Cuộc chiến ở Ukraine sẽ kết thúc như thế nào? Hai kịch bản.

 Mục tiêu của Putin vượt ra ngoài việc chiếm đất và nhắm vào sự đầu hàng của Ukraine. Kyiv và phương Tây hy vọng sẽ vạch ra một ranh giới.

Một tầng hầm ở miền đông Ukraine là nơi sản xuất máy bay không người lái cho quân đội Ukraine. Ảnh của Manu Brabo cho WSJ.

Tác giả Marcus Walker....Ngày 16 tháng 8 năm 2025.... The Wall Street Journal..

Hội nghị thượng đỉnh Trump-Putin ở Alaska đã kết thúc, và hòa bình ở Ukraine vẫn chưa đến gần. Nhưng hai kết thúc có khả năng xảy ra nhất cho cuộc xâm lược của Nga đang xuất hiện.

Ukraine có thể mất đất nhưng vẫn tồn tại như một quốc gia có cội nguồn dân tộc được an toàn và có chủ quyền, dù bị thu hẹp. Ngược lại, họ có thể mất cả đất đai lẫn chủ quyền, rơi trở lại phạm vi ảnh hưởng của Moscow.

Điều gì sẽ xảy ra - và khi nào - không rõ ràng hơn sau Alaska, nơi đã làm thất vọng cho kỳ vọng về một bước đột phá ngoại giao.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gạt bỏ sự thúc đẩy của Mỹ và châu Âu về một lệnh ngừng bắn mà sẽ đóng băng tiền tuyến hiện tại, tiếp theo là các cuộc đàm phán về việc kiểm soát các vùng lãnh thổ Ukraine và bảo đảm an ninh cho Ukraine. Thay vào đó, Putin báo hiệu rằng ông sẽ tiếp tục cuộc chiến cho đến khi Ukraine và phương Tây sẵn sàng đáp ứng các mục tiêu địa chính trị rộng lớn hơn của Moscow.

Putin phát biểu sau hội nghị thượng đỉnh: "Chúng tôi tin rằng, để giải quyết vấn đề Ukraine được bền vững và lâu dài, tất cả các nguyên nhân gốc rễ của cuộc khủng hoảng, vốn đã được thảo luận nhiều lần, phải được loại bỏ, tất cả các mối quan ngại chính đáng của Nga phải được xem xét và sự cân bằng hợp lý trong lĩnh vực an ninh ở châu Âu và trên toàn thế giới phải được khôi phục".

Tổng thống Trump và Putin tại một cuộc họp báo chung.

Ông Putin nói rằng an ninh của Ukraine cũng cần được bảo  đảm - nhưng các cuộc đàm phán trước đây đã cho thấy vấn đề nằm ở chi tiết.

  

Sự nhấn mạnh của ông về "nguyên nhân gốc rễ" - cách viết tắt theo tiêu chuẩn của Putin cho một loạt những bất bình về quỹ đạo chính trị của Ukraine định hướng theo phương Tây  và sự bành trướng của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương lấn vào Trung và Đông Âu - cho thấy ông ta đã không từ bỏ các mục tiêu bao trùm của mình là khôi phục ảnh hưởng chính trị của Nga đối với Ukraine, xây dựng lại phạm vi ảnh hưởng của Moscow ở phía đông châu Âu và giành lại vị thế của một cường quốc toàn cầu. Đó là những gì mà đã khiến Putin  đi đến chiến tranh vào năm 2022.

Nỗ lực của Nga chinh phục Kyiv hoàn toàn thất bại và có khả năng nằm ngoài tầm với. Biện pháp phòng thủ vẫn còn bền bỉ của Ukraine đang ngăn cản Nga ở những lợi ích cận biên trên chiến trường với chi phí cao. Hy vọng của Ukraine trong việc trục xuất hoàn toàn quân xâm lược Nga cũng đã giảm dần, do tình trạng căng thẳng ở quân đội của họ.

Điều đó để lại hai kết thúc hợp lý cho cuộc chiến lớn nhất ở châu Âu kể từ Thế chiến II. Đây là ý nghĩa của chúng và những gì chúng phụ thuộc vào.

Phân vùng có bảo vệ.

Giới lãnh đạo Ukraine đã lặng lẽ chấp nhận rằng họ không có sức mạnh quân sự để lấy lại biên giới đầy đủ. Tuần trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết ông sẵn sàng đàm phán về lãnh thổ trong các cuộc gọi video với Tổng thống Trump và các nhà lãnh đạo châu Âu - sau một lệnh ngừng bắn đóng băng tiền tuyến hiện tại.

