Quả bom hẹn giờ của Mỹ - sự thâm hụt kép.

 

Hình ảnh: Lucas Parker / Shutterstock.com.

Tác giả Desmond Lachman... 31 Tháng Giêng, 2026 ... National Interest.

Nền kinh tế Mỹ từ lâu đã được bảo vệ khỏi sự không bền vững do thâm hụt thương mại và thâm hụt ngân sách. Có lẻ nó sẽ không còn bền vững lâu hơn nữa.

Quá nhiều cho lời hứa của Tổng thống Donald Trump rằng chính sách thuế nhập khẩu của ông sẽ loại bỏ thâm hụt thương mại của Mỹ. Hôm qua, Cục điều tra dân số và Cục Phân tích Kinh tế báo cáo rằng thâm hụt thương mại hàng hóa và dịch vụ của tháng 11 tăng gần gấp đôi so với tháng trước, lên tới 56 tỷ USD.

Đáng chú ý hơn, các cơ quan này báo cáo rằng, thay vì giảm, thâm hụt thương mại đã tăng khoảng 4% trong 11 tháng đầu năm, lên 840 tỷ USD. Sự mở rộng này xảy ra bất chấp việc Trump tăng thuế nhập khẩu lên mức cao nhất trong 100 năm. Nó cũng xảy ra bất chấp sự mất giá khoảng 10% của đồng đô la vào năm ngoái, điều này lẽ ra đã thúc đẩy xuất khẩu và kềm chế tăng trưởng nhập khẩu.

Điểm mấu chốt mà Trump phải vật lộn để nắm bắt là thâm hụt thương mại chỉ đơn giản phản ảnh thực tế là nước này chi tiêu cho tiêu dùng và đầu tư nhiều hơn sản xuất. Hoặc, tương tự, như Keynes đã dạy chúng ta, thâm hụt thương mại là kết quả của việc một quốc gia có tốc độ tiết kiệm thấp hơn tốc độ đầu tư của nó. Chừng nào một quốc gia không tiết kiệm đủ để trang trải cho các khoản đầu tư của mình, nước này sẽ bị thâm hụt thương mại. Và điều này sẽ đúng cho dù chúng ta có thể dựng lên một bức tường thuế nhập khẩu cao đến đâu.

Nhìn qua lăng kính này, không khó để hiểu tại sao nước Mỹ lại có thâm hụt thương mại lớn như vậy. Xét cho cùng, chúng ta hiện đang thâm hụt ngân sách 1,7 nghìn tỷ đô la mỗi năm, tương đương 5,5% GDP. Nếu chúng ta cứ tiếp tục duy trì mức thâm hụt ngân sách lớn, làm giảm mức tiết kiệm của quốc gia, thì chắc chắn sẽ có thâm hụt thương mại lớn. Điều này càng đúng hơn khi chúng ta cùng lúc xử dụng chính sách ngân sách để kích thích đầu tư.

Đạo luật One Big Beautiful Bill của Trump khiến thâm hụt thương mại sẽ tiếp tục duy trì ít nhất ở mức cao như hiện nay vì thâm hụt ngân sách đang mở rộng. Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội, sáng kiến ngân sách của Trump có khả năng tăng thêm vào thâm hụt khoảng 3,4 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Mỹ có khả năng thâm hụt ngân sách từ 6 đến 7% GDP trong tương lai gần. Điều đó chắc chắn sẽ giữ mức tiết kiệm của chúng ta ở mức gần như không phù hợp với mức đầu tư của chúng ta, đặc biệt là vào thời điểm chúng ta đang trải qua sự bùng nổ đầu tư do Trí tuệ nhân tạo dẫn đầu.

