Nền kinh tế Trump vấp ngã.

 Tổng thống có lệnh thuế quan mới cho thế giới, nhưng việc làm và tăng trưởng có vẻ không tốt lắm.

Biểu đồ Quỹ giao dịch trên sàn Trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 20 năm trên sàn Giao dịch Chứng khoán New York tại New York vào thứ Sáu. Ảnh: Michael Nagle/Bloomberg News

Tác giả Ban biên tập WSJ....Ngày 1 tháng 8 năm 2025.... The Wall Street Journal.

Tổng thống nhận được mức thuế 15% yêu thích của mình, nhưng các điểm nói chuyện về năng lượng, đầu tư và vũ khí, không như vẻ ngoài của chúng. Và không có thỏa thuận nào về thuế kỹ thuật số, về các công ty công nghệ hay dược phẩm Mỹ bị quản lý quá mức.

Tổng thống Trump hiện đã áp đặt chế độ thuế quan mới của mình lên thế giới, và niềm hân hoan chiến thắng hiện rõ trên đất nước MAGA. Nhưng có lẽ hãy kềm chế sự phấn khích, vì các báo cáo tuần này về việc làm và nền kinh tế cho thấy thời kỳ hoàng kim mới có thể mất một thời gian mới xuất hiện.

Báo cáo về lao động hôm thứ Sáu đến với một cú sốc đặc biệt, với chỉ 73.000 việc làm mới trong tháng Bảy. Thậm chí còn giảm hơn nữa là việc điều chỉnh khiến cắt giảm 258.000 việc làm trong tháng 5 và tháng 6. Tăng việc làm trong ba tháng qua chỉ hơn 100.000.

Các chi tiết trong báo cáo cung cấp ít niềm an ủi. Tỷ lệ thất nghiệp chỉ tăng lên 4,25% từ 4,1%, nhưng điều đó một phần là do lực lượng lao động tiếp tục bị thu hẹp. Tỷ lệ tham gia lao động lại giảm xuống còn 62,2% và hiện đã giảm nửa điểm phần trăm trong một năm.

Người xử dụng lao động không sa thải công nhân, nhưng họ đã ngừng tuyển dụng mới. Đáng chú ý, hầu hết các công việc mới là trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và trợ giúp xã hội, những công việc phụ thuộc nhiều vào chi tiêu của chính phủ. Điều này tiếp tục xu hướng thời Biden mà Trumponomics được cho là sẽ thay đổi. Không phải vậy.

Sự tái sinh của ngành sản xuất Mỹ được quảng cáo rầm rộ cũng chưa đến. Nền kinh tế đã giảm 11.000 việc làm trong ngành sản xuất vào tháng 7, sau khi mất 26.000 việc làm trong tháng 5 và tháng 6. Chỉ số sản xuất ISM giảm trở lại trong tháng 7 xuống 48, tháng thứ năm liên tiếp dưới mức 50.

Một vấn đề rắc rối của thị trường lao động có thể là sự đàn áp người lao động nhập cư. Lực lượng lao động sinh ra ở nước ngoài đã giảm khoảng một triệu kể từ khi ông Trump nhậm chức. Tổ chức Quốc gia về Chính sách Hoa Kỳ, một tổ chức tư vấn phi đảng phái, cho biết người nhập cư chiếm hơn một nửa số lượng lao động gia tăng trong mỗi ba thập kỷ qua. Ít công nhân hơn có nghĩa là ít việc làm mới hơn, khi người xử dụng lao động kết luận rằng họ không thể lấp đầy chúng.

***

Trong số việc làm và tăng trưởng chậm lại này có bao nhiêu là do thuế quan của ông Trump? Thật khó để nói chắc chắn. Nhưng nó đã xảy ra sau cú sốc thuế quan ngày 2 tháng 4 của ông Trump, ông nhanh chóng rút khỏi mức thuế cao nhất, và sau đó là những lời đe dọa và thỏa thuận với thế giới. Sự không chắc chắn về chính sách nhất định  đã ảnh hưởng đến việc tuyển dụng và đầu tư của doanh nghiệp. Làm thế nào để bạn có thể thuê hoặc đầu tư nếu bạn không biết giá thành hàng hóa của mình sẽ là bao nhiêu, hoặc bạn có thể mua từ nhà cung cấp nào với giá cả cạnh tranh?

