Những người chủ chiến với Iran, bùng nổ về các điều khoản trong đề xuất hòa bình của Trump.

 

Ảnh trên The Hill

Tác giả  Colin Meyn - 08/05/2026 .... The Hill.

Các điều khoản được công bố trong bản ghi nhớ thỏa thuận một trang, nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran đã gây ra phản ứng dữ dội từ các đồng minh của Tổng thống Trump, những người đã ủng hộ cuộc chiến của ông chống lại Cộng hòa Hồi giáo.

Các nhân vật truyền thông bảo thủ nổi bật và những người ủng hộ Israel đã lên tiếng phản đối thỏa thuận này, vốn sẽ chấm dứt việc làm giàu uranium của Iran trong một thời gian có giới hạn và duy trì chế độ hiện tại, với việc các lệnh trừng phạt của Mỹ được giảm dần theo thời gian.

Đề xuất này được đưa ra sau thông báo bất ngờ của Trump hôm thứ Ba về việc chấm dứt Chiến dịch Tự do, một chiến dịch quân sự bắt đầu từ ngày hôm trước nhằm giải tỏa các tàu thương mại bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư.

Người dẫn chương trình của Fox News, Mark Levin - người được Trump ca ngợi vì đã bảo vệ cuộc chiến tranh Iran trước những người chỉ trích thuộc phe MAGA - cho rằng thỏa thuận này sẽ là "thảm họa" đối với người dân Iran và chính phủ Israel.

Ông viết trong một bài đăng trên Twitter hôm thứ Tư, "Và ở trong nước, bất chấp tất cả những lời nói suông về các lối thoát, và thỏa thuận này như là kết quả chính trị tốt nhất cho tổng thống và đảng Cộng hòa, sự thật lại hoàn toàn ngược lại. Đảng Dân chủ, giới truyền thông và những người theo chủ nghĩa biệt lập sẽ tuyên bố chiến dịch này là một thất bại."

Levin cho biết ông có xu hướng tin rằng báo cáo trên Axios đưa ra các điều khoản "phần lớn là giả mạo".

Tuy nhiên, cả Trump lẫn Tòa Bạch Ốc đều không phản bác lại báo cáo này. Mỹ đang chờ phản hồi của Iran về đề xuất của họ. Trump nói với Fox News hôm thứ Tư rằng Tehran có một tuần để đạt được thỏa thuận hòa bình.

Hôm thứ Năm, lần đầu tiên Mỹ đã tấn công Iran kể từ khi bắt đầu lệnh ngừng bắn hồi tháng trước, để trả đũa các cuộc tấn công vào tàu chiến Mỹ ở eo biển Hormuz, theo Bộ Tư lệnh Trung tâm. Trump gọi đó là một "cú đánh nhẹ" và nói rằng lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực.

Theo Axios, thỏa thuận một trang này (*) sẽ tạo ra khoảng thời gian 30 ngày để đàm phán chi tiết về thỏa thuận hạt nhân, với việc cả hai bên nới lỏng các lệnh phong tỏa ở eo biển Hormuz trong thời gian đó, cuối cùng cho phép tự do đi lại như trước chiến tranh.

Để đổi lấy việc Iran đồng ý không làm giàu uranium trong khoảng 10 -20 năm, Mỹ sẽ nới lỏng các lệnh trừng phạt và trả lại các tài sản bị đóng băng cho chế độ này.

Những người theo chủ nghĩa hiếu chiến với Iran coi bất kỳ sự chấm dứt lệnh cấm vận nào của Mỹ đều là từ bỏ đòn bẩy quan trọng, khi Tehran đang phải chịu đựng những khó khăn kinh tế nghiêm trọng.

“Đây sẽ là một thỏa thuận tồi tệ,” người dẫn chương trình phát thanh bảo thủ Hugh Hewitt, một người ủng hộ khác của Trump, đã viết trên mạng xã hội để phản hồi lại báo cáo của Axios.

“Tôi hy vọng các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ nghiêm ngặt hơn đáng kể: Không làm giàu uranium, dù bất cứ lúc nào. Cung cấp uranium làm giàu cao (HEU) ngay lập tức,” ông tiếp tục, đề cập đến uranium làm giàu cao.