Kyiv và các nước châu Âu nói rằng họ sẽ không bao giờ công nhận tính hợp pháp đối với những thủ đắc của Nga, vì một bước đi như thế sẽ biến luật pháp quốc tế thành một động lực cho việc chinh phục hơn nữa, thay vì một điều cấm kỵ chống lại nó. Nhưng họ đang báo hiệu rằng họ sẽ sống với thực tiễn với những gì mà Nga đang kiểm soát trên thực tế.

Binh sĩ Ukraine nghỉ ngơi trong một tầng hầm vào tháng trước ở vùng Donetsk của đất nước họ, tránh tầm nhìn của máy bay không người lái của Nga.

Một nhân viên y tế Ukraine đã đưa một người lính bị thương lên xe cứu thương vào tháng trước.

Kịch bản tốt nhất cho Kyiv và những người ủng hộ ở châu Âu có lẽ là giới hạn Nga ở những gì mà lực lượng của họ đã chiếm đóng, tương đương với khoảng 1/5 diện tích đất của Ukraine. Điện Kremlin tiếp tục nhấn mạnh rằng Ukraine rút lui khỏi các khu vực mà nó tuyên bố là của Nga nhưng không kiểm soát - đáng chú ý là khu vực Donetsk do Ukraine kiểm soát, ở đó Ukraine nắm giữ một chuỗi các thành phố kiên cố mà cho đến nay Nga vẫn chưa thể chinh phục.

Nhưng câu hỏi lớn nhất là điều gì sẽ xảy ra với 80% diện tích còn lại của Ukraine.

Kyiv và các đồng minh châu Âu muốn bảo vệ an ninh và chủ quyền trong tương lai của phần còn lại bằng sự kết hợp giữa hệ thống phòng thủ quân sự mạnh mẽ của Ukraine và hỗ trợ an ninh của phương Tây. Một cái gọi là "liên minh sẵn sàng" do Anh và Pháp dẫn đầu muốn khai triển một số binh sĩ của mình đến Ukraine như một biện pháp răn đe hơn nữa nhằm chống lại một cuộc tấn công của Nga trong tương lai.

Các nhà lãnh đạo châu Âu đang hy vọng rằng Mỹ sẽ tham gia vào các bảo đảm an ninh cho Ukraine, và họ đã được khuyến khích trong những ngày gần đây bởi sự cởi mở rõ ràng của Trump đối với điều đó. Tuy nhiên, vai trò của Mỹ ở bất kỳ lãnh vực nào vẫn chưa rõ ràng.

Một áp phích của Liên Xô vào tháng trước tại một nhà hát ở thành phố Pripyat bị bỏ hoang gần Chernobyl, Ukraine.

Một kết quả như vậy sẽ giống với sự kết thúc của Chiến tranh Triều Tiên vào năm 1953, khiến bán đảo bị chia cắt nhưng Hàn Quốc được bảo vệ kể từ đó, đặc biệt là bởi quân đội Mỹ.

Tuy nhiên, đối với Putin, một kết quả kiểu Hàn Quốc sẽ là một thất bại lịch sử.

Ông sẽ nắm giữ 20% đất đai của Ukraine - những vùng đất đã biến thành đống đổ nát - nhưng mãi mãi mất phần lớn Ukraine , trong khi chứng kiến quân đội phương Tây bảo vệ một đất nước mà ông khẳng định là quốc gia anh em của Nga.

Lý do để Putin hạ thấp vai trò như vậy có thể là vì ông lo ngại cuộc chiến đang gây ra những rủi ro kinh tế và chính trị không bền vững cho sự ổn định nội bộ của Nga - hoặc Nga không thể đối phó với việc các lệnh trừng phạt do Hoa Kỳ dẫn đầu leo thang. Tuy nhiên, cho đến nay, hầu hết các nhà quan sát đều thấy ít có lý do để tin rằng điều đó là đúng.

