Sự bắt nạt của Trump đối với Ấn Độ chính xác là từ kịch bản của Tập Cận Bình.

 Bằng cách xử dụng thuế quan như một công cụ cho chính sách đối ngoại, Tổng thống Mỹ đang hợp pháp hóa các hành động cưỡng ép kinh tế của chính Trung Quốc.

Minh họa: Derek Abella gửi cho Bloomberg.

Tác giả Daniel Ten Kate .... 08 Tháng Tám 8, 2025. ...Bloomberg.

Chiến tranh thương mại, các mối đe dọa thuế quan và những cú sốc về hậu cần đang làm đảo lộn các hoạt động kinh doanh và lan rộng sự biến động. Hãy hiểu biết trật tự mới của thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu, thật khó để tìm được sự chào đón nồng nhiệt hơn những gì Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã dành cho Donald Trump vào tháng 2 năm 2020. Hơn 100.000 người dân Ấn Độ - nhiều người đội mũ trắng in dòng chữ "Namaste, Trump" - đã tập trung tại một sân vận động cricket ở Gujarat, bang quê hương của Modi ở miền tây Ấn Độ. Họ reo hò khi ông chào đón Trump cùng với vợ Melania, con gái Ivanka và chồng cô ta, Jared Kushner.

Modi tuyên bố chuyến thăm của Trump cho thấy "sự ngọt ngào và thân mật vốn là bản sắc của một gia đình thống nhất". Trong lĩnh vực địa chính trị toàn cầu, thật khó để có được một . Trump lần lượt gọi Modi là "người bạn thực sự" và Ấn Độ là "một trong những quốc gia tuyệt vời nhất". Bài diễn văn dài 27 phút của ông đã có gần 60 lần ngắt quảng vì các tràng pháo tay. 

“Có rất nhiều sự khác biệt trên thế giới giữa một quốc gia tìm kiếm quyền lực thông qua sự ép buộc, đe dọa và xâm lược, với một quốc gia trỗi dậy bằng cách giải phóng người dân và cho phép họ theo đuổi ước mơ của mình,” Trump nói. “Và đó chính là Ấn Độ.”

Modi ôm Trump ít nhất ba lần trong sự kiện kéo dài hàng giờ. Khi họ bắt tay lần cuối, một bài hát của Rolling Stones tràn ngập sân vận động: "Bạn không thể, luôn luôn nhận được, những gì bạn muốn..."

Hơn 5 năm sau, mối quan hệ Trump-Modi đang xấu đi bằng tốc độ ngoạn mục. Với những căng thẳng đã nảy sinh về thương mại và việc Modi từ chối ghi nhận công lao của Trump trong việc đã giúp làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn với Pakistan, tổng thống Mỹ hiện đang nhắm vào Ấn Độ vì nước này mua dầu của Nga - một phần trong nỗ lực của ông nhằm gây áp lực buộc Vladimir Putin đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Ukraine.

Trong một loạt các bài đăng trên mạng xã hội gây sốc cho các quan chức ở New Delhi, ông Trump tuyên bố: “Tôi không quan tâm Ấn Độ làm gì với Nga. Họ có thể cùng nhau phá hủy nền kinh tế đang giãy chết của họ, tôi cũng chẳng quan tâm.” Sau đó, ông công bố mức thuế 50% đối với hàng hóa Ấn Độ, một trong những mức cao nhất trên thế giới. "Họ không quan tâm có bao nhiêu người ở Ukraine đang bị giết bởi Cỗ máy chiến tranh của Nga", ông Trump nói.

Tổng hợp lại, Trump chỉ mất vài ngày để đảo lộn hơn một thập kỷ ngoại giao cẩn thận của Mỹ để tán tỉnh Ấn Độ như một đối trọng ở khu vực nhằm chống lại Trung Quốc. Khi làm như vậy, ông đang trao một chiến thắng chiến lược và chiến thắng đạo đức cho Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Việc Trump ôm lấy sự cưỡng ép kinh tế chính xác là điều mà Mỹ và các đồng minh từ lâu đã coi thường Bắc Kinh. Bây giờ Trump không chỉ lấy một trang từ cuốn sách của Tập Cận Bình: Ông ấy đang viết chương tiếp theo.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc tụ tập 'Namaste Trump' vào tháng 2 năm 2020.Nhiếp ảnh gia: Money Sharma / AFP / Getty Images.

