Đức Giáo Hoàng Leo cảnh báo về những rủi ro từ AI trong thông điệp dài 42.300 từ.

 Tài liệu này đánh dấu một bước đột phá mạnh mẽ khi nhà lãnh đạo Giáo hội Công giáo La Mã  tham gia vào cuộc tranh luận về việc lạm dụng hoặc xử dụng quá mức trí tuệ nhân tạo.

Giáo hoàng Leo, mặc áo choàng trắng và đội mũ lưỡi trai, mỉm cười khi chào đón Christopher Olah tóc đen trong bộ vest màu xanh..Tín dụng...Alberto Pizzoli/Agence France-Presse — Getty Images.

Tác giả  Motoko RichElisabetta Povoledo and Elizabeth Dias...  25 / 5 / 2026... The New York Times.

Hôm thứ Hai Đức Giáo hoàng Leo XIV đã đưa ra một tầm nhìn bao quát đối với các giám đốc điều hành công ty, các chính trị gia và mỗi cá nhân, những người sẽ định hình và bị định hình bởi tương lai của trí tuệ nhân tạo, ngài cảnh báo các nhà lãnh đạo bảo vệ nhân loại khỏi những tác động đột phá nhất của AI.

Tuyên bố của đức Giáo hoàng được đưa ra dưới dạng một thông điệp của giáo hoàng, một bức thư ngỏ gửi cho "tất cả những người có thiện chí" dài khoảng 42.300 từ trong phiên bản tiếng Anh. Nó vạch ra mong muốn của ngài qua  việc bảo vệ phẩm giá và quyền tự quyết của con người  trong thời đại mà công nghệ đe dọa thay thế con người trong nhiều vai trò, nghề nghiệp, và xã hội. Ngài đã trình bày nó cùng với Christopher Olah, người đồng sáng lập Anthropic, một nhà phát triển AI lớn, trong một cử chỉ đối thoại mang tính biểu tượng giữa các nhà lãnh đạo của thế giới tâm linh và công nghệ.

Trong khi nhấn mạnh rằng "công nghệ không nên được coi là một lực lượng đối nghịch với nhân loại", ngài viết rằng "việc theo đuổi lợi nhuận lớn hơn không thể biện minh cho những lựa chọn hy sinh việc làm một cách có hệ thống".

Trong số những thứ khác, đức Thánh cha Leo kêu gọi:

_ quy định của chính phủ đối với các công ty tư nhân đang thúc đẩy sự phát triển của AI

_ bảo vệ, bồi dưỡng cho người lao động bị đe dọa việc làm

_ giáo dục giúp học sinh suy nghĩ chín chắn về công nghệ

_ hành động bảo vệ trẻ em khỏi thông tin bạo lực, cuồng dâm hoặc giả mạo trực tuyến thường do AI tạo ra.

_ các biện pháp bảo vệ để bảo  đảm rằng con người, chứ không phải trí tuệ nhân tạo, vẫn chịu trách nhiệm về tất cả các quyết định liên quan đến việc xử dụng vũ khí.

Trên hết, ngài nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì vai trò xã hội căn bản cho tất cả mọi người. "Một xã hội chỉ bảo đảm việc làm cho một phần nhỏ dân số, mặc dù có mức độ phát triển kỹ thuật cao, có nguy cơ khiến nhiều người bị buộc phải thất nghiệp", ông viết.

"Điều này tạo ra một nghịch lý về tiến bộ vật chất và sự thoái lui của nhân chủng học làm suy yếu nền tảng của một nền hòa bình, xã hội công bằng và ổn định", ông nói thêm.

Đức Thánh cha Leo,  ở Vatican trình thông điệp trước một hội trường chật cứng, cho biết quan điểm của ông đã được định hình bởi các cuộc trò chuyện với các nhà khoa học, kỹ sư và các nhà lãnh đạo chính trị. Ông chỉ ra ông Olah, người mà ông cam kết sẽ làm việc "để tìm ra con đường cho nhân loại trong thời đại trí tuệ nhân tạo này".

"Thật là một dấu hiệu hy vọng tuyệt vời khi chúng ta có thể lắng nghe lẫn nhau", Đức Thánh cha Leo nói.

Ông Olah, không phải là người Công giáo, ca ngợi sáng kiến của Đức Giáo Hoàng, thừa nhận rằng các công ty như ông cần được hướng dẫn đạo đức để tránh bị ảnh hưởng bởi "một loạt các khuyến khích và ràng buộc đôi khi có thể mâu thuẫn với việc làm điều đúng đắn".

"Chúng ta cần những tiếng nói đạo đức mà các động cơ không thể bẻ cong được", ông Olah nói thêm.

