'Tại sao chúng ta lại để cho anh chàng này đi?' Lệnh ân xá của Donald Trump làm đảo lộn hệ thống tư pháp Hoa Kỳ

 Việc thả những kẻ buôn bán ma túy và lừa đảo khiến các đồng minh bối rối và gây chấn động trong giới làm luật .

© FT montage; Shutterstock/Getty Images Bloomberg/AP.

Tác giả Joe Miller, Stefania Palma ở Washington và Kaye Wiggins ở New York .. 05/12/2025.... Financial Times.

Phải mất hàng chục đặc vụ trong gần một thập kỷ mới đưa được Juan Orlando Hernández ra trước công lý vì tội buôn bán cocaine tràn lan tại các thành phố của Mỹ. Thế rồi, chỉ trong một bài đăng trên mạng xã hội tuần trước, Donald Trump đã trả tự do cho cựu tổng thống Honduras.

Một cựu đặc vụ của Cơ quan Phòng chống Ma túy Hoa Kỳ, một trong số nhiều quan chức thực thi pháp luật tham gia truy tìm Hernández, người đã bày tỏ sự thất vọng với tờ Financial Times, cho biết. “Mọi người đã liều mạng sống của mình cho cuộc điều tra này. Tại sao chúng ta lại có lập trường cứng rắn với Nicolás Maduro [của Venezuela]... và lại để hắn ta ra đi?”

Lệnh ân xá cho Hernández là một trong số hàng chục lệnh ân xá mà tổng thống Hoa Kỳ ban hành trong năm qua dành cho  một loạt những kẻ lừa đảo, buôn bán ma túy, trốn thuế và các điệp viên nước ngoài không đăng ký đã bị kết án, làm đảo lộn hệ thống tư pháp Hoa Kỳ và khiến nhiều người trong liên minh của ông tức giận.

Chỉ trong vòng vài tháng, Trump đã ân xá hoặc giảm án tù cho tỷ phú tiền điện tử và là nhà sáng lập Binance -  Changpeng Zhao - người đã nhận tội không bảo vệ việc chống lại nạn rửa tiền; cựu nghị sĩ đảng Cộng hòa George Santos, người bị kết tội gian lận; và Michael McMahon, cựu cảnh sát New York bị kết tội giúp Trung Quốc đe dọa một người bất đồng chính kiến.

Ông cũng đã chủ động ân xá trước cho Rudy Giuliani, Mark Meadows và hàng chục đồng minh khác bị cáo buộc cố gắng lật ngược kết quả cuộc bầu cử năm 2020.

Những kẻ được ân xá...FT.

Một số người được ân xá đã cam kết trung thành chính trị với Trump hoặc đã quyên góp cho chiến dịch tranh cử của ông. Nhưng những người khác dường như không có nhiều điểm chung với tổng thống, ngoài việc cùng tuyên bố rằng tòa án bị thao túng và lực lượng thực thi pháp luật đã bị "vũ khí hóa" để chống lại người vô tội.

Margaret Love, cựu luật sư ân xá của Hoa Kỳ, cho biết "Việc Trump ân xá chẳng có gì là có quy ước cả. Quá nhiều khoản ân xá như vậy thật đáng kinh ngạc và khó hiểu. Bạn không biết liệu ông ấy có lợi ích cá nhân trong vụ án hay không, hay là do bản chất của hành vi phạm tội — ông ấy quan tâm đến các bản án về hối lộ và tội phạm tài chính."

Hôm thứ Tư, Trump thậm chí còn ân xá cho dân biểu Dân chủ Henry Cuellar, người bị buộc tội hối lộ. Việc ân xá này mở đường cho ông Cuellar tái tranh cử, một điều gây khó chịu cho đảng Cộng hòa, những người đang bảo vệ thế đa số mong manh tại Hạ viện.

Khi được hỏi về lệnh ân xá, Trump cho biết Cuellar, người ủng hộ việc thực thi biên giới chặt chẽ, đã "bị đối xử rất tệ vì ông nói rằng không nên cho phép mọi người đổ vào đất nước chúng ta".

Đầu tuần này, tổng thống đã nói với các phóng viên rằng Hernández đã bị buộc tội là một phần từ "sự sắp đặt của chính quyền Biden" - mặc dù thực tế là việc truy tố cựu tổng thống Honduras được giám sát bởi Emil Bove, người sau này trở thành luật sư riêng của Trump, và sau đó là quyền phó tổng chưởng lý của ông.

Roger Stone, cố vấn lâu năm của Trump, người đã được ân xá vào năm 2020 sau khi bị kết tội cản trở cuộc điều tra về mối quan hệ của Trump với Nga, tuyên bố rằng ông đã chuyển một lá thư cho Trump trong đó Hernández trình bày vụ việc của mình, nhưng không được trả tiền để làm như vậy.

Trong bức thư, mà tờ FT đã xem, Hernández tự mô tả mình là nạn nhân của "cuộc đàn áp chính trị do chính quyền Biden-Harris nhắm tới". Một quan chức Tòa Bạch Ốc cho biết Trump đã không đọc bức thư trước khi ban hành lệnh ân xá.

Các quan chức thực thi pháp luật hiện tại và trước đây nói với FT rằng sự thành công của Hernández và những người khác trong việc giành được sự ủng hộ của Trump có thể khuyến khích tội phạm gia tăng. 

Một cựu quan chức  cấp cao của Bộ Tư pháp cho biết: "Có vẻ như nếu bạn là tổng thống của một quốc gia và tuyên bố mình bị kết án oan, điều đó sẽ gây ấn tượng với Trump".