Trước nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, G7 do Mỹ dẫn đầu đã tìm cách tập hợp thế giới chống lại Trung Quốc bằng cách thực hiện hành động phối hợp để chống lại sự cưỡng ép kinh tế. Nó định nghĩa thuật ngữ này là khai thác các lỗ hổng và phụ thuộc kinh tế để làm suy yếu chủ quyền quốc gia bằng cách buộc các quốc gia phải tuân thủ một chính sách cụ thể hoặc phải gánh chịu hậu quả tài chính.

Kể từ đầu thế kỷ, Trung Quốc đã khai triển chiến thuật này một cách thường xuyên. Họ cắt đứt Nhật Bản khỏi kim loại đất hiếm do tranh chấp lãnh thổ, tẩy chay các sản phẩm của Hàn Quốc vì hệ thống phòng thủ tên lửa, đưa than, rượu và tôm hùm từ Úc vào danh sách đen sau khi Canberra kêu gọi điều tra nguồn gốc của Covid-19. Bắc Kinh cũng hạn chế việc mua cá hồi từ Na Uy sau khi nước này trao giải Nobel Hòa bình cho một người ủng hộ dân chủ Trung Quốc đang bị bỏ tù, và đã trừng phạt các công ty coi Đài Loan là một quốc gia, hoặc đề cập đến các cáo buộc lao động cưỡng bức ở Tân Cương.

Michael Pompeo, Ngoại trưởng trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, đã nói vào năm 2020, Đảng Cộng sản Trung Quốc "đang lặp lại một số sai lầm tương tự mà Liên Xô đã mắc phải - xa lánh các đồng minh tiềm năng, phá vỡ lòng tin ở trong và ngoài nước".

Bằng cách áp thuế đối với các quốc gia, Trump hiện đang làm điều tương tự một cách hiệu quả - và hợp pháp hóa cách tiếp cận của Trung Quốc trong quá trình này. Sau khi tính thuế "Ngày Giải phóng" với một công thức thô sơ gắn liền với cán cân thương mại của một quốc gia nào đó với Mỹ, Trump đã trở nên thích ném những con số tùy tiện để đe dọa các quốc gia không tuân thủ mong muốn của ông về bất kỳ bất bình địa chính trị nào.

Brazil nhận được 50% thuế quan nếu các vụ kiện pháp lý khởi tố chống lại cựu lãnh đạo Jair Bolsonaro, một đồng minh của Trump. Thái Lan và Campuchia phải đối mặt với 36% nếu họ không ngăn chặn một cuộc chiến tranh biên giới. Canada có 35% vì không ngăn chặn dòng chảy fentanyl, và bất kỳ điều chỉnh nào cũng có thể phụ thuộc vào việc công nhận một nhà nước Palestine. Các quốc gia BRICS đang bị xem xét 100% vì tìm kiếm các lựa chọn thay thế  đồng đô la, sau đó giảm xuống còn 10%. Hiện nay, Ấn Độ nhận được tổng cộng 50% vì mua dầu của Nga — bất chấp việc Hoa Kỳ muốn Ấn Độ làm như vậy sau cuộc xâm lược của Putin nhằm kiểm soát giá cả toàn cầu.

Cuộc tấn công vào Ấn Độ có lẽ là ví dụ chói tai nhất về việc Trump tìm kiếm chiến thắng ở tầm chiến thuật mà không có bất kỳ chiến lược dài hạn mạch lạc nào. Trong thập kỷ qua, các chính quyền Cộng hòa và Dân chủ đều coi Ấn Độ như một bức tường thành chống lại Trung Quốc, tìm cách dụ dỗ Ấn Độ ra khỏi mối quan hệ quân sự với Nga từ thời Chiến tranh Lạnh. Họ đưa Ấn Độ vào quỹ đạo quốc phòng của Mỹ, ký một số thỏa thuận để tăng cường khả năng tương tác của hai quân đội quốc gia, và phần lớn nhìn theo hướng khác khi các quan chức Ấn Độ bị buộc tội chủ mưu vụ ám sát một nhà hoạt động Sikh ở Canada.

Trump vẫn giữ những rung cảm tốt đẹp đó khi ông tiếp đón Modi tại Nhà Trắng vào tháng Hai, nhớ lại sự chào đón nồng nhiệt mà ông đã nhận được vào năm 2020. Tổng thống đã vạch ra các lĩnh vực cần tăng cường hợp tác trong AI và công nghệ hạt nhân, nói rằng "tình hữu nghị giữa Mỹ và Ấn Độ là mạnh mẽ nhất mà tôi tin là chưa từng thấy".

