Từ kẻ thù đến đồng minh: Mỹ và Nhật Bản 80 năm sau Hiroshima.

 Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba tham gia cuộc họp báo tại Tòa Bạch Ốc ở Washington, DC, Hoa Kỳ, vào ngày 7 tháng 2 năm 2025. CNP/INSTAR.

Tác giả Riley Callanan... 05 Tháng Tám, 2025.... Gzero Media.

Tám mươi năm trước, Mỹ đã thả những trái bom nguyên tử xuống các thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, giết chết hơn 200.000 người, chủ yếu là dân thường. Cho đến nay đây là lần đầu tiên và duy nhất vũ khí hạt nhân được xử dụng trong chiến tranh.

Ở Nhật Bản, các nghi lễ tưởng niệm tôn vinh các nạn nhân và khuếch đại những lời kêu gọi hòa bình từ hibakusha, một thuật ngữ tiếng Nhật chỉ 100.000 người sống sót còn lại sau các cuộc tấn công.

Ngược lại, ở Mỹ, không có lễ kỷ niệm chính thức của chính phủ liên bang. Cựu Tổng thống Barack Obama vẫn là nhà lãnh đạo Hoa Kỳ đương nhiệm duy nhất đến thăm Lễ tưởng niệm Hòa bình Hiroshima. Tổng thống Donald Trump và Phó Tổng thống JD Vance đã từ chối lời mời tham dự buổi lễ tưởng niệm của năm nay. Công chúng Mỹ có quan điểm không đồng nhất  về các vụ đánh bom - 35% người Mỹ tin rằng chúng được biện minh là để nhanh chóng chấm dứt giai đoạn Thái Bình Dương của Thế chiến II, 31% nói rằng họ không như vậy, và số còn lại không chắc chắn.

Nhưng sau chiến tranh, Mỹ và Nhật Bản đã di chuyển, chậm rãi và thường không thoải mái, hướng tới một trong những quan hệ đối tác song phương mạnh nhất trên thế giới. Sau khi Nhật Bản đầu hàng vào năm 1945, Mỹ chiếm đóng đất nước này, viết lại hiến pháp, phi quân sự hóa lực lượng và xây dựng lại nền kinh tế để giữ cho nước này không rơi vào ảnh hưởng của Liên Xô. Chiến tranh Lạnh đã biến kẻ thù cũ thành đối tác: Nhật Bản đã có các căn cứ quân sự của Mỹ, trong khi Washington mở rộng bảo đảm an ninh theo Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật năm 1951.

Trong những năm gần đây, liên minh đó đã trở nên cấp bách hơn. Đối mặt với sự quyết đoán ngày càng tăng của đối thủ lâu năm trong khu vực là Trung Quốc, Tokyo đã bắt đầu tránh xa chủ nghĩa hòa bình nghiêm ngặt hướng đến  điều mà Giám đốc Nhật Bản của Tập đoàn Á-Âu, David Boling gọi là "một cách tiếp cận thực tế hơn đối với quốc phòng". Vào năm 2022, Nhật Bản đã công bố chiến lược tái quân sự hóa trị giá 287,1 tỷ USD trong năm năm, tăng gấp đôi ngân sách quốc phòng lên khoảng 2% GDP. Vào năm 2025, Nhật Bản đã thông qua ngân sách quốc phòng kỷ lục, 55 tỷ USD, và đặt mục tiêu cuối cùng là tăng gấp đôi chi tiêu quân sự hàng năm, điều này sẽ khiến nước này trở thành nước chi tiêu quân sự lớn thứ ba thế giới sau Mỹ và Trung Quốc.

Đối với Mỹ, Nhật Bản không chỉ là một đối trọng quan trọng đối với tham vọng quân sự của Bắc Kinh, ông Boling nói, nó là một "tàu sân bay không thể chìm" ở Thái Bình Dương, và là cầu nối ngoại giao đáng tin cậy đến Đông Nam Á, nơi mà nhiều quốc gia cảnh giác với việc bị buộc phải chọn phe và dễ tiếp nhận thông điệp từ Tokyo hơn là từ Washington.

Tuy nhiên, cũng có những căng thẳng mới trong mối quan hệ, khi ông Trump đã đặt vấn đề về giá trị của một liên minh Mỹ-Nhật, trong đó Mỹ là cường quốc quân sự áp đảo, và đã nhắm mục tiêu vào Nhật Bản với mức thuế cao hơn để cân bằng lại mối quan hệ thương mại của họ.

Tuy nhiên, như Boiling chỉ ra, sự khác biệt về quan điểm chỉ có thể đi xa đến một mức nào đó khi mà cả hai quốc gia đều có chung mối quan tâm:

Ông nói, "Nếu Mỹ muốn có một cách tiếp cận thành công với Trung Quốc về an ninh quốc gia và thương mại, họ cần có sự ủng hộ của Nhật Bản".

---------------------

_ Tác giả Riley Callanan.

_ Trần HSa lược dịch từ Gzero Media.... 06/8/2025.