Cựu tổng thống mà Trump dự định ân xá đã tràn ngập nước Mỹ với cocaine.

 Juan Orlando Hernández, người mà ông Trump gọi là nạn nhân của sự đàn áp, đã giúp dàn dựng một âm mưu buôn bán hàng cấm kéo dài hàng thập kỷ. Nó tàn phá đất nước Trung Mỹ của ông ta.

Khi Juan Orlando Hernández bị dẫn độ về Hoa Kỳ, đất nước của ông đã nổ ra ăn mừng.Tín dụng...Hình ảnh Getty / Getty Images.

Tác giả  Santul Nerkar, Annie Correal và Colin Moynihan...29 Tháng Mười Một, 2025.... The New Yok Times.

Anh ta từng khoe khoang rằng anh ta đã "nhét ma túy vào mũi của những kẻ buôn bán ma túy". Anh ta đã nhận hối lộ 1 triệu đô la từ tên trùm ma túy khét tiếng El Chapo để cho phép các chuyến hàng cocaine đi qua Honduras. Một người đàn ông đã bị giết trong tù để bảo vệ anh ta.

Tại phiên tòa liên bang xét xử Juan Orlando Hernández ở New York, lời khai và bằng chứng đã cho thấy cựu tổng thống đã duy trì Honduras như một thành trì của hoạt động buôn bán ma túy toàn cầu. Ông ta đã chỉ đạo một âm mưu buôn bán ma túy với quy mô lớn mà các công tố viên cho rằng đã thu về hàng triệu đô la cho các băng đảng, đồng thời khiến Honduras trở thành một trong những quốc gia nghèo đói, bạo lực và tham nhũng nhất Trung Mỹ.

Năm ngoái, Hernández bị kết án về tội buôn bán ma túy và vũ khí, bị kết án 45 năm tù. Đây là một trong những vụ buôn bán ma túy sâu rộng nhất được đưa ra trước tòa án Hoa Kỳ kể từ phiên tòa xét xử Tướng Manuel Noriega của Panama ba thập kỷ trước.

Nhưng hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump tuyên bố rằng ông sẽ ân xá cho Hernández 57 tuổi , kẻ mà ông Trump nói là nạn nhân của cuộc đàn áp chính trị, mặc dù ông Trump không đưa ra bằng chứng nào để hỗ trợ cho tuyên bố đó. Đây sẽ là một giải pháp gây choáng váng cho một vụ án mà đối với các công tố viên là cực điểm, đánh vào trung tâm của một nhà nước bị chi phối bởi ma túy.

Bên ngoài tòa án liên bang Manhattan, người dân Honduras ăn mừng việc kết án cựu tổng thống.Tín dụng...Eduardo Munoz/Reuters.

Phiên tòa  ở Manhattan xét xử vị tổng thống và các cộng sự của ông trước đây, kéo dài hai tuần; cho thấy một cái nhìn thoáng qua về một thế giới tham nhũng và ma túy trải dài trên nhiều quốc gia. Các túi tiền mặt, một khẩu súng máy có in tên Hernández và những khoảng hối lộ từ trùm ma túy Joaquín Guzmán, một ông trùm Mexico được gọi là El Chapo, là những chi tiết nổi bật.

Các công tố viên cho biết Hernández là nhân vật chủ chốt cho một kế hoạch kéo dài hơn 20 năm và đã mang hơn 500 tấn cocaine vào Hoa Kỳ.

Sau khi Hernández bị kết án hồi năm 2024, Merrick Garland khi đó là Bộ trưởng Tư pháp, nói, "Người dân Honduras và Hoa Kỳ phải gánh chịu hậu quả". 

Honduras, một quốc gia có khoảng 10 triệu dân, từ lâu đã có mối liên hệ với Hoa Kỳ - đầu tiên là quê hương của các đồn điền chuối rộng lớn thuộc sở hữu của Công ty Trái cây Thống nhất, sau đó là vị trí của một căn cứ quan trọng được xử dụng cho các nỗ lực chống nổi dậy, do Hoa Kỳ hậu thuẫn; rồi sau đó là một đồn quân sự chống ma túy.

