Vào lúc này, một động thái của Trung Quốc đối với Đài Loan sẽ là một canh bạc lớn.

 Ông Tập có thể quyết định đây là thời điểm thích hợp để hành động trong khi người Mỹ đang bận rộn ở Iran – nhưng điều đó tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Ảnh: Tân Hoa Xã/Li Gang

Tác giả Grant Newsham....9 Tháng Năm, 2026.... Asia Times.

"Cuộc chiến Iran làm suy yếu khả năng răn đe ở châu Á, làm suy yếu niềm tin của các đồng minh và đối tác của Mỹ, và khiến xung đột với Trung Quốc có nhiều khả năng xảy ra hơn".

Điều đó đã trở thành một tín điều bất di bất dịch đối với những người phản đối cuộc chiến của Mỹ với Iran.

Quân đội Mỹ – đặc biệt là hải quân – thực sự nhỏ hơn so với quy mô cần thiết, và phần lớn sức mạnh chiến đấu của Mỹ đang được khai triển ở Trung Đông. Không có tàu sân bay nào có thể  khai triển ở Tây Thái Bình Dương, và đơn vị đổ bộ tiền phương duy nhất của Thủy quân lục chiến, Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 (31st MEU), đang được khai triển đến Iran.

Điều đáng lo ngại hơn nữa là cuộc chiến với Iran đang làm cạn kiệt kho vũ khí – đặc biệt là tên lửa tầm xa chính xác và khí tài phòng không. Chưa rõ tình hình nghiêm trọng đến mức nào, nhưng có khả năng Mỹ không có đủ những gì họ cần để đối phó với Trung Quốc. Tư lệnh Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, Đô đốc Samuel Paparo, đã ám chỉ điều này trong những bình luận gần đây.

Liệu điều này có tạo ra cơ hội hấp dẫn cho Tập Cận Bình để hành động chống lại Đài Loan, Philippines hay Nhật Bản – hoặc tất cả các nước này?

Có thể.

Nhưng Tập Cận Bình có thể sẽ suy nghĩ lại.

Trung Quốc thực sự đã xây dựng một lực lượng quân sự hùng mạnh – điều thường được mô tả là sự tăng cường quân sự lớn nhất và nhanh nhất kể từ Thế chiến thứ hai.

Báo cáo Sức mạnh Trung Quốc hàng năm của Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ cho thấy những con số đáng lo ngại.

Nhiệm vụ chính trong thời gian sắp tới của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc là chiếm Đài Loan. Họ đã và đang nỗ lực giải quyết vấn đề này trong ít nhất năm thập niên.

Lực lượng hải quân và không quân của họ có thể bao vây hòn đảo.

Sự kết hợp giữa vận tải đường biển và đường không của PLA có khả năng đưa một lực lượng đủ lớn vượt qua eo biển Đài Loan.

Lực lượng tên lửa khổng lồ của PLA có thể tấn công Đài Loan dữ dội. Họ có một lực lượng ngầm ở Đài Loan có thể hỗ trợ, và đã tiến hành các hoạt động phá hoại và chiến tranh tuyên truyền có  hiệu quả chống lại người dân Đài Loan trong nhiều năm.

Ngắn gọn và địa bàn giới hạn.

Tập Cận Bình có thể thấy cơ hội của mình khá tốt – đặc biệt nếu cuộc chiến chỉ giới hạn trong khu vực chung quanh Đài Loan và kết thúc sớm – chẳng hạn như trong vài tuần.

Nhưng việc chiếm được Đài Loan không phải là điều chắc chắn.

Quân đội Mỹ vẫn có năng lực đáng kể trong khu vực – ngay cả với tất cả những gì đang diễn ra với Iran – và họ có thể tăng viện từ những nơi khác.

Hơn nữa, người Mỹ đã chứng tỏ họ biết cách chiến đấu, như đã thấy ở Venezuela và Iran – và việc đánh chặn tên lửa của lực lượng Houthi ở Biển Đỏ. Và, tệ hơn nữa, hệ thống phòng không và tên lửa của Trung Quốc bán cho các lực lượng ủy nhiệm của họ lại không hoạt động hiệu quả.

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) cũng chưa từng tham gia một cuộc chiến thực sự nào trong 50 năm qua.

Ông Tập Cận Bình hẳn đang tự hỏi điều này.

Nếu cuộc chiến tranh giành Đài Loan leo thang và trở thành một cuộc chiến toàn cầu, Trung Quốc – theo chính lời thừa nhận của họ – vẫn không thể bảo vệ được lợi ích toàn cầu của nó.

PLA chưa sẵn sàng hoạt động trên toàn thế giới, hoặc khai  triển sức mạnh vượt quá 1.000 dặm tính từ lục địa – ngay cả khi tên lửa của họ có thể bắn xa hơn nhiều.

