7 lý do khiến thanh thiếu niên nói không với AI.

 Một số người trẻ chỉ chuyển sang chatbot trí tuệ nhân tạo như một phương sách cuối cùng, với lý do lo ngại về các mối quan hệ, sự sáng tạo, môi trường và nhiều thứ hơn thế nữa

JASON SCHNEIDER CHO WSJ.

Tác giả Julie Jargon.... Ngày 31 tháng 1 năm 2026... The Wall Street Journal via MSN.

Trong khi người lớn lo lắng với việc trau dồi kỹ năng trí tuệ nhân tạo để duy trì vị thế của mình trong công việc, nhiều con em tuổi teen của họ lại tỏ ra thờ ơ với cuộc cách mạng AI.

Tôi tự hỏi liệu đó có phải chỉ là những đứa con tuổi teen của tôi, chúng luôn nhìn tôi với ánh mắt vô cảm mỗi khi vợ chồng tôi thúc giục chúng tìm hiểu thêm về trí tuệ nhân tạo. Các bậc phụ huynh không khỏi lo lắng với việc thiếu sự chuẩn bị về trí tuệ nhân tạo, sẽ ảnh hưởng như thế nào đến triển vọng nghề nghiệp tương lai của con cái họ.

Tôi đã liên hệ với hàng chục em thanh thiếu niên và thấy nhiều em có chung sự miễn cưỡng như của con tôi khi chấp nhận AI — cũng như nỗi sợ hãi của chúng về hướng đi của nó.

Willow Nolan, một em gái 16 tuổi ở Los Angeles nói "Con nghĩ điều đó không tốt cho sự sáng tạo. Cô chỉ cần đặt lời nhắc vào và nó tạo ra bất cứ thứ gì mà cô muốn. Khi cô xử dụng nó quá mức, thật khó để có ý tưởng của riêng mình."

Không phải thanh thiếu niên không xử dụng chatbot - khoảng hai phần ba các em có xử dụng, theo một báo cáo gần đây từ Trung tâm Nghiên cứu Pew. Nhưng những thanh thiếu niên mà tôi đã nói chuyện cho biết, chúng đã  giảm bớt việc xử dụng vì sợ bị cáo buộc gian lận, lo ngại về tác động môi trường của AI, và lo lắng về những tác động tiêu cực về mặt  tâm lý.

 Leo Gurney, một sinh viên đại học 19 tuổi ở London nói, "Đôi khi con sẽ xử dụng AI, nhưng đó là phương sách cuối cùng đối với con".

Liệu đây chỉ là trường hợp của một nhóm nhỏ những người còn giữ quan điểm cũ, hay là một sự chuyển đổi của thế hệ sắp tới vẫn còn phải chờ xem. Chúng ta biết rằng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI) có khả năng mang lại những thay đổi tích cực dưới nhiều hình thức như khám phá khoa học, cải thiện năng suất văn phòng, hỗ trợ những người cô đơn và nhiều hơn nữa.

Tuy nhiên, những thanh thiếu niên này, những người trong quá trình trưởng thành đã từng chứng kiến những vấn đề do mạng xã hội gây ra, chúng đang có một cách tiếp cận thận trọng. Đây là những mối quan tâm lớn nhất của chúng.

AI có thể làm giảm các mối quan hệ giữa con người với nhau.

 Annika Frederick, một cô bé 14 tuổi ở Denver, cho biết “Con thấy rất lo lắng khi mọi người lại chọn nói chuyện với những người ảo thay vì giao tiếp trên thực tế, và con sợ điều đó có thể trở thành một chứng nghiện”. Cô bé chỉ thỉnh thoảng xử dụng ChatGPT – và luôn luôn trên trình duyệt web. “Con không muốn tải ứng dụng về điện thoại.”

Nhiều thanh thiếu niên (và cả người lớn) tìm đến trí tuệ nhân tạo (AI) để xin lời khuyên hoặc bầu bạn. Một cuộc khảo sát gần đây của Common Sense Media cho thấy khoảng một phần ba thanh thiếu niên đã xử dụng chatbot để kết bạn, tìm kiếm tình cảm hoặc được hỗ trợ về mặt cảm xúc.

Willow nói "Chúng ta không biết tác động lâu dài của việc nói chuyện với AI. Nó có thể gây khó khăn cho việc nói chuyện với mọi người". 