“Không còn lực lượng ủy nhiệm nữa. Hãy bật internet trở lại. Tổng thống Trump đừng bao giờ từ bỏ đòn bẩy. Tại sao bây giờ ông ấy lại bắt đầu làm như vậy khi Iran đang ở thế yếu?” Hewitt nói thêm.

Nhiều người ủng hộ Israel kiên định nhất ở Mỹ không tin tưởng các nhà lãnh đạo hiện tại của Iran sẽ tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào, và đang thúc đẩy Trump thực hiện kế hoạch thay đổi chế độ mà ông đã hình dung khi chiến tranh bắt đầu.

Morton Klein, người đứng đầu Tổ chức theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái ở Mỹ, nói với tờ The Hill, “Nếu chế độ này vẫn tại vị, họ sẽ làm tất cả những gì có thể để tiếp tục tiến lên với chương trình nghị sự của họ, tài trợ cho khủng bố, phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo”. 

“Và nếu họ khao khát một thỏa thuận đến vậy, như Tổng thống Trump vẫn thường nói, tại sao chúng ta lại là phía nêu ra thỏa thuận đó ? Tôi thực sự không hiểu điều này.”

Ông Trump một lần nữa khẳng định hôm thứ Tư rằng chính Tehran đang thúc đẩy một thỏa thuận.

Ông nói.“Chúng ta đang làm việc với những người rất muốn đạt được một thỏa thuận, và chúng ta sẽ xem liệu họ có thể đạt được một thỏa thuận làm hài lòng chúng ta hay không,” 

Nhưng đằng sau hậu trường, Tòa Bạch Ốc ngày càng lo lắng về những hệ lụy kinh tế và chính trị nếu chiến tranh kéo dài và eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa.

Tờ Wall Street Journal đưa tin hôm thứ Năm rằng các cố vấn của Trump đang rất muốn kết thúc cuộc xung đột để bắt đầu giảm giá xăng, và tránh tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay có thể khiến chi phí đi lại mùa hè tăng vọt.

Một số nhân vật hoài nghi hơn trong phe của Trump, cụ thể là Phó Tổng thống Vance, được cho là đã bày tỏ lo ngại về việc kho dự trữ quân sự của Mỹ bị cạn kiệt trong chiến tranh đang làm suy yếu khả năng bảo vệ các đồng minh và lợi ích của Mỹ ở các khu vực khác trên thế giới.

Klein nói rằng nếu những tuyên bố của chính quyền Trump về sự thành công của lệnh phong tỏa là đúng, thì Iran chỉ còn vài tuần nữa là sẽ biến mất từ sự đổ vỡ. 

“Tôi nghĩ nếu cuối cùng chúng ta đạt được một thỏa thuận yếu kém và tồi tệ, điều này sẽ gây nguy hiểm lớn hơn về mặt chính trị cho Donald Trump và đảng Cộng hòa, so với việc tiếp tục những gì cần thiết để loại bỏ chế độ này,” ông nói.

“Thêm vào đó, Tổng thống Trump nói với chúng ta rằng họ đang mất từ ​​400 đến 500 triệu đô la mỗi ngày. Vì vậy, lệnh phong tỏa đang có hiệu quả. Chỉ vài tuần nữa thôi. [Bộ trưởng Tài chính Scott] Bessent đã nói, và những người khác cũng đã nói, chế độ này sẽ sụp đổ. Vậy tại sao chúng ta không tiếp tục lệnh phong tỏa khi nó đang có hiệu quả, và khi họ tin rằng điều này sẽ đồng nghĩa với sự kết thúc của chế độ này?”

Ông Bessent nói với Fox News vào cuối tuần rằng cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran đang xuống cấp nhanh chóng dưới lệnh phong tỏa, dự đoán rằng chế độ này có thể phải bắt đầu đóng các giếng dầu “trong tuần tới”.

Ông cho biết ông Trump đã chỉ đạo Bộ Tài chính tung đòn "cơn thịnh nộ kinh tế" lên Iran.

