Nước cờ thí Đài Loan của Trump đã là một món quà cho Trung Quốc.

 Việc Tổng thống Trump công khai sẵn sàng trì hoãn gói vũ khí trị giá 14 tỷ đô la dành cho Đài Loan là một thắng lợi cho Bắc Kinh. Bây giờ Trung Quốc có thể cân nhắc làm thế nào để giữ gói vũ khí đó đóng băng càng lâu càng tốt.

Tổng thống Trump với nhà lãnh đạo Trung Quốc, Tập Cận Bình, tại Bắc Kinh, hôm thứ Năm.Tín dụng...Kenny Holston/The New York Times (bằng tiếng Anh)

Bằng cách đặt ra việc bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan như một con bài mặc cả với Trung Quốc, Tổng thống Trump đã trao cho nhà lãnh đạo Trung Quốc, Tập Cận Bình một món quà dùng trong nỗ lực làm suy yếu chính phủ Đài Loan.

Hôm thứ Hai, truyền thông nhà nước Trung Quốc đã xử dụng những bình luận của ông Trump để gửi đi một thông điệp đến với dân chúng trong nước và Đài Loan: rằng không thể tin cậy vào Hoa Kỳ để bảo vệ Đài Loan, một quốc đảo dân chủ  mà Bắc Kinh tuyên bố là lãnh thổ của nó .

 Tờ Thời báo Hoàn cầu, một tờ báo Trung Quốc, trích dẫn một nhà nghiên cứu Trung Quốc cho rằng Tổng thống Lai Ching-te của Đài Loan, người thường xuyên là mục tiêu công kích của Bắc Kinh, và Đảng Tiến bộ Dân chủ của ông không còn có thể dựa vào “sự khoan dung vô điều kiện” từ Hoa Kỳ.

Hôm thứ Hai, đề cập đến Đài Loan đại tá Jiang Bin, phát ngôn viên của Bộ Quốc phòng Trung Quốc, nói .“Không thể mua được an ninh bằng việc mua sắm vật tư quân sự; nếu bạn trở thành một con tốt, bạn sẽ chỉ bị vắt kiệt sức mà thôi”. 

Bình luận của Tổng thống Mỹ đã được công bố vào cuối tuần qua, sau khi ông Trump đã rời hội nghị thượng đỉnh với ông Tập Cận Bình ở Bắc Kinh hôm thứ Sáu. Ông Trump cho biết ông đang giữ quyết định về một gói vũ khí cho Đài Loan trị giá khoảng 14 tỷ USD, và mô tả nó như là một “con bài đàm phán rất tốt” có thể được xử dụng với Bắc Kinh.

“Tôi đang tạm hoãn  điều đó và nó phụ thuộc vào Trung Quốc”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn với Fox News. Hiện vẫn chưa rõ ông Trump muốn Trung Quốc làm gì để đáp lại.

Áp lực lên Iran?

Hoa Kỳ tham gia hội nghị thượng đỉnh với hy vọng thuyết phục Trung Quốc làm nhiều hơn nữa để khiến Iran mở lại eo biển Hormuz. Ông Trump sau đó cho biết ông đã thảo luận  với ông Tập Cận Bình về Iran nhưng các chi tiết của các cuộc thảo luận của họ vẫn chưa được tiết lộ. 

Trung Quốc đã thúc đẩy Iran đàm phán với Mỹ, và kêu gọi mở cửa eo biển Hormuz.

Một bảng quảng cáo ở Tehran trong tháng này đại diện cho eo biển Hormuz.Tín dụng...Arash Khamooshi cho tờ The New York Times

Nhưng Bắc Kinh có những lý do chiến lược mạnh mẽ để tránh đứng về phía Hoa Kỳ và Israel chống lại Iran - vốn là đối tác của họ ở Trung Đông - trong một cuộc chiến mà Trung quốc đã nhiều lần nói rằng không nên xảy ra.

Ngay cả khi Trung Quốc sẵn sàng xử dụng ảnh hưởng của mình đối với Tehran, họ sẽ không muốn nó được coi là một "bánh ít trao đi bánh mì lấy lại", để đổi lấy những nhượng bộ của Hoa Kỳ đối với Đài Loan, Bao Chengke, một nhà nghiên cứu của Hiệp hội Nghiên cứu Xuyên eo biển Thượng Hải, một tổ chức ở Thượng Hải cho biết.

Ông Bao nói về ông. Trump “Ông ấy có xu hướng hành động như một doanh nhân, nhìn nhận  các vấn đề thông qua lăng kính của việc đàm phán. Nhưng ràng buộc hai vấn đề chặt chẽ với nhau thực sự là không khả thi.”

Mua thêm của hàng hóa của Mỹ ?

Nếu ôngTrump đình chỉ gói vũ khí trị giá 14 tỷ USD, hoặc giảm quy mô số lượng và độ tinh vi của vũ khí, Trung Quốc có thể phản ứng theo một số cách, Xin Qiang, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đài Loan tại Đại học Fudan cho biết.

Giáo sư Xin nói, ví dụ, Trung Quốc có thể mua thêm sản phẩm nông nghiệp của Mỹ và máy bay Boeing, 

Tổng thống Trump và hảng Boeing  nói rằng Trung Quốc đã đồng ý đặt hàng 200 máy bay của công ty. Chính quyền Trump cũng cho biết hôm Chủ nhật rằng Trung Quốc đã đồng ý “mỗi năm mua ít nhất 17 tỷ USD  các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ” vào các năm 2026, 2027 và 2028, mặc dù số tiền trong năm nay sẽ được tính theo tỷ lệ.

Ông Xin nói, quan điểm chính thức của Bắc Kinh cho rằng Đài Loan là một vấn đề trong nước và bất kỳ việc nào cho thấy Mỹ tiếp tục bán vũ khí cho hòn đảo này đều không thể chấp nhận được. Nhưng nó cũng có thể thực dụng.