Tổng thống Donald Trump (phải) và Narendra Modi, Thủ tướng Ấn Độ, bắt tay trong một cuộc họp báo tại Phòng phía Đông của Nhà Trắng ở Washington, DC, Hoa Kỳ, vào thứ Năm, ngày 13 tháng 2 năm 2025.

Tuy nhiên, khi nhiều tháng trôi qua, Ấn Độ nhanh chóng trở thành một vật thế chấp cho Trump. Mục tiêu chiến lược để đất nước này cân bằng Trung Quốc đã lùi lại so với các ưu tiên hàng đầu khác của tổng thống: chấm dứt cuộc chiến của Nga ở Ukraine và giành giải Nobel Hòa bình.

Mặc dù Trung Quốc có ảnh hưởng kinh tế lớn hơn nhiều đối với Putin so với Ấn Độ, nhưng chính phủ của Tập Cận Bình lại khó bị Trump thao túng hơn. Bắc Kinh đã phải đối mặt với mức thuế quan cao và cho thấy họ có thể gây tổn hại cho Mỹ bằng cách cắt giảm xuất khẩu nam châm đất hiếm được sử dụng trong mọi thứ, từ điện thoại di động đến tên lửa. Mặt khác, Ấn Độ có rất ít ảnh hưởng đối với Mỹ - khiến nước này trở thành mục tiêu dễ dàng hơn nhiều cho ông Trump.

Đối với các quan chức ở trung tâm quyền lực New Delhi, sự thay đổi đột ngột của Trump chỉ tái khẳng định một thông điệp mà những người tiền nhiệm của họ đã học được khi Richard Nixon còn là tổng thống: Đừng tin tưởng nước Mỹ.

Hãy hỏi các quan chức Ấn Độ tại sao họ lại cảnh giác với Hoa Kỳ, và sẽ không chờ lâu trước khi ai đó nhắc đến tháng 12 năm 1971. Để đáp trả các cuộc không kích của Pakistan ở biên giới phía tây, nhà lãnh đạo lúc bấy giờ là Indira Gandhi đã phát động một cuộc xâm lược trên bộ vào Đông Pakistan - nay là Bangladesh - với sự hỗ trợ của Liên Xô.

Nixon nổi cơn thịnh nộ. Trú ẩn tại nhà riêng bên bờ biển Miami, tổng thống dành phần lớn thời gian trong ngày để nói chuyện điện thoại với Henry Kissinger, cố gắng tìm cách ứng phó. Chỉ trích chính phủ Gandhi là "những kẻ xâm lược", Nixon ra lệnh cho cố vấn an ninh quốc gia của mình cắt đứt mọi viện trợ kinh tế, nói rằng đó là "cách duy nhất để người Ấn Độ hiểu". Ông gầm gừ, "sẽ là công lý thi vị nếu Pakistan thực sự có thể cho người Ấn Độ một trận tơi bời trong vài ngày".

Nixon nói "Tôi biết tất cả các lập luận rằng chúng tôi đang chọn phe, chúng tôi không trung lập. Tất nhiên chúng tôi không trung lập. Người da đỏ cũng vậy. Họ luôn trung lập chống lại chúng tôi."

Chỉ vài ngày sau, Nixon gửi nhóm tàu sân bay USS Enterprise từ Việt Nam đến Vịnh Bengal, gây ra một cuộc đối đầu với các tàu hải quân Liên Xô. Mặc dù các con tàu chưa bao giờ có hành động quân sự, nhưng chúng là một lời cảnh báo cho Ấn Độ tránh mở rộng cuộc chiến với Pakistan, khi đó là một đồng minh hiệp ước của Mỹ.

Việc Nixon xử dụng tàu chiến để đe dọa các nhà lãnh đạo ở New Delhi làm tăng thêm nghi ngờ sâu sắc về Mỹ từ khi Ấn Độ và Pakistan thành lập vào năm 1947, khi Anh rời khỏi tiểu lục địa. Vào thời điểm đó, Mỹ đã tìm cách lôi kéo Ấn Độ vào phe của mình như một phần của nỗ lực ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản. Nhưng vừa nổi lên sau gần 200 năm thuộc địa, Ấn Độ "cực kỳ nhạy cảm về nền độc lập mới mẻ của họ", Chester B. Bowles, khi đó là đặc phái viên Mỹ tại Ấn Độ, viết trong một bản ghi nhớ bí mật năm 1951.