Janis Kluge, một chuyên gia kinh tế Nga tại Viện Các vấn đề Quốc tế và An ninh Đức, một tổ chức tư vấn ở Berlin, cho biết  "Quan điểm của Nga vào lúc này là cuộc chiến này không bền vững, nhưng Ukraine còn kém bền vững hơn, và đến lúc các vấn đề kinh tế buộc phải chấm dứt chiến tranh thì Ukraine đã thua rồi”

Ông Trump và các quan chức Mỹ khác đã gợi ý rằng Washington có thể tấn công nền kinh tế Nga bằng cách đàn áp doanh thu từ dầu mỏ của nước này, thông qua thuế quan trừng phạt đối với người mua dầu Nga, trừng phạt các giao dịch ngân hàng, cấm đội tàu chở dầu ngầm của Nga và các biện pháp khác. Hầu hết các nhà phân tích cho rằng lệnh trừng phạt có thể được thắt chặt nhưng cần có thời gian để thấy được những tác động lớn.

Và, trừ khi Putin lo sợ cho quyền cai trị của mình, không rõ đến khi nào ông ta sẽ đặt căng thẳng kinh tế lên trên nỗi ám ảnh lịch sử với Ukraine và quyết tâm đưa nước Nga vĩ đại trở lại.

Phân vùng với sự lệ thuộc.

Các yêu cầu của Nga kể từ cuộc xâm lược năm 2022 bao gồm thu hẹp quy mô lực lượng vũ trang của Ukraine, hạn chế vũ khí và nguồn cung cấp vũ khí của phương Tây, đồng thời thay đổi chế độ chính trị - bao gồm hiến pháp, lãnh đạo và các chính sách về ngôn ngữ, lịch sử và bản sắc dân tộc.

Mối nguy hiểm lớn nhất đối với Ukraine không chỉ là mất đi phía đông và phía nam. Đó là những gì còn lại sẽ không thể chống lại cuộc xâm lược lần thứ ba của Nga, sau năm 2014 và 2022. Mối đe dọa này có thể buộc Kyiv phải thể hiện sự tôn trọng mong muốn của Moscow về sự lãnh đạo và các chính sách của họ ở trong và ngoài nước.

Những người phản ứng đầu tiên che đậy thi thể của một công nhân nhà máy thiệt mạng trong một cuộc tấn công tên lửa của Nga gần Dnipro, Ukraine, vào tháng 6.

Một kết quả như vậy sẽ biến phần sống sót còn lại của Ukraine thành một quốc gia ở dưới sự bảo hộ của Nga, đối với một quốc gia muốn củng cố nền dân chủ và hội nhập với châu Âu và phương Tây như Ukraine, thì điều đó tương đương với sự đầu hàng. Đây chính là điều mà người dân Ukraine đang đấu tranh để ngăn chặn, thậm chí còn quan trọng hơn cả những cánh đồng và thị trấn ở phía đông Ukraine.

Chiến trường vẫn là cách duy nhất để Putin có thể đạt được các điều khoản đầu hàng như vậy. Mặc dù các lực lượng Nga tiếp tục chiến đấu chỉ đạt được những lợi ích hạn chế về số dặm vuông, nhưng mục tiêu chính của họ là làm suy yếu quân đội Ukraine - và ý chí chiến đấu của đất nước này.

Sau 3 năm rưỡi chiến tranh liên miên, quân đội Ukraine đã mệt mỏi, bị áp đảo về quân số và bất mãn với chính các tướng lĩnh của mình. Nhưng họ vẫn tiếp tục kháng cự. Và bản chất của cuộc chiến - với sự chiếm ưu thế ngày càng tăng của máy bay không người lái - thiên về phòng thủ hơn tấn công.

Binh sĩ chuẩn bị máy bay không người lái để giám sát ban đêm gần Orykhiv, Ukraine.

Michael Kofman, một chuyên gia quân sự tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Washington, cho biết "Tôi không thấy quân đội Ukraine sụp đổ. Nhưng trong một mốc thời gian đủ dài, chúng ta có thể đạt đến một điểm mà nếu Ukraine không giải quyết được các vấn đề về đào tạo lực lượng và quản lý lực lượng, họ có thể không bị đánh bại trên chiến trường, nhưng sẽ ngày càng kiệt sức".

Lợi thế của Nga về dân số, số lượng quân đội và nguồn lực tài chính khiến nỗ lực chiến tranh của họ có vẻ bền vững hơn Ukraine, hầu hết các nhà phân tích cho biết. Kofman nói "Nhưng lịch sử của cuộc chiến này đã chứng tỏ Ukraine có khả năng thích nghi và kiên cường". 

Bất chấp những khó khăn, cho đến nay Ukraine đã tìm ra cách để kéo dài sự kháng cự của mình và giữ cho kết quả cuộc chiến vẫn chưa thể nghiêng về phía Nga.

-------------

_ Tác giả Marcus Walker.

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal..... 18/7/2025.