Putin đã hết lựa chọn.

 Giờ đây, rõ ràng là quân đội Nga không thể hoàn thành nhiệm vụ ở Ukraine, và Donald Trump không thể buộc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phải khuất phục chừng nào chính phủ của ông vẫn còn nhận được sự hỗ trợ tài chính từ châu Âu. Dù các nhà lãnh đạo Nga có nhận ra điều này hay không, họ cũng không có con đường nào dẫn đến chiến thắng.

Ảnh Project Syndicated.

Tác giả Carl Bildt ... Ngày 16 tháng 10 năm 2025... Project Syndicated.

STOCKHOLM – Kết quả cuộc chiến của Nga với Ukraine không chỉ ảnh hưởng đến tương lai của các quốc gia này, mà còn đến toàn bộ châu Âu. Nguyên nhân sâu xa của cuộc xung đột là nỗi ám ảnh của Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc khôi phục vị thế cường quốc đế quốc cho đất nước mình. Nước Nga cũ là một đế chế tập trung cao độ, hay như Lenin gọi là “nhà tù của các dân tộc”. Thật vậy, chính Lenin là người mà Putin đổ lỗi cho việc đã phá vỡ trật tự đế quốc cũ và để Ukraine tự tìm đường đi riêng.

Nhưng Putin đã không mấy thành công trong việc theo đuổi tầm nhìn của y. Khi ông điều động hơn 100.000 quân vào Ukraine hồi tháng 2 năm 2022, hầu hết các nhà quan sát - bao gồm đa số các chuyên gia phương Tây về quân đội Nga - đều dự đoán một chiến thắng nhanh chóng. Nhưng ba năm rưỡi sau, phần lớn lực lượng xâm lược ban đầu đó đã biến mất. Putin có thể có số lượng lính, mới được tuyển mộ gấp ba lần đang đồn trú dọc theo tiền tuyến, nhưng ông chỉ kiểm soát  chưa đến 20% lãnh thổ Ukraine. Không ai ngờ quân đội Nga lại thể hiện thảm hại đến vậy, và câu hỏi bây giờ là liệu Putin có cách nào để giành chiến thắng trong cuộc chiến này hay không. Lựa chọn đầu tiên của y là tiếp tục theo đuổi mục tiêu ban đầu: một thất bại quân sự hoàn toàn cho Ukraine. Nhưng bản chất của cuộc chiến đã thay đổi đáng kể trong vài năm qua. Nhờ những thay đổi công nghệ nhanh chóng ở cả hai bên, phòng thủ hiệu quả hơn tấn công. Giữ lãnh thổ dễ hơn nhiều so với việc chiếm thêm lãnh thổ. 

Trong khi Ukraine đã đạt được lợi thế công nghệ, Nga đang nhanh chóng bắt kịp, và cả hai bên đều ngày càng nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng của đối phương. Tuy nhiên, khả năng quân đội Nga đánh bại quân đội Ukraine là rất thấp. Putin khoe khoang về những tiến bộ từng bước – như khi gần đây ông tập hợp  các chỉ huy của mình tại St. Petersburg để đặt hoa trên mộ Peter Đại đế – nhưng những thành tựu này không có nhiều ý nghĩa chiến lược. Trong gần hai năm, quân đội Nga đã không thể thực hiện bất kỳ chiến dịch tấn công nào đáng kể, và có rất ít dấu hiệu cho thấy điều này sẽ thay đổi.

Lựa chọn thứ hai của Putin là thuyết phục Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump áp đặt một thỏa thuận có lợi cho Nga, tương tự như thỏa thuận mà Hitler đã ký với Neville Chamberlain và Édouard Daladier năm 1938 để giành được một phần Tiệp Khắc. Đó là lý do tại sao Putin đầu tư rất nhiều vào việc nịnh hót Trump và đưa ra nhiều lời dụ dỗ về tiền bạc như đầu tư mới vào tài nguyên thiên nhiên của Nga. Chiến lược này gần như đã thành công. Putin đã suýt đạt được mục đích của mình tại cuộc gặp bất thành với Trump ở Alaska. Nhưng các nhà lãnh đạo châu Âu đã nhanh chóng vào cuộc, và việc họ ủng hộ Ukraine sau đó đã thực sự ngăn chặn lựa chọn này.

