Một Cuộc Diễn Hành 'Ngày Chiến Thắng' Ít Cơ Bắp Hơn, Cho Thấy Sự Dễ Bị Tổn Thương Ngày Càng Tăng Của Putin.

 Sự kiện này, bị thu hẹp vì lo ngại về an ninh, làm tăng thêm cảm giác rằng Moscow và các thành phố khác không còn có thể được cách ly khỏi chiến tranh.

Moscow đang ở dưới sự bảo vệ an ninh nghiêm ngặt cho cuộc diễu hành Ngày Chiến thắng hôm thứ Bảy. Tín dụng...Pavel Bednyakov/Associated Press (bằng tiếng Anh).

Tổng thống Vladimir V. Putin đã gây dựng cuộc diễn hành 'Ngày Chiến thắng' hàng năm, kỷ niệm chiến thắng của Liên Xô trước Đức Quốc xã, thành một nền tảng của nghi lễ yêu nước Nga. Xe tăng và bệ phóng hạt nhân lăn qua Quảng trường Đỏ trong một sự thể hiện sức mạnh quân sự, và niềm tự hào chính đáng mà Điện Kremlin đã xử dụng để biện minh cho vị thế cường quốc của đất nước này đối với phương Tây.

Năm nay, cuộc diễn hành đang làm nổi bật khoảnh khắc yếu đuối đối với Putin.

Moscow đang ở dưới sự bảo vệ an ninh nghiêm ngặt khi Ukraine làm Nga bối rối với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa tầm xa. Cuộc diễn hành vào hôm thứ Bảy sẽ không bao gồm tên lửa và xe tăng như  thông thường. Chỉ có nhân viên từ các học viện quân sự của Nga mới đi qua quảng trường nổi tiếng nhất của Nga.

Chính quyền Nga dường như đã bị phơi bày khi thừa nhận rằng việc tăng cường an ninh nhằm mục đích bảo vệ ông Putin. Đầu tuần này, nhà lãnh đạo Nga đã không thành công trong việc kêu gọi tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, ngừng bắn vào ngày diễn hành. Sau đó, vào tối thứ Sáu, trong một sắc lệnh mang hơi hướng châm biếm, ông Zelensky nói rằng Ukraine sẽ "cho phép" Nga tổ chức sự kiện bằng cách không tấn công nước này.

Cuộc diễn hành bị rút ngắn, vào thời điểm quan trọng nhất trong lịch trình của Nga, càng làm tăng thêm cảm giác rằng Moscow và các thành phố lớn khác không còn có thể được cách ly khỏi chiến tranh.

Việc cắt mạng internet với quy mô lớn mà các cơ quan an ninh mô tả là biện pháp phòng ngừa cần thiết đã khiến người dân Nga phẫn nộ. Sau nhiều năm tăng trưởng nhờ chiến tranh, nền kinh tế Nga đang suy giảm, trong khi thâm hụt ngân sách quốc gia đạt mức cao kỷ lục.

Một trang trí ngày V, đọc là “Chiến thắng!” ở trung tâm thành phố Moscow vào thứ Sáu.Tín dụng...Alexander Nemenov/Agence France-Presse — Getty Images (bằng tiếng Anh).

Trên chiến tuyến, quân đội Nga hầu như không có động thái gì, khiến triển vọng chiến thắng dường như xa vời hơn bao giờ hết. Hơn bốn năm chiến tranh bắt đầu, Nga vẫn đang cố gắng chiếm vùng Donbas phía đông, mà họ tuyên bố là mục tiêu chính. Trong Thế chiến II, Liên Xô đã giúp đánh bại phát xít Đức trong thời gian ngắn hơn.

“Kể từ đầu năm, một sự thay đổi nhất định đã xảy ra mà chúng ta chưa hoàn toàn nhận ra,” Tatiana Stanovaya, một nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Carnegie Nga-Á-Âu, cho biết. “Sự thay đổi này bao gồm việc có những cuộc bàn tán không công khai và, ở mức độ ít hơn, công khai rằng mọi người đều đã chán ngấy.”

Bà Stanovaya nói thêm trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại, “Mọi chuyện đang diễn ra hôm nay, xét từ góc độ an ninh, đều là hệ quả của việc chính phủ cảm thấy dễ bị tổn thương. Thật kỳ lạ khi ông ấy lại tổ chức cuộc duyệt binh trong tình hình như vậy.”

Việc hủy bỏ sự kiện sẽ khiến ông Putin trông yếu thế hơn. Vì vậy, trước cuộc duyệt binh, Điện Kremlin đã nỗ lực hết sức để bảo đảm an toàn cho sự kiện.

Việc chặn internet di động — mà Nga cho rằng Ukraine xử dụng để điều khiển máy bay không người lái — đã làm tê liệt các chức năng kỹ thuật số của Moscow. Điều đó đã tước đi những tiện nghi hiện đại vốn từ lâu đã là niềm tự hào của người dân Moscow và làm gia tăng cảm giác khó chịu.

Những hạn chế tương tự đã được áp dụng cách đây một năm, khi ông Putin tiếp đón một loạt các nhà lãnh đạo nước ngoài, bao gồm cả Tập Cận Bình của Trung Quốc, thể hiện Moscow như một trung tâm của trật tự thế giới phi phương Tây đang trỗi dậy.

