“Kinh nghiệm học tập” của Trump về Trung Quốc kết thúc bằng sự hòa giải tại hội nghị thượng đỉnh.

 Tổng thống đã thay đổi nền tảng chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc, từ bỏ cách tiếp cận đối đầu trong những năm gần đây.

Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc đến dự bữa tiệc nhà nước ở Bắc Kinh hôm thứ Năm.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh).

Tác giả Anton Troianovski / Tường trình từ Bắc Kinh....Ngày 15 tháng 5 năm 2026.... The New York Times.

Năm 2024, Donald J. Trump nói rằng Trung Quốc đang “giết chết chúng ta như một quốc gia”. Năm ngoái, ông phàn nàn rằng Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc “rất cứng rắn và cực kỳ khó để đạt được thỏa thuận”. Thuế quan của ông đối với Trung Quốc vào một thời điểm hồi năm ngoái đã đạt mức 145% .

Những biến động sau đó lên đến đỉnh điểm trong cuộc gặp mặt long trọng ở Bắc Kinh tuần này.

Khi chuyên cơ Air Force One cất cánh từ thủ đô Trung Quốc vào hôm thứ Sáu, vẫn chưa rõ Tổng thống Trump đã đạt được thỏa thuận nào với ông Tập, nếu có . Nhưng hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày ở Bắc Kinh đã nhấn mạnh mức độ mà ông đã thay đổi nền tảng chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc sau khi rút khỏi cuộc chiến thương mại năm ngoái đầy khiêm nhường. Ông đã gạt bỏ cách tiếp cận đối đầu của chính quyền nhiệm kỳ đầu tiên, chính quyền Biden và giai đoạn đầu nhiệm kỳ thứ hai của mình.

Ông Trump vỗ tay khi trẻ em Trung Quốc vẫy cờ Mỹ, nâng cốc chúc mừng “mối quan hệ đặc biệt” giữa người Mỹ và người Trung Quốc, ông Tập Cận Bình được gọi là một “nhà lãnh đạo vĩ đại”, và kêu lên rằng khu vườn nơi ông đi cùng ông Tập có “những bông hồng đẹp nhất mà ít ai từng thấy”.

Ở  Bắc Kinh ông Trump không nói gì về Đài Loan, ngay cả khi ông Tập Cận Bình cảnh báo mạnh mẽ rằng sự bất đồng về nền dân chủ tự trị có thể dẫn đến một “cuộc đụng độ” với Mỹ. Ông tự hào về việc Trung Quốc mua nhiều máy bay Boeing và đậu nành, mặc dù chính phủ của ông Tập không xác nhận chuyện đó. Ông cho biết các giám đốc điều hành của Mỹ trong phái đoàn của ông đã đến “để tỏ lòng kính trọng với các bạn, Trung Quốc”.

Một người bảo vệ đứng chú ý ở phía trước khi mọi người cầm máy ảnh chờ đợi đoàn xe hộ tống đi qua. chụp ảnh ông. Đoàn xe hộ tống của ông Trump tại Bắc Kinh hôm thứ Sáu.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Và ông nhấn mạnh rằng Bắc Kinh và Washington cũng ở cùng một quan điểm về Iran, ngay cả khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm thứ Sáu nhắc lại lập trường của họ rằng cuộc chiến của ông Trump “không nên xảy ra ngay từ đầu”.

Nhìn chung, hình ảnh của một tổng thống Mỹ tỏ ra kính trọng và một nhà lãnh đạo Trung Quốc tự tin phản ảnh thành công của ông Tập - bất chấp bức tranh kinh tế ảm đạm của đất nước ông ta - trong việc cản trở kế hoạch tiếp cận cứng rắn  đối với Trung Quốc mà ông Trump đã thông qua khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai.

Trong những gì có thể là cuộc họp đầu tiên trong bốn cuộc họp vào năm nay, giọng điệu mà hai người đàn ông này đưa ra là một tông giọng mà họ sẽ cùng nhau nỗ lực xoa dịu những căng thẳng tích tụ trong nhiều năm — một số trong đó do chính ông Trump tạo ra — ngay cả khi cuộc chiến với Iran đã tạo ra một điểm nóng tiềm tàng mới.