Bowles đưa ra một số lời khuyên cho các sếp của mình: "Chúng ta sẽ đạt được tiến bộ nhanh hơn nhiều nếu chúng ta cho Ấn Độ biết rằng dù chúng ta không đồng ý với họ, nhưmg chúng ta tôn trọng mong muốn giữ khoảng cách của họ  trong thời điểm hiện tại và mong muốn duy nhất của chúng ta là giúp họ tự giúp mình (không ràng buộc) và duy trì sự độc lập của họ.”

Trong khi đó, Pakistan không e ngại về việc ký kết với Mỹ bằng tư cách là một đồng minh trong Chiến tranh Lạnh. Họ cần sự hỗ trợ quân sự và kinh tế, và Mỹ muốn xử dụng Pakistan như một căn cứ để chống lại ảnh hưởng của Liên Xô ở Trung Á. Hai nước đã ký một số hiệp ước phòng thủ chung, khiến Mohammed Ayub Khan - một chỉ huy quân đội trở thành tổng thống Pakistan sau khi tổ chức một cuộc đảo chính vào năm 1958 - đề cập đến quốc gia của ông trong Foreign Affairs là “Đồng minh thân cận nhất của Mỹ ở châu Á.”

Mối quan hệ chặt chẽ của Pakistan với cả Mỹ lẫn Trung Quốc, cũng có tranh chấp biên giới với Ấn Độ, đã thúc đẩy các nhà lãnh đạo New Delhi ký một hiệp ước hữu nghị với Liên Xô vào năm 1971, vài tháng trước khi chiến sự ở Bangladesh khiến Nixon tức giận. Bên cạnh việc mang lại cho Ấn Độ một đối tác quan trọng chống lại hai nước láng giềng thù địch, điều này còn củng cố vị thế của Nga là nhà cung cấp vũ khí chính cho Ấn Độ - một thỏa thuận vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.

Trong khi Hoa Kỳ gửi vũ khí cho Pakistan, Ấn Độ đã mua được máy bay chiến đấu, xe tăng, tên lửa và tàu ngầm hạt nhân từ Liên Xô. Nga cũng hỗ trợ ngoại giao, không tham gia cùng Hoa Kỳ và các đồng minh trừng phạt Ấn Độ vì các vụ thử hạt nhân năm 1998.

Năm 2000, Bill Clinton tìm cách thiết lập lại quan hệ của Mỹ với Ấn Độ khi ông thực hiện chuyến đi đầu tiên của một tổng thống Mỹ đến nước này sau 22 năm. Ông nói trong một buổi nâng ly chúc mừng tại dinh tổng thống ở Delhi "Chúng tôi đã bỏ bê tình bạn của mình quá lâu. Hôm nay chúng tôi tự hào là đối tác, đồng minh, bạn bè của các vị trong tinh thần tự do."

Bất chấp những lời đề nghị đó, quan hệ Mỹ-Ấn vẫn mong manh, bị xáo trộn bởi sự ngờ vực về mối quan hệ của Mỹ với Pakistan và những cuộc tranh cãi ngoại giao đầy cảm xúc. Ngay sau khi tôi chuyển đến New Delhi vào năm 2013, việc bắt giữ quan chức số 2 của Ấn Độ tại lãnh sự quán New York - vì khai sai lương của một người giúp việc gia đình - đã thúc đẩy các cuộc biểu tình và khiến cảnh sát dỡ bỏ các hàng rào an ninh bằng bê tông đặt trước Đại sứ quán Hoa Kỳ sau các cuộc tấn công khủng bố 11/9.

Khi Modi lên nắm quyền vào năm sau, không rõ ràng rằng ông sẽ là người đưa Ấn Độ đến gần hơn với Mỹ. Thật vậy, tân thủ tướng đã bị cấm đến thăm Mỹ sau khi các cuộc bạo loạn chết người nổ ra dưới sự giám sát của ông ở Gujarat vào năm 2002.

Nhưng rõ ràng là cả Modi và Mỹ đều muốn sang trang. Ông đã sớm phát biểu tại một phiên họp chung của Quốc hội, tuyên bố "những hạn chế của quá khứ đã ở phía sau chúng ta". Vào năm 2020, sau khi bạo lực biên giới tồi tệ nhất với Trung Quốc trong nhiều thập kỷ, khiến 20 binh sĩ Ấn Độ thiệt mạng, Modi thậm chí còn liên kết nhiều hơn với các nỗ lực của Mỹ nhằm kiềm chế sức mạnh quân sự và kinh tế ngày càng tăng của Bắc Kinh.

