Tòa Bạch Ốc khẳng định chiến tranh Iran đã kết thúc, ngay cả khi tên lửa vẫn bay.

 Nhưng sự kiềm chế của Iran đã sụp đổ sau khi vào hôm Chủ nhật ông Trump  tuyên bố một chiến dịch mới nhằm dẫn đường cho các tàu thuyền đi qua eo biển hẹp, trên tuyến đường đã được tuyên bố là không có thủy lôi.

Bộ trưởng ngoại giao Marco Rubio họp báo.

Tác giả David E. Sanger ....6 Tháng Năm, 2026. ... The New York Times via Dnyuz.

Khi thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc chiến với Iran có hiệu lực cách đây một tháng, Tổng thống Trump đã nói thẳng thừng rằng nếu Iran không chấm dứt chương trình hạt nhân hoặc không mở lại eo biển Hormuz, máy bay ném bom sẽ lại cất cánh. Ông nói: “Nếu không có thỏa thuận, giao tranh sẽ tiếp tục”, nhấn mạnh rằng đây chỉ là một sự tạm dừng.

Nhưng theo Ngoại trưởng Marco Rubio, cuộc chiến thực sự đã kết thúc vào một thời điểm nào đó sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực, hoặc ít nhất đó là những gì ông nói với các phóng viên tại một cuộc họp báo ở Tòa Bạch Ốc  hôm thứ Ba. Ông nói: “Chiến dịch Epic Fury đã kết thúc. Chúng ta đã đạt được mục tiêu của chiến dịch đó”. Ông Rubio cho biết, nỗ lực mở lại eo biển hoàn toàn là một hoạt động phòng thủ và nhân đạo, chỉ dẫn đến các cuộc giao tranh quân sự trực tiếp với Iran nếu tàu chiến Mỹ bị tấn công.

Vào cuối ngày thứ Ba, ông Trump tuyên bố tạm dừng cả nỗ lực phòng thủ và nhân đạo đó – vốn chỉ mới diễn ra được một ngày và chỉ thành công trong việc giải phóng một vài tàu – “trong một thời gian ngắn”, viện dẫn điều mà ông cho là “tiến bộ lớn” hướng tới một thỏa thuận với Iran. Nhưng ông vẫn duy trì lệnh phong tỏa của Mỹ, một phần của chiến lược gây áp lực kinh tế tối đa.

Tuy nhiên, việc ông Trump tạm dừng nỗ lực hướng dẫn các tàu ra khỏi eo biển dường như mâu thuẫn với lập trường đã nêu của chính quyền, rằng việc Iran phong tỏa một tuyến đường thủy quốc tế là không thể chấp nhận được, và chỉ có Hoa Kỳ mới có khả năng buộc nó mở cửa trở lại.

Đối với Tòa Bạch Ốc , việc khẳng định chiến tranh đã kết thúc là bước tiến khoa trương gây ấn tượng  mới nhất trong nỗ lực khép lại cuộc chiến mà đã tạo ra cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump. Nhưng chỉ tuyên bố như vậy thôi thì chưa đủ. Tên lửa vẫn đang bay. Cả hai bên đều khẳng định họ kiểm soát giao thông trên tuyến đường thủy này.

Và bất chấp tuyên bố của ông Rubio rằng các mục tiêu của cuộc chiến đã được hoàn thành, rõ ràng là không phải vậy. Trong 38 ngày chiến đấu ác liệt, theo thống kê của Ngũ Giác đài, Hoa Kỳ đã tấn công khoảng 13.000 mục tiêu. Nhưng việc phá hủy mục tiêu không phải là điểm duy nhất. Chính ông Trump đã mô tả các mục tiêu của mình vào rạng sáng ngày 28 tháng 2, khi ông nói với cả nước, trong một video ông đã ghi hình trước đó, rằng ông có năm mục tiêu chính.

Mục tiêu đầu tiên, tất nhiên, là bảo đảm rằng Iran “không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân”. Nhưng ông tiếp tục nói thêm rằng Hoa Kỳ phải phá hủy tên lửa đạn đạo và bệ phóng của Iran, đánh chìm hải quân của nước này, chấm dứt sự hỗ trợ của họ đối với các nhóm khủng bố như Hezbollah và Hamas; và cuối cùng, tạo điều kiện cho người dân Iran lật đổ chính phủ của họ.

“Giờ phút tự do của các bạn đã đến”, ông nói vào thời điểm đó.

Hải quân Iran rõ ràng đã bị tiêu diệt, như ông Trump thường nhấn mạnh. Nhưng đó là mục tiêu duy nhất được đánh dấu là hoàn thành. Cho đến nay, kho vũ khí hạt nhân của Iran vẫn chưa bị động đến và chưa có thỏa thuận nào - ít nhất là cho đến hiện tại - về việc vận chuyển chúng ra khỏi nước hoặc làm giảm độ nguy hiểm của chúng để chúng không thể dễ dàng được xử dụng nhằm chế tạo vũ khí. Mặc dù các ước tính tình báo khác nhau, nhưng đánh giá của Mỹ cho thấy hơn một nửa số tên lửa và bệ phóng của Iran vẫn còn nguyên vẹn. Còn quá sớm để nói về vấn đề hỗ trợ các nhóm ủy nhiệm, vốn đã bị tiêu diệt trong các cuộc tấn công của Israel.