"Hôm nay chỉ là sự khởi đầu - khởi đầu của sự hợp tác lâu dài giữa những người trong chúng tôi, những người đang xây dựng điều này và những người có thể nhìn thấy những gì mà chúng tôi, từ bên trong, không thể", ông Olah nói. Cả hai người đã phát biểu, cùng với một hội đồng gồm các nhà thần học và các quan chức Vatican, trước một cử tọa gồm các hồng y, các nhà khoa học máy tính, các nhà báo và các nhà ngoại giao bao gồm Brian Burch, đại sứ Hoa Kỳ tại Tòa Thánh.

Ngài Leo đã nói rõ mối quan tâm của mình với AI ngay từ ngày thứ hai làm giáo hoàng, hơn một năm trước, khi ngài nói với Hồng y đoàn rằng, dưới sự lãnh đạo của ngài, Giáo hội sẽ giải quyết những rủi ro mà công nghệ đang phát triển, gây ra cho "phẩm giá con người, công lý và lao động".

Kể từ đó, ông đã nhiều lần nói về AI, bao gồm cả trong chuyến đi đến Thổ Nhĩ Kỳ và Lebanon, trong một bài phát biểu trước các nhà lãnh đạo các trường đại học Công giáo và thậm chí khi kỷ niệm ngày quốc tế toán học. Tuần trước, Vatican thông báo họ đã thành lập một ủy ban gồm các quan chức Công giáo cao cấp để thảo luận về những thách thức do AI đặt ra.

Giáo hoàng Francis, người tiền nhiệm trực tiếp của ngài Leo, cũng đã cảnh báo về sự nguy hiểm của trí tuệ nhân tạo và kêu gọi xử dụng công nghệ một cách có đạo đức.

Mặc dù ngài Leo đã công khai trình bày thông điệp của mình vào hôm thứ Hai, nhưng ngài đã chính thức ký thông điệp vào ngày 15 tháng 5, kỷ niệm 135 năm xuất bản "Rerum Novarum", hay "Of New Things" bằng tiếng Anh Rerum Novarum (tiếng Việt, Về những điều mới mẻ) - một thông điệp quan trọng được viết vào năm 1891 bởi người cùng tên của ngài, Leo XIII.

Thông điệp của Đức Giáo Hoàng đã được sắp xếp để thúc đẩy sự so sánh với tài liệu trước đó, hướng dẫn giáo huấn người Công giáo về cách bảo vệ người lao động sau sự gián đoạn công nghệ và công nghiệp của thế kỷ 19.

Được viết trong bối cảnh biến động của Cách mạng Công nghiệp, "Rerum Novarum" tìm cách bảo vệ quyền và phẩm giá của giai cấp công nhân và trở thành một trong những văn bản nền tảng của giáo huấn xã hội Công giáo hiện đại. Nó kêu gọi các chính phủ "bảo vệ những người lao động bất hạnh tránh khỏi sự tàn ác của những người tham lam, những người xử dụng con người như một công cụ đơn thuần để kiếm tiền", ngay cả khi nó ca ngợi "những khám phá của khoa học".

Trong thông điệp mới, có tựa đề "Magnifica Humanitas", hay "Nhân loại tuyệt vời", ngài Leo cũng đưa ra một tông  điệu tương tự, cảnh báo về mối đe dọa mới đối với người lao động do trí tuệ nhân tạo gây ra.

Ông viết, công việc không chỉ là một cách kiếm thu nhập, mà là "một yêu cầu trong điều kiện con người, một con đường bình thường hướng tới sự trưởng thành, phát triển và hoàn thiện cá nhân". Ông kêu gọi "bảo vệ các cơ hội việc làm và vai trò không thể thay thế của cá nhân".

Đức Giáo Hoàng Leo ngồi ở một chiếc bàn dài nằm ngang với sáu người khác trong một bài thuyết trình. Phía trên ngài là hình ảnh của vị giáo hoàng tiền nhiệm, Đức Phanxicô.....Tín dụng...Yara Nardi/Reuters

Thông điệp cũng kêu gọi áp đặt "những ràng buộc đạo đức nghiêm ngặt nhất" đối với các loại vũ khí được phát triển bằng trí tuệ nhân tạo, tiếp tục sự phản đối chiến tranh lâu dài của ngài Leo - và của Vatican.

"Sự dễ dàng ngày càng tăng mà các hệ thống vũ khí tự động có thể được khai triển  làm cho chiến tranh trở nên 'khả thi' hơn và ít bị con người kiểm soát hơn", ngài Leo viết. Ngài nói thêm, điều đó mâu thuẫn với "nguyên tắc rằng lực lượng vũ trang chỉ nên được xử dụng như một biện pháp cuối cùng trong các trường hợp tự vệ hợp pháp".