Khi các tuyến đường buôn bán ma túy bắt đầu chuyển hướng sang Trung Mỹ vào những năm 2000, Honduras đã đóng vai trò trung chuyển, vận chuyển cocaine từ Nam Mỹ đến Mexico và biên giới Hoa Kỳ. Trong thập kỷ đó, nạn buôn bán ma túy gia tăng, cùng với tỷ lệ giết người, và các máy bay chở ma túy đến đây đều đặn. Cuộc đảo chính tháng 6 năm 2009 lật đổ Manuel Zelaya, tổng thống cánh tả của Honduras, đã mở ra một thời kỳ hoàng kim cho nạn tham nhũng ma túy.

Ông Hernández, không giống như nhiều chính trị gia Mỹ- Latin, vươn lên từ nguồn gốc khiêm tốn. Là một trong hơn một chục anh chị em lớn lên ở một vùng nông thôn, trồng cà phê, ông trở thành luật sư và tham gia quốc hội. Với tư cách là tổng thống, Hernández nói với các quan chức Mỹ rằng ông đang làm hết sức mình để dập tắt nạn buôn bán ma túy.

Nhưng các công tố viên cho biết sự nghiệp chính trị của y đã được thúc đẩy bởi tiền ma túy ngay từ năm 2009, khi y vẫn còn là một nhà lập pháp và đang cạnh tranh để lãnh đạo cơ quan lập pháp Honduras. Tại World Cup 2010 ở Nam Phi, Hernández đã được chụp ảnh mỉm cười và giơ ngón tay cái lên bên cạnh một thủ lĩnh băng đảng Honduras nổi tiếng.

Hernández tranh cử tổng thống với tấm vé của Đảng Quốc gia bảo thủ và được bầu vào năm 2013. Các công tố viên cho biết Hernández dựa vào các mối quan hệ của y với các băng đảng quyền lực nhất thế giới, để tài trợ cho chiến dịch của y, bao gồm cả khoản hối lộ 1 triệu đô la từ El Chapo.

Theo các công tố viên, bồi thẩm đoàn và những người Honduras vốn căm ghét y, Hernández  đã lợi dụng vũ khí và quyền lực của nhà nước cho mục đích riêng. Các công tố viên cho biết mối đe dọa bị dẫn độ sang Hoa Kỳ đã khiến những kẻ buôn bán ma túy háo hức hối lộ bất kỳ ai có thể bảo vệ chúng, và chúng biết rằng mình có thể tin tưởng vào Hernández.

Hernández đã chỉ đạo cảnh sát và quân đội bảo vệ những kẻ buôn lậu đã trả tiền cho y, và y hứa sẽ bảo vệ họ khỏi bị dẫn độ sang Hoa Kỳ. Hernández từng trấn an một kẻ buôn lậu cocaine ở Honduras rằng "vào thời điểm những người nước ngoài bị phát hiện, chúng tôi sẽ loại bỏ việc dẫn độ", theo các công tố viên.

Hernández thậm chí còn khoe khoang, "Chúng tôi sẽ nhét ma túy vào mũi của những kẻ buôn bán ma túy, và họ thậm chí sẽ không bao giờ biết điều đó", theo một nhân chứng làm chứng tại phiên tòa xét xử một kẻ buôn bán ma túy năm 2021.

Các nhà điều tra nói rằng  Hernández đã cố gắng hết sức để che giấu dấu vết của y. Một đồng phạm bị cáo buộc đã bị giết trong một nhà tù ở Honduras để bảo vệ cho vị tổng thống buôn ma túy, theo các tài liệu của tòa án. Anh ta đã xử dụng tiền ma túy để thao túng phiếu bầu trong hai cuộc bầu cử, các tài liệu cho biết.

Năm 2017, Hernández một lần nữa trở thành tổng thống sau một cuộc bầu cử đầy cáo buộc gian lận, đến nỗi bạo lực xảy ra nhiều ngày và khoảng hai chục người đã thiệt mạng khi quân đội đàn áp.

Năm 2017, các cuộc biểu tình phản đối cuộc tái đắc cử gây tranh cãi của Hernández đã trở nên đẫm máu. Tin ứng dụng...Orlando Sierra/Agence France-Presse — Getty Images.

Người dân Honduras, từ lâu vốn đã chia rẽ về đường lối chính trị, giờ đây đoàn kết trong sự phẫn nộ. Khẩu hiệu “Fuera J.O.H.” – “Tống cổ J.O.H.” – không chỉ vang lên trong các cuộc biểu tình, mà còn vang vọng giữa những đoàn người di cư khổng lồ đang hành trình về phía bắc, chở đầy những người chán ngán cảnh nghèo đói và nạn tham nhũng tràn lan.