John Delury, một nhà sử học về Đông Á, nói rằng mặc dù hội nghị thượng đỉnh đã tạo ra ít kết quả hữu hình về các thỏa thuận kinh tế hoặc thỏa thuận chính trị, nhưng nó có khả năng ảnh hưởng đến tâm trạng địa chính trị, cả ở Trung Quốc lẫn Hoa Kỳ.  Delury, một thành viên cao cấp tại Hội Châu Á nói "Những tuyên bố thân thiện của Trump dành cho ông Tập và người dân Trung Quốc đang được khuếch đại trên các phương tiện truyền thông do nhà nước Trung Quốc kiểm soát, gửi thông điệp rằng 'chúng tôi đang hòa hợp hơn với người Mỹ'”.

Và ở Mỹ, ông Trump đã nói với các cử tri vốn trước đây nghe ông mô tả Trung Quốc là một lực lượng độc ác, phá hoại thì nay đó là một quốc gia mà Mỹ nên làm ăn. Câu chuyện của Washington về việc “tách rời” – ý tưởng cho rằng Hoa Kỳ nên nới lỏng mối quan hệ kinh tế với Trung Quốc – dường như là một phần của thời đại đã qua.

Ông Delury nói, “Bạn không thể nhồi nhét toàn bộ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp lớn nhất của mình lên chuyên cơ Air Force One khi đang trong giai đoạn tách rời. Ông Trump đang gửi thông điệp đó đến người dân của mình – ở một mức độ nào đó là cả nước – rằng chúng ta có thể hòa thuận với Trung Quốc ngay cả khi vẫn sẽ cạnh tranh.”

Nhưng hội nghị thượng đỉnh không mang lại nhiều sự rõ ràng về chi tiết chính sách của mối quan hệ mới mà ông Trump và ông Tập đang định hình. Da Wei, giám đốc Trung tâm An ninh và Chiến lược Quốc tế tại Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, cho biết Hoa Kỳ dường như đã không “đầu tư đủ năng lượng” vào chuyến thăm này.

“Phía Mỹ có vẻ hơi thụ động,” ông Da nói, khẳng định rằng ông Trump đã nói rất ít điều có ý nghĩa trong chuyến đi. “Phía Trung Quốc đã chuẩn bị rất tốt.”

Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết trên chuyến bay đến Bắc Kinh vào đầu tuần này, Hoa Kỳ tham gia hội nghị thượng đỉnh với hy vọng thuyết phục Trung Quốc làm nhiều hơn để khiến Iran mở lại eo biển Hormuz và ổn định thị trường năng lượng toàn cầu. Và Trung Quốc đã hy vọng rằng ông. Trump có thể thúc đẩy chính sách của Mỹ đối với Đài Loan theo hướng có lợi cho Bắc Kinh.

Ông Trump tại bữa tiệc của nhà nước. Những tuyên bố thân thiện của ông đối với ông Tập và người dân Trung Quốc được khuếch đại trên các phương tiện truyền thông do nhà nước Trung Quốc kiểm soát.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Không có bằng chứng nào cho thấy Trung Quốc đã thay đổi quan điểm về Iran, mặc dù ông Trump khẳng định rằng ông và ông Tập “cảm thấy rất giống nhau” về điều đó. Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng “các kênh vận chuyển ở Trung Đông nên được mở lại càng sớm càng tốt”, nhưng không cho thấy họ sẽ gây thêm áp lực lên Iran, vốn dựa vào Trung Quốc với tư cách là người mua dầu chính.