Đức Thánh Cha  Leo cũng xử dụng thông điệp để xin lỗi về vai trò của Vatican trong chế độ nô lệ. Trong một phần nói về chế độ nô lệ thời hiện đại, đức Giáo hoàng Leo đã đích thân xin lỗi vì sự thất bại của giáo hoàng trong việc lên án các hình thức nô lệ trước đó, và vì đã ủng hộ những người cai trị tham gia vào nó. Một giáo hoàng trước đó, Gioan Phaolô II, đã xin lỗi vào năm 1985 về vai trò của các Kitô hữu trong việc duy trì nạn buôn bán nô lệ, nhưng không thảo luận rõ ràng về vai trò của Vatican.

Mặc dù thông điệp bao gồm các tài liệu tham khảo quan trọng về kinh thánh và giáo lý tôn giáo, theo nhiều cách tài liệu này  giống như một tài liệu chính sách từ một viện nghiên cứu hoặc của một nhà lập pháp.

Ví dụ, ngài Leo đã viết chi tiết về tầm quan trọng của việc bảo vệ trẻ em, những con người đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi các tác động cong vênh của công nghệ.

Ngài Leo  viết "Các tài liệu tâm lý và tâm thần đã ghi nhận ngày càng nhiều rằng việc tiếp xúc sớm - và không được giám sát - với các thiết bị kỹ thuật số và phương tiện truyền thông xã hội có thể tác động tiêu cực đến giấc ngủ, sự chú ý, kiểm soát cảm xúc và các mối quan hệ, đặc biệt là trong các giai đoạn dễ bị tổn thương nhất của cuộc đời, đôi khi gây ra hậu quả bi thảm".

Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã trình bày thông điệp đầu tiên của mình, "Magnifica Humanitas", trong đó ngài vạch ra mong muốn bảo vệ phẩm giá và quyền tự quyết của con người trong thời đại mà công nghệ đe dọa thay thế con người trong nhiều vai trò nghề nghiệp và xã hội.Tín dụngTín dụng...Alberto Pizzoli / Agence France-Presse - Getty Images

Các học giả có ý kiến ​​trái chiều về tác động, nếu có, của văn kiện này đối với ngành công nghệ, nơi mà các ông lớn công nghệ đang cạnh tranh gay gắt với Anthropic để giành vị trí thống trị.

Brian Patrick Green, giám đốc đạo đức công nghệ tại Đại học Santa Clara ở Bắc California, cho biết một số nhà lãnh đạo công nghệ "sẽ phải xem xét nó một cách nghiêm túc theo một nghĩa nào đó", một phần vì nó cung cấp cho họ "một mệnh lệnh đạo đức" ngay cả khi nó công nhận quyền tự chủ của họ.

Đức Thánh Cha nói Giáo hội "không tuyên bố thay thế cho các trách nhiệm của chính trị hoặc các tổ chức, nhưng tự cung cấp mình như một nền tảng", thúc giục các tổ chức khác "nhận ra và thúc đẩy bất cứ điều gì phục vụ phẩm giá của con người, sức sống của cộng đồng và công ích".

Những người khác nói rằng mục tiêu chính của thông điệp là các giáo sĩ và các tín hữu.

Giáo sư Noreen Herzfeld, giám đốc một chương trình về công nghệ và đạo đức tại Trường Thần học và Chủng viện St. John ở Collegeville, Minn nói, "Tôi không nghĩ rằng 'anh em công nghệ' ở Thung lũng Silicon sẽ lắng nghe nhiều như vậy. Nhưng tôi nghĩ trong Giáo hội, nó sẽ ở đó như một tài liệu tham khảo cho các linh mục và giám mục và đặc biệt là cho những người trong chúng ta, những người đang giáo dục chủng sinh hoặc giới trẻ".

 Giáo sư Herzfeld nói., các linh mục có thể xử dụng nội dung của tài liệu để hướng dẫn các cuộc trò chuyện với giáo dân, những người chia xẻ mối quan tâm của họ về áp lực công nghệ của cuộc sống hiện đại.

--------------

_ Tác giả  Motoko RichElisabetta Povoledo and Elizabeth Dias.. ..| Josephine de La Bruyère đóng góp báo cáo từ Rome.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times.....  26 / 5 / 2026...

{ # Motoko Rich là trưởng văn phòng của Times ở Rome, nơi bà đưa tin về Ý, Vatican và Hy Lạp.

# Elisabetta Povoledo là  phóng viên của Times có trụ sở tại Rome, đưa tin về Ý, Vatican và văn hóa của khu vực. Cô đã là một nhà báo trong 35 năm.

# Elizabeth Dias là phóng viên tôn giáo quốc gia của The Times, đưa tin về đức tin, chính trị và các giá trị.}