Con đường thứ ba dẫn đến chiến thắng là câu giờ và hy vọng sự ủng hộ của châu Âu sẽ giảm dần. Vì viện trợ tài chính và quân sự của Mỹ cho Ukraine đã phần lớn cạn kiệt dưới thời Trump, nên toàn bộ gánh nặng giờ đây đổ lên vai châu Âu (và một số nước khác). Đây không phải là chuyện nhỏ. Chúng ta đang nói về khoản 60-80 tỷ euro  (70-93 tỷ đô la) mỗi năm, tương đương 0,2-0,3% GDP của châu Âu.

Tuy nhiên, sự ủng hộ chính trị của châu Âu dành cho Ukraine vẫn rất mạnh mẽ. Trong khi các nước đang gặp khó khăn về tài chính như Pháp, Tây Ban Nha và Ý khó có thể đóng góp nhiều về mặt tài chính, Na Uy , quốc gia đã hưởng lợi lớn từ việc giá năng lượng tăng cao do chiến tranh, có thể bù đắp phần lớn khoản tài trợ bị mất từ ​​Hoa Kỳ. Hơn nữa, đề xuất gia hạn khoản vay 140 tỷ euro cho Ukraine, được bảo đảm bằng tài sản Nga bị đóng băng tại Bỉ, có thể củng cố nền kinh tế và sản xuất quốc phòng của Ukraine. Mặc dù kế hoạch được đề xuất khá phức tạp, nhưng việc thực hiện nó hoàn toàn có thể đạt được nếu có đủ ý chí chính trị.

Nếu quân đội Nga không thể mang lại chiến thắng, và nếu Trump không thể buộc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phải khuất phục, chừng nào châu Âu còn hỗ trợ tài chính, thì Điện Kremlin không còn con đường nào đáng tin cậy để giành chiến thắng. Mặc dù giới lãnh đạo Nga dường như hoàn toàn không nhận thức được thực tế này, nhưng kết luận này là không thể tránh khỏi. 

Tất nhiên, điều gì xảy ra tiếp theo vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Putin có thể sẽ cố gắng leo thang, mặc dù ông ta không có lựa chọn nào tốt hơn. Hoặc cuối cùng ông ta có thể đồng ý ngừng bắn và cố gắng tô vẽ nó như một chiến thắng. Nhưng bất kỳ sự kết thúc nào của chiến tranh - hoặc giai đoạn hoạt động của nó - mà Ukraine vẫn giữ được chủ quyền và độc lập thì đó sẽ là một thất bại cho Putin. Mặc dù lãnh thổ quan trọng, nhưng chủ quyền mới là vấn đề then chốt. Sau đó, việc bảo đảm và tái thiết một Ukraine vẫn còn chủ quyền sẽ là một nhiệm vụ khó khăn, nhưng chắc chắn không phải là bất khả thi. Quá trình này sẽ bao gồm việc gia nhập Liên minh Châu Âu, cải cách kinh tế sâu rộng và một thế trận quốc phòng vững chắc để ngăn chặn các hành động xâm lược trong tương lai. 

Trong kịch bản này, con đường khả thi duy nhất cho giới lãnh đạo Điện Kremlin hiện tại là từ bỏ giấc mơ đế quốc và tập trung vào việc củng cố nước Nga như một quốc gia dân tộc thống nhất giữa muôn vàn quốc gia. Những người nắm quyền càng sớm nhận ra điều này thì càng tốt cho Nga và các nước láng giềng.

------------------

_ Tác giả Carl Bildt là cựu thủ tướng và là bộ trưởng ngoại giao của Thụy Điển.

_ Trần HSa lược dịch từ Project Syndicated..... 20/10/2025.