Hợp chủng quốc châu Mỹ của Trump.

 Chiến lược An ninh Quốc gia mới của chính quyền Trump hình dung ra một thế giới mà trong đó Mỹ không còn neo giữ các liên minh và thể chế quốc tế, không còn đứng lên bảo vệ dân chủ và nhân quyền, hoặc tìm cách duy trì cán cân quyền lực toàn cầu. Nga và Trung Quốc sẽ tìm thấy nhiều cơ hội trong thế giới mới này.

Ảnh trên Project Syndicated.

Tác giả Richard Haass... 08Tháng Mười Hai, 2025 ... Project Syndicate

NEW YORK – Các chiến lược an ninh quốc gia, thỉnh thoảng được mọi chính quyền Mỹ công bố, thường nói rất ít và nhanh chóng bị lãng quên. Tuy nhiên, chiến lược mới nhất, được chính quyền Trump ban hành vào cuối tuần trước, là ngoại lệ. Nó phải được đọc, vì nó cho thấy trước sự chuyển hướng lớn nhất trong chính sách đối ngoại của Mỹ, kể từ buổi bình minh của Chiến tranh Lạnh 80 năm trước.

Điểm nổi bật là ưu tiên các lợi ích kinh tế và thương mại. Tài liệu nói về việc cắt giảm sự mất cân bằng thương mại của Mỹ, tăng cường thương mại, bảo đảm chuỗi cung ứng và tái công nghiệp hóa đất nước. Các đồng minh chỉ được coi là đồng minh chừng nào họ đảm nhận một phần lớn hơn nhiều trong gánh nặng quốc phòng. Địa kinh tế đã thay thế địa chính trị. Đầu tư  được rót vào; hỗ trợ thì không. Nhiên liệu hóa thạch và năng lượng hạt nhân đã tham gia; gió, mặt trời và các năng lượng tái tạo khác đã ngừng hoạt động - cùng với những lo ngại về biến đổi khí hậu.

Thay đổi lớn nhất là Tây bán cầu, từ lâu phần lớn bị bỏ qua, hiện là trung tâm của chính sách an ninh quốc gia của Mỹ. Nó đứng đầu trong danh sách những điều mà Hoa Kỳ mong muốn ở thế giới và từ thế giới; nó được thảo luận kỹ lưỡng trước mọi khu vực khác.

Ưu tiên mới được tìm thấy có thể được hiểu tốt nhất là bắt nguồn từ mối quan tâm gia tăng về an ninh nội địa, mở rộng các nỗ lực trong nước nhằm ngăn chặn buôn bán ma túy và ngăn chặn nhập cư bất hợp pháp. Sự hiện diện quân sự của Mỹ sẽ tương ứng thay đổi theo. Nói tóm lại, "Hệ quả Trump" hiện có chổ đứng của nó cùng với Học thuyết Monroe và Hệ quả [Theodore] Roosevelt, mặc dù về mặt kinh tế và chiến lược chính sách này dường như dựa trên việc đưa Mỹ hội nhập vào phần còn lại của châu Mỹ cũng như việc ngăn chặn các nước khác.

Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đứng thứ hai về mức độ quan tâm. Không có gì đáng ngạc nhiên khi có rất nhiều sự tập trung vào các khía cạnh kinh tế của chính sách, vào việc “cân bằng lại mối quan hệ kinh tế của Mỹ với Trung Quốc, ưu tiên sự tương hỗ và công bằng để khôi phục nền độc lập kinh tế của Mỹ”. Tuy nhiên, tài liệu này cũng nêu rõ rằng việc ngăn chặn xung đột liên quan đến Đài Loan là một ưu tiên.

Tuy nhiên, Triều Tiên không được đề cập đến. Việc chính quyền dự định cân bằng các mục tiêu kinh tế và chiến lược của mình ở khu vực này như thế nào vẫn chưa rõ, điều này khiến chuyến thăm Trung Quốc dự kiến ​​của ông Trump vào mùa xuân năm sau trở nên vô cùng quan trọng.

Ngược lại, chính quyền muốn giảm vai trò của Mỹ ở Trung Đông, vốn đã thống trị chính sách đối ngoại của Mỹ trong phần lớn thời gian của 35 năm qua. Liệu điều này có khả thi hay không vẫn còn phải chờ xem: chiến lược này được cho là phóng đại những gì đã đạt được trong việc thúc đẩy hòa bình và làm suy yếu Iran. Châu Phi, mặc dù là khu vực có sự gia tăng dân số lớn nhất, nhưng chủ yếu là một suy nghĩ hậu xét.

Châu Âu phải chịu sự đối xử khắc nghiệt nhất. Sau khi mô tả những khó khăn kinh tế quá rõ ràng của lục địa này, tài liệu khẳng định rằng "sự suy thoái kinh tế này bị lu mờ bởi viễn cảnh thực sự và rõ ràng hơn về sự xóa sổ nền văn minh."

Liên minh châu Âu được mô tả là phá hoại 'tự do và chủ quyền'. Chiến lược tiếp tục nói, "Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, lục địa này sẽ không thể nhận ra trong 20 năm hoặc sớm hơn. Do đó, không rõ liệu một số quốc gia châu Âu có nền kinh tế và quân đội đủ mạnh, để tiếp tục là đồng minh đáng tin cậy hay không".