Và ông Trump đã từ bỏ việc nói về câu chuyện thay đổi lãnh đạo Iran, từng gợi ý rằng ông chưa bao giờ kêu gọi điều đó. Lúc khác, ông lại khẳng định rằng sự thay đổi chế độ đã xảy ra, viện dẫn sự xuất hiện của một nhà lãnh đạo tối cao mới và các quan chức khác, thay thế những người đã thiệt mạng. Đối với hầu hết các chuyên gia về Iran – và nhiều người trong các cơ quan tình báo Mỹ – đó chỉ là sự thay đổi nhân sự.

Tuy nhiên, cả ông Trump lẫn ông Rubio đều có nhiều lý do để tuyên bố rằng "Cơn thịnh nộ sử thi" đã kết thúc vào một thời điểm không xác định nào đó trong quá khứ gần đây. Quốc hội ngày càng bất mãn về Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, yêu cầu phải có sự chấp thuận của Quốc hội sau khi quân đội Mỹ tham chiến hơn 60 ngày. Cơ sở chính trị của ông đã bị chia rẽ về câu hỏi liệu ông Trump có từ bỏ lời hứa của chính mình về việc đưa nước Mỹ thoát khỏi các cuộc chiến tranh kéo dài hay không. Và ông Trump đã hoãn chuyến đi đến Trung Quốc một lần để chắc chắn rằng chiến tranh đã kết thúc, Hoa Kỳ đã chiến thắng và eo biển đã được mở cửa trước khi ông đặt chân đến Bắc Kinh. Chuyến đi đó hiện được lên lịch vào thứ Tư tuần tới.

Ngôn từ của ông Trump cũng đã thay đổi, mặc dù ngay cả ông cũng chưa tuyên bố rằng chiến dịch đã kết thúc. Ông dường như không thể ngừng mô tả tình hình hiện tại là một cuộc chiến, ngay cả khi ông đã bắt đầu giảm bớt cách diễn đạt đó. “Đất nước chúng ta đang phát triển mạnh mẽ, bất chấp thực tế là chúng ta đang trong một – tôi gọi đó là một cuộc chiến tranh nhỏ”, ông nói tại một sự kiện ở Tòa Bạch Ốc  dành cho các doanh nghiệp nhỏ hôm thứ Hai.

Trong các bài phát biểu khác, ông đã xen kẽ từ “chiến tranh” với những mô tả ôn hòa hơn: Tấn công Iran là một “cuộc dạo chơi”, ông nói. Ở một thời điểm khác, ông mô tả nó như một “chuyến đi vòng vòng”, khiến nó nghe giống như một chuyến đi chơi cuối tuần xuyên Trung Đông mà gặp phải tắc đường.

Mặc dù tất cả nghe có vẻ như là trò chơi chữ có lợi về mặt chính trị, nhưng bất kỳ tuyên bố thực sự nào rằng cuộc chiến đã kết thúc đều thể hiện một sự thay đổi căn bản trong chiến lược, ngay cả đối với một cuộc chiến mà Tòa Bạch Ốc dường như đang tính toán bước đi tiếp theo của mình từng ngày. Trong chín tuần qua, sức mạnh quân sự của Mỹ, và triển vọng về việc có thể tiếp tục xử dụng nó, là đòn bẩy mà ông Trump ca ngợi như là sức mạnh cốt lõi đằng sau các cuộc đàm phán. Ông gợi ý rằng không gì có thể khiến người Iran tập trung hơn là viễn cảnh bị tàn phá thêm nữa.

Thật vậy, khi các cuộc đàm phán về tương lai của chương trình hạt nhân đổ vỡ vào cuối tháng Hai, các cuộc ném bom của Mỹ được thiết kế để buộc Iran phải nhượng bộ.

Nhưng chiến dịch ném bom, dù gây chết người và tàn phá, đã không làm thay đổi lập trường căn bản của Iran, ít nhất là cho đến lúc này. Và thành công của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo trong việc phong tỏa eo biển – chặn đứng các tàu chở dầu và tàu chở hàng, khiến thị trường dầu mỏ và phân bón hỗn loạn – đã làm thay đổi cục diện. Sự thất vọng của ông Trump là rõ ràng: Ông đe dọa sẽ có những cuộc tấn công mạnh mẽ hơn nữa – và tấn công các nhà máy điện – nếu Iran không chịu nhượng bộ, đồng thời công kích bằng những lời lẽ thô tục trên mạng xã hội.

Người Iran đã phớt lờ điều đó, rồi vài ngày sau, ông Trump cảnh báo: “Cả một nền văn minh sẽ bị diệt vong đêm nay, không bao giờ có thể hồi sinh trở lại.” Sau đó là lệnh ngừng bắn.