Dù thâm hụt kép của chúng ta - thâm hụt ngân sách và thâm hụt thương mại - ngày nay tồi tệ như thế nào, nó có thể trở nên tồi tệ hơn đáng kể nếu Trump thực hiện một số đề xuất chi tiêu mà ông đang đưa ra, và nếu Tòa án Tối cao phán quyết rằng Trump đã vượt quá thẩm quyền của ông trong việc tăng thuế nhập khẩu vì lý do an ninh quốc gia. Trump không chỉ đề xuất séc "cổ tức" 2000 USD - cung cấp cho người Mỹ cổ tức thuế quan 2.000 đô la 'mà không cần Quốc hội' - từ doanh thu thuế nhập khẩu. Ông cũng đề xuất tăng chi tiêu quốc phòng thêm 500 tỷ USD trong hai năm tới. Ông ấy đang đưa ra những đề xuất đó vào thời điểm thâm hụt ngân sách của chúng ta đã ở mức đáng lo ngại.

Tất cả những điều này không phải là điềm báo tốt cho đồng đô la Mỹ và viễn cảnh lạm phát. Một điểm mấu chốt mà chính quyền Trump cố tình phớt lờ là chúng ta phụ thuộc nhiều vào người nước ngoài, để tài trợ cho thâm hụt kép - thâm hụt ngân sách và thâm hụt thương mại của chúng ta. Thật vậy, người nước ngoài đã nắm giữ 8,5 nghìn tỷ USD trái phiếu kho bạc Mỹ, tương đương khoảng 30% tổng số trái phiếu kho bạc đang lưu hành.

Điều này khiến người ta khó hiểu tại sao Trump dường như lại cố tình hạ thấp các đối tác thương mại của chúng ta, áp đặt thuế nhập khẩu cao ngất ngưởng lên họ, và làm suy yếu lòng tin của họ vào độ tin cậy của chúng ta với tư cách là con nợ, bằng cách tấn công tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang. Điều đó chắc chắn sẽ khiến họ ngày càng ngần ngại tài trợ cho lối chi tiêu phung phí của chúng ta.

Những dấu hiệu đáng lo ngại đang xuất hiện từ thị trường cho thấy chúng ta có thể đang hướng tới một cuộc khủng hoảng thị trường ở đồng đô la và trái phiếu. Trong năm qua, đồng đô la đã mất 10% giá trị, ngay cả khi thuế nhập khẩu cao và chênh lệch lãi suất ngắn hạn thuận lợi đáng lẽ phải giúp nó tăng giá. Trong cùng kỳ, giá vàng đã tăng gấp đôi, lên hơn 5.000 đô la một ounce, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc dài hạn của Mỹ đã tăng lên bất chấp việc Cục Dự trữ Liên bang đã cắt giảm lãi suất 175 điểm cơ bản. (lợi suất trái phiếu kho bạc dài hạn của Mỹ tăng có nghĩa là tiền lãi phải trả cho các chủ nợ tăng... T HSa)

Ông Trump nên chú ý đến những tín hiệu cảnh báo về những rắc rối thực sự sắp xảy ra đến từ thị trường đô la, vàng và trái phiếu. Có lẽ khi đó ông ấy sẽ có những bước đi sớm, để giải quyết vấn đề thâm hụt kép - thâm hụt ngân sách và thâm hụt thương mại - của chúng ta. Tuy nhiên, xét từ những phát biểu của ông ấy trong tuần này rằng, ông ấy hoan nghênh đồng đô la yếu, tôi không kỳ vọng sẽ có sự thay đổi đột ngột ở chính sách kinh tế trong thời gian tới.

---------------

_ Tác giả Desmond Lachman là nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ (American Enterprise Institute - AEI). Ông từng là phó giám đốc tại Vụ Phát triển và Đánh giá Chính sách của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và là chiến lược gia kinh tế về thị trường mới nổi hàng đầu tại Salomon Smith Barney. Ông Lachman đã viết nhiều về khủng hoảng kinh tế toàn cầu, sự sụp đổ của thị trường nhà ở Hoa Kỳ, đồng đô la Mỹ và những căng thẳng trong khu vực đồng euro. Tại AEI, ông Lachman tập trung vào kinh tế vĩ mô toàn cầu, các vấn đề tiền tệ toàn cầu và các cơ quan cho vay đa phương.

_ Trần HSa lược dịch từ National Interest....01/02/2026.