Cựu quan chức này cho biết thêm: "Nếu bây giờ tôi là bị cáo, nếu tôi có đủ khả năng tài chính hoặc mối quan hệ, tôi nghĩ rằng có thể tôi sẽ bị kết án, nhưng tôi cũng có thể được ân xá".

Ricardo Zúñiga, cựu quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ chuyên về Mỹ Latinh, cho biết lệnh ân xá cho Hernández đã tạo ra "một sự ngăn cản to lớn đối với các công tố viên, cảnh sát, thẩm phán và chính phủ ở nước ngoài, khi chấp nhận rủi ro điều tra và hỗ trợ dẫn độ các quan chức mà có thể được tổng thống Hoa Kỳ thả tự do một cách tùy tiện".

“Hoa Kỳ được coi là nơi công lý được thực thi… điều này thực sự làm suy yếu niềm tin vào hệ thống tư pháp Hoa Kỳ.”

Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc  cho biết tổng thống đã "thực hiện thẩm quyền theo hiến pháp" để ban hành lệnh ân xá và "lệnh ân xá duy nhất mà bất kỳ ai nên chỉ trích" là lệnh ân xá do cựu tổng thống Joe Biden ban hành, "người đã ân xá và giảm án cho những tội phạm bạo lực bao gồm cả kẻ giết trẻ em và kẻ giết người hàng loạt" cũng như các thành viên gia đình của Biden.

Tuy nhiên, một số nghị sĩ Cộng hòa cao cấp tại Quốc hội đã bắt đầu lên tiếng bày tỏ sự bất bình. Thượng nghị sĩ Bắc Carolina, Thom Tillis nói với các phóng viên tuần này rằng lệnh ân xá cho Hernández đã gửi đi "một thông điệp khủng khiếp", trong khi các thượng nghị sĩ Cộng hòa khác là Bill Cassidy, Susan Collins và Todd Young cũng đặt câu hỏi về lý do đằng sau động thái của Trump.

Những người ủng hộ tỷ phú Trump cũng bày tỏ sự bối rối. Đồng sáng lập Palantir, Joe Lonsdale, một nhà tài trợ cho Trump và là người ủng hộ tiền điện tử, hồi tháng 10 cho biết tổng thống đã được "tư vấn rất kém" về việc ân xá. "Điều này khiến người ta có cảm giác như đang có một vụ gian lận quy mô lớn xảy ra chung quanh ông ấy trong lãnh vực này."

Đầu năm nay, Trump đã bổ nhiệm đồng minh của mình là Ed Martin làm luật sư ân xá của Hoa Kỳ — một động thái bất thường đối với một bộ phận thường do các nhân viên lâu năm của Bộ Tư pháp lãnh đạo, tách biệt với Tòa Bạch Ốc .

Love nói Tổng thống "thực sự quan tâm đến việc ân xá. Hiện vẫn chưa rõ quy trình thẩm định nào đang được áp dụng", bà nói thêm.

Tháng trước, thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc  Karoline Leavitt khẳng định rằng chính quyền đã có một "quy trình xem xét rất kỹ lưỡng" với sự tham gia của "toàn bộ nhóm luật sư có trình độ, những người xem xét mọi yêu cầu ân xá,  cuối cùng được trình lên tổng thống Hoa Kỳ".

Nhưng lệnh ân xá đã khiến các quan chức thực thi pháp luật phải suy đoán về việc ai sẽ là người tiếp theo, và liệu có bao gồm Robert Menendez, cựu thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Hoa Kỳ bị kết án 11 năm tù vì tội nhận hối lộ và các tội danh khác vào tháng 1, hay Jack Teixeira, một cựu phi công bị kết án vì chia xẻ thông tin mật, người được cho là đã nói rằng ông là một "người yêu nước" bị nhắm mục tiêu trong một vụ án "chính trị hóa" thời Biden. 

Người sáng lập FTX Sam Bankman-Fried, người đang thụ án 25 năm tù vì tội lừa đảo khách hàng trên sàn giao dịch tiền điện tử của y, trong các cuộc phỏng vấn báo chí gần đây đã tự biến mình thành đồng minh của Trump và là nạn nhân của Thẩm phán Lewis Kaplan, người giám sát phiên tòa xét xử anh ta cũng như vụ án dân sự hai năm trước, trong đó Trump bị kết tội lạm dụng tình dục.

Đằng sau hậu trường, lệnh ân xá của Trump — và triển vọng về các đợt ân xá tiếp theo — đặc biệt đã gây chấn động văn phòng luật sư Hoa Kỳ tại Quận phía Nam của New York, cơ quan tinh nhuệ của Bộ Tư pháp, nơi truy tố một số vụ án kinh tế nghiêm trọng nhất và đã thắng trong việc kết án Hernández.

Các bản cáo trạng lớn do Khu vực miền Nam New York đưa ra dưới thời Biden, bao gồm cả cáo buộc chống lại thị trưởng thành phố New York, Eric Adams, người sáng lập Nikola Trevor Milton và cựu chủ sở hữu Tottenham Hotspur, Joe Lewis, đã bị Trump hủy bỏ thông qua lệnh ân xá, giảm án hoặc các biện pháp khác, và đã có một cuộc rời đi của các công tố viên giàu kinh nghiệm ra khỏi văn phòng nổi tiếng này.

Khi được hỏi về lệnh ân xá tại một sự kiện tuần này, người được Trump chọn để lãnh đạo Khu vực miền Nam New York, Jay Clayton, đã trả lời: "Trong lệnh ân xá, tổng thống là người có quyền quyết định cuối cùng."   

------------

_ Tác giả Joe Miller, Stefania Palma ở Washington và Kaye Wiggins ở New York ...

_ Trần HSa lược dịch từ  Financial Times.... 06/12/2025...