Nhưng sự kiềm chế của Iran đã sụp đổ sau khi vào hôm Chủ nhật ông Trump  tuyên bố một chiến dịch mới nhằm dẫn đường cho các tàu thuyền đi qua eo biển hẹp, trên tuyến đường đã được tuyên bố là không có thủy lôi. Vào ngày hôm sau, lực lượng Iran đã bắn vào hai tàu  nhưng tên lửa đã bị lực lượng Mỹ đánh chặn. Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, cho biết hôm thứ Ba rằng kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, Iran đã tấn công lực lượng Mỹ hơn 10 lần, nhưng các cuộc tấn công đó “đều nằm dưới ngưỡng để khởi động lại các hoạt động chiến đấu quy mô lớn vào thời điểm này.”

Tướng Caine nói thêm rằng việc xác định ngưỡng đó là “một quyết định chính trị,” có nghĩa đó là quyết định của ông Trump. Và ông Trump, khi bị thúc ép vài giờ sau đó để giải thích ông đặt ngưỡng đó ở đâu, ông đã nói với các phóng viên: “Các bạn sẽ biết, vì tôi sẽ cho các bạn biết.”

“Họ biết phải làm gì,” ông nói về người Iran. “Họ biết những điều không nên làm.”

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết sáng thứ Ba rằng nỗ lực quân sự mới, nhằm hướng dẫn các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz nên được hiểu là một hoạt động hoàn toàn riêng biệt và là một nỗ lực phòng thủ tạm thời.

“Chúng tôi không tìm kiếm một cuộc chiến,” ông Hegseth nói, người mà chỉ vài tuần trước còn ca ngợi hỏa lực của Mỹ chống lại Iran và kêu gọi “mức độ sát thương tối đa”. Nhưng ông lưu ý rằng các tàu chiến của Mỹ đã bắn hạ tên lửa hành trình và máy bay không người lái mà Iran bắn vào các tàu chiến và tàu thương mại, và các trực thăng tấn công Apache của Lục quân cũng đã đánh chìm sáu tàu cao tốc quân sự của Iran đe dọa các tàu này.

(Ông Rubio so sánh những chiếc tàu này với Boston Whalers, những chiếc xuồng cao tốc nhỏ, phổ biến. Ông nói rằng những chiếc bị bắn trúng “nằm dưới đáy biển, cùng với phần còn lại của hải quân Iran.”)

Giờ đây, chính quyền đã chuyển từ tuyên bố rằng các cuộc tấn công quân sự sẽ thay đổi giới lãnh đạo Iran sang khẳng định rằng chính việc cắt đứt nguồn thu kinh tế mới thực sự hiệu quả. Ông Rubio nói rằng Hoa Kỳ hiện đang cắt đứt nguồn thu giúp duy trì “nền kinh tế yếu kém còn sót lại của họ”.

Và ông gọi người Iran là cướp biển. Ông nói “Không thể có tình trạng các eo biển bị đóng cửa với tất cả mọi người, nhưng họ lại được hưởng lợi từ nạn cướp biển – điều đó không thể xảy ra”. Ông cho rằng chỉ có Hoa Kỳ mới có quyền mở cửa eo biển Hormuz “như một ân huệ cho thế giới”.

Ông nói, “Thẳng thắn mà nói, chúng ta là những người duy nhất có thể làm được điều đó. Nếu chúng ta sống trong một thế giới mà một quốc gia bất hảo như chế độ Iran này được phép coi việc kiểm soát một tuyến đường vận chuyển quốc tế là điều bình thường mới”, ông nói thêm, “thì sẽ không lâu nữa bạn sẽ thấy điều đó xảy ra ở nhiều tuyến đường vận chuyển khác trên thế giới”.

---------------

_ David E. Sanger chuyên đưa tin về chính quyền Trump và một loạt các vấn đề an ninh quốc gia. Ông đã viết  báo cho tờ Times hơn bốn thập kỷ và đã viết bốn cuốn sách về chính sách đối ngoại và những thách thức an ninh quốc gia.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times via Dnyuz. ... 07/5/2026..

#P/s  "Iran nói xem xét đề xuất mới của Mỹ, các nguồn tin cho biết các bên đang chốt thỏa thuận". Reuters cập nhật tin tức vào sáng nay

Tóm tắt

_ Iran xem xét đề xuất của Mỹ.

_ Bản ghi nhớ được đề xuất sẽ chấm dứt chiến tranh, sau đó là các cuộc đàm phán.

_ Trump nói 'họ muốn thực hiện một thỏa thuận rất nhiều'.

_ Giá dầu sụt giảm, thị trường toàn cầu phục hồi nhờ sự lạc quan.

Hôm thứ Tư Iran cho biết họ đang xem xét một đề xuất hòa bình của Mỹ mà các nguồn tin cho biết sẽ chính thức chấm dứt chiến tranh trong khi các yêu cầu quan trọng của Mỹ về việc Iran đình chỉ chương trình hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz vẫn chưa được giải quyết.

Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Iran được hãng thông tấn ISNA của Iran trích dẫn cho biết Tehran sẽ truyền đạt phản ứng của mình. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông tin rằng Iran muốn có một thỏa thuận..... / T HSa.