AI có thể làm giảm giá trị nghệ thuật.

Leo, sinh viên ngành quản lý thể thao điện tử, cho biết “Việc đưa ra một yêu cầu và nói ‘Hãy vẽ cho tôi cái này’ nghe không ổn chút nào. Nó làm mất đi niềm vui khi nghe một bài hát nếu con biết nó được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo, cho dù nó hay đến đâu đi nữa.”

Annika nói "Chatbot đang đánh cắp tác phẩm của các nghệ sĩ và con phản đối điều đó," 

AI có thể đe dọa môi trường.

Ruby Mehta, một cậu bé 12 tuổi ở ngoại ô Washington, D.C. cho biết, "Nó đòi hỏi rất nhiều không gian để tạo ra tất cả các trung tâm dữ liệu chứa tất cả dữ liệu được xử dụng bởi AI. Nó đang chiếm rất nhiều tài nguyên, góp phần vào biến đổi khí hậu và làm mất môi trường sống cùng một loạt những thứ khác."

Ohannes Montgomery, một cậu bé 15 tuổi ở Thung lũng Simi, California, cho biết cậu đã từng xử dụng ChatGPT vài ngày một lần cho đến ba tháng trước, khi cậu bỏ cuộc, một phần do sau đó biết được lượng nước được xử dụng để làm mát các trung tâm dữ liệu.

AI có thể dẫn đến sự lười biếng.

Chase Morgan, một cậu bé 13 tuổi ở Grapevine, Texas, cho biết “Con cảm thấy điều đó sẽ khiến mọi người trở nên lười biếng. Nếu họ gặp khó khăn với một việc gì đó, họ sẽ luôn tìm đến trí tuệ nhân tạo”, 

Cậu bé nói rằng khi cần lời khuyên về việc sửa chữa xe mô tô địa hình, cậu ấy thích tìm kiếm thông tin trên internet hoặc xử dụng YouTube. Tuy nhiên, người anh em sinh đôi của cậu, Pierce, lại xử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hàng ngày. Anh ấy nói rằng hiểu biết về AI là điều kiện tiên quyết để thành công.

 Ohannes nói "Nếu bạn xử dụng AI cho mọi thứ, bạn có thể bắt đầu phụ thuộc vào nó".

AI có thể cho kết quả không đáng tin cậy.

Hadar Groner, một nữ sinh 18 tuổi học lớp 12 ở Yonkers, New York, cho biết em xử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) rất hạn chế. “Khi học hóa, con thường nhờ AI giúp cân bằng các phương trình nhưng nó không làm được. Nó đưa ra những kết quả không hợp lý. Chuyện đó xảy ra cách đây vài năm rồi, có thể giờ đã tốt hơn, nhưng con luôn cố gắng tìm kiếm trên Google trước khi nhờ đến AI.”

Ruby cũng nhận được câu trả lời sai, bao gồm cả câu trả lời liên quan đến con rắn cảnh của em. “Con hỏi AI, ‘Bạn tặng gì cho một con rắn vào ngày sinh nhật của nó?’ và AI trả lời là một chuyến đi đến sở thú.”

AI có thể gây lo ngại về quyền riêng tư.

Hadar nói “Con lo ngại nó sẽ lưu trữ dữ liệu về con. Con đoán điều đó xảy ra với bất kỳ dịch vụ trực tuyến nào, nhưng việc chia xẻ dữ liệu cá nhân với trí tuệ nhân tạo khiến con cảm thấy không an tâm. Con hoàn toàn không hiểu họ đang làm gì với thông tin đó.”

AI có thể bị lạm dụng.

Leo cho biết cậu ấy rất lo ngại về việc trí tuệ nhân tạo (AI) đã được xử dụng để tạo ra những hình ảnh khỏa thân giả mạo của mọi người, và cách nó nuôi dưỡng ảo tưởng của mọi người. Cậu ấy đã đọc một bài báo gần đây do tôi viết về một vụ giết người rồi tự sát, mà trước đó hung thủ đã xử dụng ChatGPT rất nhiều. "Nó khiến tôi rùng mình", cậu ấy nói.

 Leo nói thêm, "Nếu chúng ta phụ thuộc vào AI quá nhiều, chúng ta có thể đánh mất nhân tính của mình".

-----------------------

_ Tác giả  Julie Jargon 

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal via MSN.