Bắc Kinh có thể dự đoán thương mại quốc tế sẽ bị đình trệ – cùng với việc nhập khẩu năng lượng và thực phẩm cũng sẽ bị đình trệ .

Các công ty Trung Quốc sẽ thiếu linh kiện và công nghệ để sản xuất những thứ mà dù sao cũng chẳng ai mua.

Và việc ngừng xuất khẩu vốn mang lại ngoại tệ mạnh (chủ yếu là đô la Mỹ) – cũng như bị loại khỏi mạng lưới đô la Mỹ – sẽ gây ra những vấn đề lớn khác.

Bắc Kinh sẽ phải tự xoay xở với đồng tiền của riêng họ, vốn không thể chuyển đổi tự do. Nói một cách lịch sự thì hầu hết mọi người không muốn dùng nó.

Hãy thử mua quặng sắt của Úc để sản xuất thép đóng tàu cho Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân – hoặc thậm chí mua chuộc các giáo sư của các trường đại học danh tiếng – mà không có đô la Mỹ để thanh toán.

Và nếu cuộc tấn công vào Đài Loan không diễn ra nhanh chóng, và Quân Giải phóng Nhân dân bị sa lầy, công chúng Trung Quốc có thể sẽ không dễ dàng thông cảm – ngay cả sau một làn sóng chủ nghĩa dân tộc lúc ban đầu.

Ông Tập Cận Bình đã nói với người dân Trung Quốc rằng hãy chuẩn bị “chịu cay đắng” trong nhiều năm. Nhưng 600 triệu người sống với thu nhập 5 đô la một ngày hoặc ít hơn, những gia đình chỉ có một con trai đã chết trong cuộc chiến, và nhiều kẻ thù của ông Tập có thể sẽ đổ lỗi cho ông ta về những khó khăn này.

Và việc bắt đầu một cuộc chiến tranh vũ trang có thể sẽ khiến các quốc gia khác nhận ra sự cần thiết phải tự vệ tốt hơn – và họ hợp tác với nhau cũng như với Hoa Kỳ.

Mọi chuyện đã bắt đầu rồi – và đó là trước khi cuộc chiến tranh thực sự nổ ra.

Hành vi hung hăng của Tập Cận Bình đã khiến Nhật Bản tăng cường phòng thủ – điều mà các chính quyền Mỹ tiền nhiệm không thể làm được.

Philippines cũng đang rất hăng hái. Indonesia cũng vậy. Ngay cả New Zealand cũng tỏ ra lo ngại về Trung Quốc.

Và người Mỹ hiểu rõ hơn về mối đe dọa từ Trung Quốc so với một thập niên trước, khi những cảnh báo – ngay cả từ các sĩ quan quân đội – bị cấm ở Washington và tại Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Hoa Kỳ.

Người châu Âu? Họ có thể hèn nhát nhưng đang dần nhận ra tầm quan trọng của quốc phòng – nhờ Putin và cách tiếp cận cứng rắn của Trump.

Các nước đang phát triển? Hãy chờ đến khi có những báo cáo về việc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc bắn chết người Đài Loan – và cả những báo cáo về việc đầu tư của Trung Quốc (và các khoản thanh toán ngầm) đang cạn kiệt.

Ngay cả người Nga cũng có thể chỉ đưa ra những tuyên bố ủng hộ Bắc Kinh và giả vờ thương tiếc, để mặc Trung Quốc và Mỹ tự giải quyết mâu thuẫn.

Các nhóm cánh tả được Trung Quốc tài trợ ở Mỹ có thể cố gắng giúp đỡ. Nhưng tấn công Đài Loan (hoặc Nhật Bản) và các căn cứ của Mỹ ở Guam, Quần đảo Bắc Mariana (lãnh thổ của Mỹ) và Hawaii sẽ khiến người Mỹ thiệt mạng.

Việc tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Mỹ thì đừng mong hầu hết người Mỹ sẽ sớm quên chuyện đó.

Ngay cả tầng lớp phản bội đất nước Mỹ, Phố Wall và giới doanh nghiệp lớn, cuối cùng cũng có thể phải suy nghĩ lại về Trung Quốc.

Tóm lại, chỉ có Tập Cận Bình mới biết mình sẽ làm gì.

Và ông ta có thể quyết định đây là thời điểm thích hợp để hành động trong khi người Mỹ đang bận rộn ở Iran.

Nhưng đó sẽ là một canh bạc vô cùng lớn.

Và Tập Cận Bình cùng giới chóp bu Đảng Cộng sản Trung Quốc chắc hẳn không có ý định tự sát. Nếu không, tại sao họ lại cất giấu tài sản, cùng với người thân của họ, ở nước ngoài?

-------------

_ Tác giả Grant Newsham là Đại tá Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ đã nghỉ hưu. Ông là tác giả của cuốn sách "Khi Trung Quốc tấn công: Cảnh báo cho nước Mỹ".

_ Trần HSa lược dịch từ Asia Times..... 10 /5 /2026.