 

“Trung Quốc chưa bao giờ muốn coi việc bán vũ khí cho Đài Loan là một con bài mặc cả  trong các cuộc đàm phán với Mỹ”, ông nói. Nhưng trên thực tế,  về bản chất bất kỳ vấn đề nào cũng có thể trở thành một con bài mặc cả  trong quá trình quan hệ quốc tế hoặc cạnh tranh quyền lực lớn.

Một chiến thắng về mặt truyền thông  cho Bắc Kinh.

Theo một cách nào đó, Bắc Kinh đã được hưởng lợi từ nước cờ thí của ông Trump.

Phát biểu của ông Trump cho thấy ông đã phần nào tiếp thu hình ảnh mà Trung Quốc miêu tả về ông Lai . Bắc kinh cho rằng Lai là một người ly khai nguy hiểm đang tìm cách dẫn dắt Hoa Kỳ vào chiến tranh. (Ông. Lai và chính phủ của ông nói rằng Đài Loan trên thực tế đã độc lập, và chính Bắc Kinh là kẻ xâm lược.)

Ông Trump cũng đặt câu hỏi liệu Mỹ có thể thành công trong việc bảo vệ Đài Loan trong một cuộc chiến tranh hay không. Ông nói, “Tôi không muốn ai đó độc lập và, bạn biết đấy, chúng ta phải đi 9.500 dặm để chiến đấu trong một cuộc chiến ”.

Tổng thống Lai Ching-te của Đài Loan, phải, kiểm tra một máy bay chiến đấu do Mỹ sản xuất tại một căn cứ quân sự ở miền đông Đài Loan vào năm ngoái.Tín dụng...Chiang Ying-ying/Associated Press (bằng tiếng Anh)

Minxin Pei, giáo sư tại Đại học Claremont McKenna, người nghiên cứu về giới lãnh đạo chính trị Trung Quốc, cho biết: “Tôi nghĩ Tập Cận Bình tin rằng ông ấy đã thành công ở một khía cạnh trong hội nghị thượng đỉnh này – đó là  việc giáo dục Trump về Đài Loan”.

Wang Wen, cựu nhà báo Trung Quốc tại Bắc Kinh, hiện là giáo sư tại Đại học Renmin ở Bắc Kinh, nói, “Theo quan điểm của người dân Trung Quốc, những bình luận của ông Trump về vấn đề Đài Loan là một bước đột phá lớn”.

Bắc Kinh có thể đạt được một số lợi thế đơn giản nếu ông. Trump trì hoãn bất kỳ sự chấp thuận nào đủ lâu, một số nhà phân tích cho biết.

 Ông Craig Singleton, giám đốc cao cấp của Chương trình Trung Quốc tại Quỹ Quốc phòng Dân chủ ở Washington cho biết, “Câu hỏi đặt ra là liệu việc bán 14 tỷ USD đang chờ xử lý có bị trì hoãn trong nhiều tuần, nhiều tháng hay lâu hơn nữa  hay không, Một sự trì hoãn kéo dài, đặc biệt là một trong những định hình bởi sự phản đối của Bắc Kinh, sẽ làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng hơn nhiều về độ tin cậy của sự răn đe của Mỹ.”

Rắc rối cho Đài Loan?

Đảng đối lập chính của Đài Loan, Quốc dân Đảng, ủng hộ mối quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc, đã nắm bắt thời điểm này để lập luận rằng Tổng thống Lai đang đẩy hòn đảo này vào một tình thế khó xử  nguy hiểm -  bị Bắc Kinh nghi ngờ, không thể dựa vào Washington.

Ông Tô Chí, cựu quan chức cấp cao từng làm việc dưới thời chính quyền Quốc dân Đảng, cho biết tại một diễn đàn ở Đài Bắc “Tôi tin rằng hội nghị thượng đỉnh Trump-Tập đại diện cho một bước ngoặt đối với Đài Loan. Anh cả  của chúng ta, nước Mỹ, tôi xin lỗi, anh ấy có quá nhiều vấn đề ngay bây giờ và đơn giản là không thể chăm sóc chúng ta ở đây.”

Ông. Lai và các quan chức của ông đã lập luận rằng những bình luận của ông Trump không làm thay đổi quan hệ. Họ đã chỉ ra một số điều trong những bình luận của ông Trump, bao gồm cả việc “không có gì thay đổi” về chính sách đối với Đài Loan. Họ cũng đã chỉ ra những bình luận từ các quan chức chính quyền Trump, bao gồm Jamieson Greer, đại diện thương mại của Hoa Kỳ, rằng chính sách về Đài Loan không thay đổi.

Ông Trần Minh Chi, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đài Loan, nói với các phóng viên, “Tôi không nghĩ rằng công chúng Đài Loan cần phải lo lắng. Tôi tin rằng các cam kết an ninh của Mỹ đối với chúng tôi và quan hệ kinh tế,  thương mại song phương của chúng tôi vẫn đang được duy trì như trước đây”.

------------------

_ Tác giả: Chris Buckley và Amy Chang Chien / Tường trình từ Đài Bắc, Đài Loan..... . | Berry Wang đóng góp báo cáo từ Hồng Kông.

# Chris Buckley, phóng viên chính của tờ The Times, đưa tin về Trung Quốc và Đài Loan từ Đài Bắc, tập trung vào chính trị, thay đổi xã hội và các vấn đề an ninh và quân sự.

# Amy Chang Chien là một phóng viên và là nhà nghiên cứu của The Times ở Đài Bắc, bao gồm Đài Loan và Trung Quốc.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times... 18 tháng 5 năm 2026...