộ từ các đối thủ nặng ký của khối Pháp và Đức, theo các quan chức tham gia thảo luận. Tuy nhiên, Bỉ, quốc gia có sự chấp thuận rất quan trọng vì nước này là chủ nhà Euroclear, nhắc lại những lo ngại về kế hoạch này và tìm kiếm sự bảo đảm rằng lợi ích tài chính của họ sẽ được bảo vệ.

Trước đó, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen, người chủ trì hội nghị thượng đỉnh, nói với các phóng viên rằng khối này coi hỗ trợ tài chính cho Ukraine là rất quan trọng. "Và tôi nghĩ rằng ý tưởng từ Ủy ban thực sự là một con đường khá tốt cho mai này", bà nói.

Kế hoạch châu Âu tìm cách giải quyết một số vấn đề đồng thời.

EU và các đồng minh đã yêu cầu Nga bồi thường cho Ukraine về thiệt hại của cuộc chiến, mặc dù họ thừa nhận rằng Điện Kremlin khó có thể đồng ý làm như vậy. Ý tưởng tịch thu tài sản đã tạo ra lo ngại rằng các nhà đầu tư nước ngoài sẽ giảm đầu tư vào tài sản của khu vực đồng euro và lo lắng về việc tạo tiền lệ.

Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), cơ quan giám sát đồng euro, có cổ phần trực tiếp vì Euroclear đã chuyển dự trữ tiền mặt của Nga sang ngân hàng trung ương sau khi các khoản đầu tư căn bản của Nga đến hạn.

Trong khi đó, Nga đã cảnh báo rằng họ sẽ trả đũa nếu tiền của họ bị tịch thu.

EU không thể phát hành nợ để tài trợ cho Ukraine như trước đây vì họ có thể sẽ không giành được sự ủng hộ từ Hungary và Slovakia, những nước đã trở nên thù địch với việc hỗ trợ Ukraine.

Với việc chính quyền Trump phần lớn cắt giảm chi tiêu viện trợ quân sự cho Ukraine, EU và các đối tác châu Âu phải thanh toán hóa đơn cho Ukraine và hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Con số này có thể dễ dàng vượt quá 70 tỷ euro - tương đương 82 tỷ USD - dựa trên chi tiêu trong những năm gần đây. Đến lúc đó, sự hỗ trợ mà EU đã phê duyệt cho Kyiv sẽ cạn kiệt và những hạn chế về tài chính ở nhiều thủ đô châu Âu khiến các nhà lãnh đạo thận trọng khi yêu cầu người dân nộp thuế nhiều hơn.

Kế hoạch của Châu Âu nhằm giải quyết nhiều vấn đề cùng lúc.

Các phù thủy châu Âu đã vạch ra một kế hoạch nhiều giai đoạn mà một số người có thể coi là xứng đáng với Phố Wall.

Đầu tiên, Ngân hàng Trung ương Châu Âu giao dự trữ của Nga cho EU, mà các quan chức cho biết ở mức khoảng 180 tỷ euro. EU cung cấp số tiền này cho Ukraine dưới dạng "khoản vay được xử dụng để thực hiện các khoản bồi thường cho những thiệt hại do chiến tranh", mà Kyiv chỉ hoàn trả khi Moscow bồi thường thiệt hại do chiến tranh.

Điều gì sẽ xảy ra nếu Nga không trả tiền? Ai hoàn trả Euroclear để giữ nguyên bảng cân đối kế toán của họ và bao nhiêu?

Không ai cả và chẳng có xu nào.

Kế hoạch cơ chế tài chính của EU cho khoản vay Ukraine. ( xem hình).

Nguồn: báo cáo của nhân viên.../ Minh Lý / WSJ.

Đây là lý do tại sao: Tài sản của Euroclear phải bằng các khoản nợ phải trả của nó. Trong trường hợp này, trách nhiệm của họ là nghĩa vụ hợp đồng để trả nợ cho Nga - điều mà họ không thể thực hiện được vì các lệnh trừng phạt của EU. Nếu và khi tiền mặt của Nga được đóng gói dưới dạng một khoản cho Ukraine vay, EU sẽ thay thế nó trên sổ sách của Euroclear bằng một công cụ tài chính mà các quan chức gọi là "hợp đồng nợ phù hợp Euroclear với lãi suất 0%", theo một bài báo của EU đã được The Wall Street Journal xem xét.

Các quan chức cho biết hợp đồng nợ về căn bản sẽ là một lời hứa pháp lý - một IOU, một văn bản không chính thức thừa nhận một khoản nợ - từ EU để hoàn trả cho Euroclear nếu cần. Đổi lại, EU sẽ nhận được sự bảo lãnh của các quốc gia thành viên tài trợ cho số tiền này, nếu EU cần thanh toán. Hợp đồng nợ của EU sẽ cung cấp cho Euroclear một tài sản để bù đắp cho khoản nợ của họ, giữ cho chúng phù hợp. Kết quả là, cho đến khi Nga trả tiền để xây dựng lại Ukraine, sẽ không có khoản tiền nào thực sự cần phải hoàn trả.

Khi nhiều quốc gia EU ký IOU, rủi ro cho mỗi IOU sẽ giảm. Nhưng sự tham gia sẽ không bắt buộc, vì vậy Hungary và Slovakia không thể phủ quyết kế hoạch này.

Theo kế hoạch này, tài sản và nợ phải trả của Euroclear phù hợp - ít nhất, đến chừng nào các lệnh trừng phạt cấm họ trả lại cho Nga vẫn còn hiệu lực. Một cuộc chiến riêng biệt với Hungary về việc gia hạn các biện pháp trừng phạt đang âm ỉ, nhưng các quan chức EU tin rằng họ có một giải pháp thay thế.

Chừng nào các biện pháp trừng phạt vẫn còn, Euroclear không có vấn đề gì về bảng cân đối kế toán vì nó bị cấm thanh toán các khoản nợ của mình. Cấu trúc này có thể được duy trì đến chừng nào Nga vẫn còn chiếm đóng lãnh thổ Ukraine và từ chối bồi thường.

"Thông điệp rất rõ ràng. Nga phải hiểu rằng các đối tác của Ukraine bao gồm các đối tác châu Âu có ý chí và phương tiện để tiếp tục hỗ trợ họ cho đến khi đạt được một nền hòa bình công bằng và lâu dài", Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa nói trong một cuộc họp báo sau cuộc họp.

Các quan chức hy vọng sẽ bắt đầu cung cấp tiền mới cho Ukraine vào đầu năm tới, giả sử họ có thể vượt qua những rào cản chính trị còn lại. Tiền mặt sẽ rất quan trọng.

--------------

_ Tác giả Laurence Norman.

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal..... 02/10/2025.