Nhưng vào thời điểm đó, nhiều người Nga hy vọng rằng Tổng thống Trump sẽ sớm làm trung gian hòa giải để chấm dứt chiến tranh, khiến họ sẵn sàng chịu đựng những hạn chế hơn.

Binh sĩ Nga trong buổi diễn tập duyệt binh Ngày Chiến thắng ở Moscow hôm thứ Hai. Ảnh: Igor Ivanko/Agence France-Presse — Getty Images.

Ngày nay, tâm trạng ở thủ đô Nga khác hẳn, theo Ilya Grashchenkov, một nhà phân tích chính trị ở Moscow. “Putin nói rằng ông ấy không có ý định chấm dứt chiến tranh cho đến khi giành chiến thắng,” ông Grashchenkov nói. “Điều này giết chết hy vọng.”

Theo ông Grashchenkov, giới tinh hoa Nga đang chờ đợi một kế hoạch rút lui của ông Putin khỏi cuộc khủng hoảng ở Ukraine. Ông nói, “Nhưng cho đến nay chỉ có những gợi ý, và chúng khiến giới tinh hoa lo lắng.” Một khả năng, ông nói thêm, là chuyển sang tình trạng chiến tranh vĩnh viễn và “biến Nga thành một quốc gia giống như Iran hay Triều Tiên.”

Trong bốn năm qua, ông Putin đã vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng dẫn đến những dự đoán về sự sụp đổ sắp xảy ra của chế độ ông.

Ngay từ đầu cuộc chiến, quân đội của ông đã phải chịu những thất bại đau đớn, bao gồm cả việc buộc phải rút lui khỏi Kyiv, một thành phố mà ông Putin mô tả là cái nôi của nền văn minh Nga. Vài tháng sau, quân đội Nga đã tháo chạy trước cuộc phản công của Ukraine ở vùng Kharkiv và sau đó bỏ lại cứ điểm duy nhất của họ ở bờ phải sông Dnipro gần Kherson.

Năm 2023, lính đánh thuê do Yevgeny V. Prigozhin chỉ huy đã tiến hành một cuộc nổi loạn táo bạo và liều lĩnh, hành quân về phía Moscow. Trước cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng năm 2023, máy bay không người lái của Ukraine đã tấn công Cung điện Thượng viện bên trong Điện Kremlin. Cả năm 2022 và 2023, Ukraine đều gây thiệt hại nghiêm trọng cho Cầu Crimea, biểu tượng cho sự kiểm soát của Nga đối với bán đảo.

Tuy nhiên, ông Putin vẫn duy trì cảm giác ổn định trong nước trong khi quân đội của ông tiếp tục tiến lên, nắm giữ thế chủ động kể từ cuộc phản công thất bại năm 2023 của Ukraine, và dần dần nhưng chắc chắn chiếm được đất đai ở Donbas.

Hôm thứ Năm, Yuri Ushakov, trợ lý chính sách đối ngoại của Putin, khẳng định rằng Ukraine phải ra lệnh rút quân khỏi Donbas như một điều kiện để đạt được lệnh ngừng bắn và đàm phán hòa bình.

Một chiếc thuyền cảnh sát tuần tra trên sông gần Quảng trường Đỏ ở Moscow hôm thứ Năm. Ảnh: Alexander Zemlianichenko/Associated Press

Giống như Putin, nền kinh tế Nga trong nhiều năm cũng đã bất chấp những dự đoán về sự sụp đổ sắp xảy ra. Ban đầu, nền kinh tế này mở rộng sau cuộc xâm lược, được thúc đẩy bởi dòng tiền liên quan đến chiến tranh, đẩy mức sống lên mức cao nhất trong lịch sử hậu Xô Viết.

Đà tăng trưởng đó đã chững lại vào năm ngoái, và Nga hiện đang đứng trên bờ vực khủng hoảng do lãi suất cao và các lệnh trừng phạt của phương Tây đã hạn chế doanh thu từ xuất khẩu năng lượng.

Ông Grashchenkov nói: “Lần đầu tiên, chúng tôi đang phải đối mặt với một cuộc suy thoái kinh tế nghiêm trọng.”

Nhưng cô Stanovaya, nhà phân tích về Nga, cảnh báo rằng điều dường như là điểm yếu và sự dễ bị tổn thương hiện tại của Putin thực chất có thể phản ánh sự kiên nhẫn của ông ta trong việc vượt qua các cơn bão. Cô nói, bất cứ lúc nào, ông ta cũng có thể chọn cách leo thang nỗ lực chiến tranh của Nga, có lẽ bằng cách tiến hành một cuộc động viên cưỡng bức khác hoặc tịch thu tài sản để tài trợ cho quân đội, điều này sẽ thay đổi câu chuyện về sự yếu kém.

 Cô Stanovaya nói, “Không ai biết giới hạn mà Putin có thể đập bàn và nói, ‘Đủ rồi’. Ông ấy có thể chịu đựng rất lâu. Và rồi ông ấy cảnh báo về điều gì đó và thực hiện nó, như từng làm với chiến tranh.”

-------------

_ Tác giả Ivan Nechepurenko....... The New York Times.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times.... Ngày 9 tháng 5 năm 2026.