Ông nói với người dẫn chương trình Maria Bartiromo, “Cách để nghĩ về điều đó — chúng ta đã chạy một cuộc đua marathon trong 12 tháng qua, và bây giờ chúng ta đang chạy nước rút về đích. Chúng ta đang bóp nghẹt chế độ, và họ không thể trả lương cho binh lính của họ.”

Trong khi Bessent và Trump lập luận rằng giá xăng sẽ nhanh chóng giảm sau khi chiến tranh kết thúc, sự chia rẽ trong nội bộ những người ủng hộ Trump về vấn đề Iran còn sâu sắc hơn cả tác động kinh tế.

Những nhân vật như Tucker Carlson và Megyn Kelly, những người ủng hộ Trump lâu năm, đã cáo buộc tổng thống phá vỡ lời hứa không để Mỹ can thiệp vào các cuộc chiến tranh thay đổi chế độ và gây nguy hiểm đến tính mạng người Mỹ trong các cuộc xung đột nước ngoài.

Carlson và Kelly thường xuyên tranh luận gay gắt với những người như Levin và những người theo chủ nghĩa diều hâu về Iran trong Quốc hội như Thượng nghị sĩ Ted Cruz (Đảng Cộng hòa - Texas) và Lindsey Graham (Đảng Cộng hòa - Nam Carolina), những người cho rằng cuộc chiến đáng để chấp nhận rủi ro. Các thượng nghị sĩ này đã im lặng một cách đáng chú ý kể từ khi các điều khoản của thỏa thuận mới nhất được công bố.

Mark Dubowitz, Giám đốc điều hành của Tổ chức Bảo vệ Dân chủ, một viện nghiên cứu theo đường lối cứng rắn ở Washington D.C., đã cảnh báo Trump không nên dỡ bỏ lệnh trừng phạt, chấm dứt phong tỏa hoặc loại bỏ hành động quân sự cho đến khi đạt được những nhượng bộ tối đa về chương trình hạt nhân của Iran.

“Phản ứng đúng đắn không phải là cho họ miễn phí những gì họ muốn, mà là siết chặt vòng vây,” ông nói trên podcast của mình “Sự sụp đổ của Iran” .

Dubowitz lo ngại Trump có thể bị “thuyết phục rằng thỏa thuận ngừng bắn là đủ tốt và kết thúc chiến tranh  với một thỏa thuận không đạt được hiệu quả như mong muốn, đó sẽ là sự lãng phí.”

Ông nói thêm “Hai năm rưỡi dưới quyền lực của tổng thống; một chế độ đang cạn kiệt tiền bạc, lãnh đạo và thời gian; một dân chúng mà chế độ không còn có thể trông cậy vào. Đó không phải là vị thế yếu kém, đó là lợi thế mạnh nhất mà bất kỳ chính quyền Mỹ nào từng có trước Cộng hòa Hồi giáo Iran.”

Cả Dubowitz lẫn ban biên tập của tờ Wall Street Journal đều cảnh báo rằng những đường nét của thỏa thuận được Axios đưa tin giống với thỏa thuận hạt nhân Iran được đàm phán dưới thời cựu Tổng thống Obama, mà ông Trump đã rút khỏi trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.

Ban biên tập của tờ Journal viết.“Điều cần thiết là ông Trump phải giữ vững lập trường, biết rằng Iran không cần làm giàu uranium ở trong nước ngoại trừ để chế tạo bom, và ông ấy không thể trông chờ vào sự thay đổi hành vi của chế độ theo thời gian, một sai lầm mà ông Obama đã mắc phải,” 

“Ông ấy cũng không thể tin tưởng một vị Tổng thống tương lai sẽ tái áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt sau này. Ông Trump là người duy nhất sẵn sàng đối đầu với Iran. Nhiệm vụ trong bất kỳ thỏa thuận nào là bảo đảm việc giải trừ hạt nhân hoàn toàn khi ông Trump vẫn còn tại chức. Nếu Iran không làm điều đó, Tổng thống sẽ phải thực hiện các lời đe dọa của mình” về việc nối lại hành động quân sự, họ kết luận.

Clip trên The Hill.

--------------

_ Tác giả  Colin Meyn 

_  Trần HSa lược dịch từ The Hill..... 08/05/2026