Một cách công khai,  Hernández phủ nhận bất kỳ sự liên quan nào đến buôn bán ma túy. Và mối quan hệ của y với Hoa Kỳ vẫn mạnh mẽ.

Tổng thống Barack Obama gọi y là một trong những "đối tác tuyệt vời" giúp ngăn cản trẻ em đến Hoa Kỳ. Ông Trump công nhận y là người chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2017 gây tranh cãi, trông cậy vào y để giúp kềm chế dòng người tị nạn và ma túy. Chính quyền Biden coi ông là một đồng minh quan trọng ở Trung Mỹ khi tìm cách kiểm soát dân di cư.

Nhưng sự thối rữa trở nên rõ ràng khi anh trai của Hernández, Tony, bị bắt ở Miami vào năm 2018 sau khi có liên quan đến một tổ chức buôn người.

Trong phiên tòa xét xử người em của Tony vào năm 2019, vốn là một cựu thị trưởng ở Honduras và là trùm buôn bán ma túy lớn đã mô tả cách một cộng sự của El Chapo đã hối lộ 1 triệu đô la - tiền mặt được bọc trong các bó nhựa có trị giá 50.000 đô la và 100.000 đô la.

Các công tố viên trưng bày khẩu súng máy có khắc tên Hernández trên đó.

Vào tháng 2 năm 2022, vài tuần sau khi rời nhiệm sở, Hernández đã bị bắt giữ theo yêu cầu của Hoa Kỳ; Anh ta bị  còng tay, bị hộ tống lên máy bay và bị dẫn độ hai tháng sau đó.

Pháo hoa đã nổ ra ở đất nước mà y từng cai trị để ăn mừng.

Phiên tòa của chính y cho thấy chi tiết khủng khiếp về cách mà  Hernández đã hứa sẽ trấn áp các băng đảng ma túy, đồng thời hợp tác với chúng, theo lời khai của các công tố viên và nhân chứng.

Devis Leonel Rivera Maradiaga - cựu thủ lĩnh của một băng đảng có tên là Los Cachiros - kẻ thừa nhận có liên quan đến cái chết của 78 người, làm chứng rằng anh ta đã hối lộ Hernández với 250.000 đô la được chuyển cho em gái của tổng thống, Hilda, để đổi lấy được bảo vệ.

Một kẻ buôn người khác làm chứng rằng anh ta đã đích thân trả tiền, nói rằng: "Tôi đã trả 250.000 đô la hối lộ cho Juan Orlando Hernández".

Hernández bị kết tội buôn bán ma túy và âm mưu buôn bán vũ khí trong một căn phòng chật kín người Honduras háo hức chứng kiến sự sụp đổ của y.

Khi bị kết án vào năm 2024,  Hernández đã phát biểu gần một giờ trước tòa, phát ra các thuyết âm mưu và bất bình khi y miêu tả mình là nạn nhân của "cuộc đàn áp chính trị". Trong một bức thư dài,  Hernández trích dẫn Edmund Burke, Martin Luther King Jr. và Kinh thánh.

Hernández được ca ngợi như một đồng minh bởi một loạt các tổng thống Mỹ.Tín dụng...Reuters.

Hernández viết “Cuộc điều tra và xét xử tôi đầy rẫy sai lầm, bất công, đã trở thành một sự trừng phạt tàn bạo thông qua hệ thống tư pháp Hoa Kỳ. Các công tố viên và đặc vụ đã không thực hiện đúng trách nhiệm trong quá trình điều tra để biết được toàn bộ SỰ THẬT.”

Đối với nhiều người Honduras, bản án của y là một hương vị hiếm hoi của công lý. Một phụ nữ trong đám đông bên ngoài tòa án ăn mừng hình phạt của y đã cầm một tấm biển có nội dung "Không khoan hồng đối với chính trị ma túy".

Nhưng hôm thứ Bảy, ông Trump nói trong một tuyên bố với The New York Times rằng "nhiều bạn bè" đã yêu cầu ông ân xá cho Hernández: "Họ đã cho ông ấy 45 năm tù vì ông ấy là Tổng thống của Honduras - bạn có thể làm điều này với bất kỳ Tổng thống nào".

-----------------

_ Tác giả  Santul Nerkar, Annie Correal và Colin Moynihan.... | Jeff Ernst đóng góp báo cáo từ Tegucigalpa và David C. Adams đóng góp báo cáo từ Miami.

_ Trần HSa lược dịch từ The New York Times.... 01/11/2025.