Thật kỳ lạ, tài liệu kết thúc cuộc thảo luận về châu Âu với một lưu ý tích cực hơn. "Mục tiêu của chúng tôi là giúp châu Âu điều chỉnh quỹ đạo hiện tại của mình. Chúng tôi sẽ cần một châu Âu mạnh mẽ để giúp chúng tôi cạnh tranh thành công và phối hợp với chúng tôi để ngăn chặn bất kỳ đối thủ nào thống trị châu Âu". Nhưng cách đối xử tổng thể với châu Âu là tiêu cực, kẻ cả  và đáng ngại.

Nga thoát khỏi dễ dàng. Nó không được đối xử như một kẻ thù. Việc thúc đẩy hòa bình ở Ukraine là vô điều kiện. Và Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ cảm thấy thoải mái trong mục tiêu đã tuyên bố là thiết lập lại "sự ổn định chiến lược với Nga" và những gì được nói về NATO, cụ thể là đã đến lúc chấm dứt "nhận thức và ngăn chặn thực tế về NATO như một liên minh mở rộng liên tục".

Người ta có thể dễ dàng hiểu tài liệu chiến lược này như một sự chấp nhận, ngầm định về các phạm vi ảnh hưởng. Hoa Kỳ sẽ dẫn đầu ở Tây bán cầu, Nga và EU sẽ tự giải quyết vấn đề ở châu Âu, và Trung Quốc sẽ có tiếng nói lớn trong tương lai của châu Á miễn là họ không đi quá xa. Tài liệu này không hề vòng vo: “Ảnh hưởng vượt trội của các quốc gia lớn hơn, giàu hơn và mạnh hơn là một chân lý bất biến trong quan hệ quốc tế.”

Chiến lược này không phải là chủ nghĩa biệt lập, nhưng nó thể hiện một cái nhìn hẹp hòi, hạn hẹp hơn về lợi ích và sự tham gia của Mỹ. "Những ngày của Hoa Kỳ chống đỡ toàn bộ trật tự thế giới như Atlas đã kết thúc." Sự lẫn lộn là chủ nghĩa đơn phương và thành kiến mạnh mẽ chống lại các thể chế quốc tế, vốn có xu hướng được mô tả là chống Mỹ và là mối đe dọa đối với chủ quyền quốc gia.

Chính sách đối ngoại mới không hẳn là vô đạo đức mà đúng hơn là phi đạo đức. Ngoại trừ với châu Âu, có một khuynh hướng chống lại sự can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác. “Chúng ta tìm kiếm mối quan hệ tốt đẹp và quan hệ thương mại hòa bình với các quốc gia trên thế giới mà không áp đặt lên họ những thay đổi dân chủ hay xã hội khác biệt quá nhiều so với truyền thống và lịch sử của họ.”

Tính hiện thực cực đoan này được nhấn mạnh trong phần ủng hộ hợp tác với các chính phủ Trung Đông. “Làm như vậy sẽ đòi hỏi phải từ bỏ thử nghiệm sai lầm của Mỹ trong việc hăm dọa các quốc gia này – đặc biệt là các chế độ quân chủ vùng Vịnh – hay buộc họ từ bỏ truyền thống và các hình thức chính phủ lịch sử của mình.”

Tóm lại là gì? Kỷ nguyên mà Hoa Kỳ là trụ cột của các liên minh và thể chế quốc tế, đứng lên bảo vệ dân chủ và nhân quyền, và sẵn sàng hy sinh vì pháp quyền và sự cân bằng quyền lực trên thế giới, đã kết thúc. Thay vào đó là một thế giới mà các hành động của Hoa Kỳ được quyết định nhiều hơn bởi những gì mang lại lợi ích trực tiếp cho nền kinh tế Hoa Kỳ, các doanh nghiệp Hoa Kỳ và an ninh quốc gia.

Một tổng thống tương lai cũng có thể thay đổi các yếu tố của cách tiếp cận này với thế giới - trên hết là tập trung vào châu Mỹ - nhưng trong khi đó, một thế giới lộn xộn hơn, ít tự do hơn và kém thịnh vượng hơn là kết quả có thể xảy ra, một phần không nhỏ vì chính quyền này còn điều hành hơn ba năm nữa . Nga và Trung Quốc sẽ tìm thấy cơ hội ở đây, trong khi bạn bè và đồng minh truyền thống ở châu Âu và châu Á sẽ trải qua rủi ro lớn hơn và phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn. Điều chắc chắn duy nhất là một kỷ nguyên lịch sử đang kết thúc, và một kỷ nguyên mới đang bắt đầu.

------------

_ Richard Haass, Chủ tịch danh dự của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cố vấn cao cấp tại Centerview Partners, và là Học giả  Xuất sắc tại Đại học New York, trước đây từng là Giám đốc Kế hoạch Chính sách của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ (2001-03),  đặc phái viên của Tổng thống George W. Bush tại Bắc Ireland và Điều phối viên cho Tương lai của Afghanistan. 

_ Trần HSa lược dịch từ Project Syndicated... 10/12/2025.