Đồng thời, Ấn Độ vẫn phụ thuộc vào vũ khí của Nga, một phần vì nó rẻ hơn và sẵn có hơn so với các lựa chọn thay thế của Mỹ. Trong nhiều năm, các nhà lãnh đạo Mỹ đã dung thứ cho mối quan hệ chặt chẽ của Ấn Độ với Nga vì điều quan trọng hơn là có Modi tham gia vào các nỗ lực của Mỹ để chống lại Trung Quốc. Trên thực tế, điều đó có nghĩa là cho phép ông Modi mua các hệ thống phòng thủ tên lửa bị trừng phạt của Putin để bảo vệ biên giới Ấn Độ và giảm giá dầu để kiểm soát lạm phát. Theo nhiều cách, Ấn Độ đang ngồi trong một vị trí địa chính trị, có thể thiết lập tình bạn với các đồng minh cũng như kẻ thù của Mỹ.

Những động lực đó cuối cùng đã được chứng minh là thoáng qua. Khi Trump đến thăm Gujarat vào năm 2020, nhà lãnh đạo Mỹ đã tập trung vào việc tái đắc cử thêm bốn năm nữa. Lần này ông muốn xây dựng một di sản, và điều đó dường như tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh Ukraine để ít nhất là giành được giải Nobel Hòa bình.

Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp ông Modi bên lề hội nghị thượng đỉnh BRICS ở Kazan vào ngày 22 tháng 10 năm 2024. Nhiếp ảnh gia: Alexander Zemlianichenko / AFP / Getty Images

Tội lỗi lớn nhất của Modi dường như là công khai bác bỏ những tuyên bố lặp đi lặp lại của Trump rằng ông đã ngăn chặn một cuộc chiến tranh hạt nhân giữa Ấn Độ và Pakistan hồi tháng 5. Điều đó khiến Ấn Độ trở thành mục tiêu khi Trump gây áp lực buộc Putin ngừng chiến sự ở Ukraine, đặc biệt là khi các quốc gia khác - bao gồm cả Pakistan - xếp hàng để đề cử ông cho giải thưởng Nobel Hòa bình..

Mặc dù vẫn còn thời gian cho một thỏa thuận Mỹ-Ấn, nhưng các mối đe dọa thuế quan và những lời lăng mạ vô cớ của Trump sẽ gây ra thiệt hại lâu dài, giống như hành động của Nixon hồi một thế hệ trước đó. Ông Modi, người sẽ đến thăm Trung Quốc vào tháng tới lần đầu tiên sau bảy năm, có thể sẽ quay trở lại với lập trường truyền thống của Ấn Độ là không liên kết. Và sự phẫn nộ lan rộng ở Ấn Độ sẽ hạn chế bất kỳ chính trị gia nào ủng hộ mối quan hệ chặt chẽ hơn với Mỹ trong nhiều năm tới.

Giống như các cường quốc tầm trung khác vốn ít nơi nương tựa, lựa chọn tốt nhất của Modi có thể là khai thác cơn thịnh nộ của người dân Ấn Độ để thông qua những cải cách mạnh mẽ, khơi dậy sức sáng tạo trong nước. Tuần trước, Thủ tướng Modi đã kêu gọi Ấn Độ trở thành một cường quốc quân sự tự lực cánh sinh và kêu gọi 1,4 tỷ người dân nước này mua hàng hóa "do mồ hôi nước mắt của người Ấn Độ làm ra".

Tuy nhiên, xét cho cùng, những đòn tấn công của Trump vào Ấn Độ lại là một món quà dành cho Tập. Không chỉ gây tổn hại cho một đối thủ của Trung Quốc đang lên, Trump còn cho phép Trung Quốc xử dụng bất kỳ đòn bẩy kinh tế nào để gây sức ép lên các nước láng giềng nhỏ hơn. Di sản đó sẽ còn tồn tại rất lâu sau khi tổng thống cuối cùng rút lui, ngay cả khi ông cuối cùng cũng giành được giải thưởng hòa bình.

---------------------

_ Daniel Ten Kate là biên tập viên điều hành giám sát phạm vi kinh tế và quản trị của Bloomberg ở châu Á.

_ Trần HSa lược dịch từ Bloomberg.... 09/08/2025.