Và ông Trump đã không bình luận về Đài Loan cho đến khi các phóng viên hỏi ông về điều đó trên chuyến bay trở về từ Bắc Kinh, tại thời điểm đó, ông đã đưa ra rất ít sự bảo đảm cho những người hy vọng Mỹ bảo vệ mạnh mẽ nền dân chủ Đài Loan. Ông ấy nói là ông Tập đã hỏi liệu Mỹ có bảo vệ Đài Loan nếu Trung Quốc tấn công hay không, và ông đã không trả lời nhà lãnh đạo Trung Quốc. Ông Trump nói, “Tôi nói, ‘Tôi không nói về những điều đó,’. Ông cũng cho biết ông đã thảo luận về việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan với nhà lãnh đạo Trung Quốc, mặc dù các tổng thống Mỹ kể từ thời Ronald Reagan đã có chính sách không tham khảo ý kiến của Trung Quốc trước khi bán vũ khí cho Đài Loan. Hoa Kỳ có một gói vũ khí cho Đài Loan trị giá  14 tỷ $  đang chờ sự chấp thuận cuối cùng của tổng thống.

Trump nói, “Tôi sẽ đưa ra quyết định” về việc bán vũ khí

. 

Ông Tập đi cùng ông Trump trong tất cả các sự kiện công khai của ông ấy trên khắp Bắc Kinh vào thứ Năm và thứ Sáu. Theo Yun Sun, giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson ở Washington, đó là một sự cống hiến thời gian phi thường của nhà lãnh đạo Trung Quốc. Ông Trump nói với các phóng viên trên máy bay rằng khu phức hợp dân sự bí mật mà ông Tập Cận Bình cho ông xem hôm thứ Sáu là "tuyệt vời" và bày tỏ sự ngạc nhiên khi được tận mắt chứng kiến ​​nó.

 Bà Sun nói, các quan chức Trung Quốc "nhận ra rằng thời điểm tích cực hiện tại này là một hiện tượng rất đặc thù của ông Trump và có thể không bền vững".

Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh hôm thứ Sáu.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Các nhà phân tích ở Bắc Kinh cho biết họ nhận ra rằng chính sách của Mỹ có thể thay đổi đột ngột, và ông Tập Cận Bình đã ra tín hiệu rằng ông đang điều chỉnh chính sách đối ngoại của mình sao cho phù hợp với ông Trump.

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, ông Tập Cận Bình đã trình bày với ông Trump một khái niệm mới về mối quan hệ Mỹ-Trung gọi là “ổn định chiến lược mang tính xây dựng”, nhưng đã chỉ rõ khung thời gian trùng với thời điểm kết thúc nhiệm kỳ của ông Trump: “ba năm tới và hơn thế nữa”. Và khi gặp ông Trump hôm thứ Sáu tại khu phức hợp Trung Nam Hải, ông Tập Cận Bình đã so sánh “sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa” của mình với khẩu hiệu “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” của ông Trump, theo một tuyên bố của chính phủ Trung Quốc.

Một câu hỏi đặt ra sau tất cả sự thân mật đó là liệu giọng điệu lạc quan này sẽ kéo dài bao lâu. Đầu nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, một hội nghị thượng đỉnh thân mật tương tự ở Bắc Kinh năm 2017 đã được theo sau bởi một bước ngoặt cứng rắn chống lại Trung Quốc.

Nhưng các nhà phân tích ở cả Trung Quốc và Hoa Kỳ đều cho rằng thái độ của ông Trump đối với Bắc Kinh hiện nay đã khác. Thứ nhất, ông đã chứng kiến ​​khả năng trả đũa của Trung Quốc đối với Hoa Kỳ, như việc nước này đã làm bằng cách hạn chế xuất khẩu đất hiếm vào năm ngoái, buộc ông Trump phải nhượng bộ trong cuộc chiến thương mại của mình.

“Mọi người đều có một kinh nghiệm học tập”, Sun Chenghao, một chuyên gia về quan hệ Mỹ-Trung tại Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, nói. Bây giờ, “Ông Trump đã biết cách đối phó với Trung Quốc”.

--------------

_ Tác giả Anton Troianovski viết về chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia của Mỹ cho tờ The Times từ Washington. Ông trước đây là một phóng viên nước ngoài có trụ sở tại Moscow và Berlin.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times.... 16/5/2026.