Về điểm đó, vụ nổ thuế quan mới nhất của ông Trump trong tuần này đã không chấm dứt sự không chắc chắn. Phần lớn thế giới bây giờ sẽ trả 15%, nếu ông Trump tuân thủ các thỏa thuận của mình. Nhưng một số đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ - Mexico, Canada, Trung Quốc và Ấn Độ - vẫn ở trong tình trạng thuế quan lấp lửng. Brazil sẽ trả 50%, mặc dù họ có thặng dư thương mại với Mỹ. Và Thụy Sĩ đã từng làm gì với ông Trump để xứng đáng với thuế quan 39%? Tiền thuế quá cao cho một chiếc đồng hồ?

Ông Trump và những người ủng hộ ông đang ca ngợi các thỏa thuận thương mại là bình minh của một trật tự thương mại thế giới mới mà sẽ tốt hơn cho người lao động Mỹ. Và đúng là phần còn lại của thế giới đã từ chối trả đũa, ngoại trừ Trung Quốc. Thị trường Mỹ lớn đến mức các quốc gia này dường như sẵn sàng hấp thụ mức thuế 15% thay vì mạo hiểm với mức thuế cao hơn từ ông Trump nếu họ trả đũa.

Nhưng điều quan trọng sẽ là kết quả của nền kinh tế theo thời gian. Nền kinh tế Mỹ có khả năng phục hồi, và có lẽ họ có thể hấp thụ mức thuế trung bình mới từ 15%-20%, tăng từ 2,4% khi ông Trump nhậm chức vào tháng Giêng. Cũng sẽ có  nhiều lời kêu gọi về những ngoại lệ rộng rãi.

Nhưng mức tăng thuế quan theo tỷ lệ hiện tại của ông Trump sẽ thu gần 360 tỷ USD mỗi năm. Đó là một trong những đợt tăng thuế lớn nhất trong lịch sử gần đây. Đảng Cộng hòa đã dành nhiều thập kỷ để xây dựng uy tín với tư cách là đảng chống thuế, nhưng bây giờ họ đang đồng ý với thuế quan của ông Trump vì hư cấu rằng chỉ có người nước ngoài mới trả tiền cho họ. Hãy xem điều đó hoạt động tốt như thế nào khi giá hàng hóa có thuế quan bị tăng lên.

***

Ông Trump dường như hiểu rằng báo cáo việc làm báo hiệu rắc rối vì hôm thứ Sáu ông đã ra lệnh sa thải người đứng đầu Cục Thống kê Lao động. Ông tuyên bố các con số đang bị thao túng về mặt chính trị, nhưng ông không đưa ra bằng chứng. Cục Thống kê Lao động có vấn đề của nó, nhưng thời điểm này cho thấy ông Trump đang bắn người đưa tin. Chắc chắn sẽ có những sửa đổi hàng tháng khi các chính sách về thuế quan và trục xuất rất biến động.

Vật tế thần khác của ông Trump là Cục Dự trữ Liên bang, mà ông nói đã quá muộn để cắt giảm lãi suất. Có lẽ điều đó sẽ được chứng minh là đúng, nhưng Fed cũng phải điều hướng sự không chắc chắn về thuế quan của ông Trump và thực tế rộng lớn là lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2%. Mọi cuộc thăm dò dư luận đều cho biết cử tri vẫn không hài lòng về việc tăng giá mà họ đang phải trả.

Chúng tôi hy vọng một điểm sáng là luật thuế mới và việc bãi bỏ quy định sẽ giúp giảm chi phí kinh doanh và thúc đẩy đầu tư. Nhưng ông Trump có thể giúp chấm dứt cuộc chiến thương mại. Nếu ông không hủy bỏ thuế quan, ít nhất ông cũng có thể tuyên bố rằng mình hài lòng với mức thuế hiện tại và không có kế hoạch áp dụng thêm thuế.

-------------------

_ Tác giả Ban biên tập WSJ.

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal... 03/8/2025.