Liệu Donald Trump có bị đánh mất vũ khí thuế quan mạnh nhất của ông hay không

 

Donald Trump phát biểu trong cuộc họp báo được tổ chức tại Tòa Bạch Ốc vào ngày 20 tháng 2 năm 2026. Tổng thống Trump đã biến thuế quan thành một công cụ cốt lõi trong chính sách kinh tế và đối ngoại của ông. Hình ảnh Kevin Dietsch / Getty

Tác giả Arthur Sullivan.... 22/02/2026..The Washington Post via DW.

Phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ về thuế quan đã đảo lộn trụ cột chính trong chính sách kinh tế và đối ngoại của Tổng thống Donald Trump. Liệu điều này sẽ dẫn đến sự thay đổi hướng đi, hay Trump sẽ càng kiên quyết hơn?

Ngay cả theo  tiêu chuẩn của Donald Trump , năm 2026 cũng là một năm đặc biệt sôi động.

Từ việc lật đổ Nicolas Maduro của Venezuela , đến những lời đe dọa sáp nhập Greenland , cho đến những tuyên bố lặp đi lặp lại về việc xử dụng hành động quân sự chống lại Iran, rất nhiều điều đã xảy ra. Tuy nhiên, giữa tất cả những biến động địa chính trị này, một công cụ quan trọng đã gần như định hình cả hai nhiệm kỳ tổng thống của Trump: thuế quan.

Nỗi ám ảnh của Trump về thuế quan đã có từ lâu. Những người theo dõi tổng thống Mỹ trong nhiều thập kỷ cho rằng điều này gắn liền với quan điểm của ông về nền kinh tế bùng nổ của Nhật Bản trong những năm 1980.

Ông Trump cho rằng sự thành công về kinh tế của Nhật Bản dựa trên những điều khoản mà ông cho là không công bằng trong mối quan hệ kinh tế giữa nước này với Mỹ. Ông coi thuế quan là một giải pháp thần kỳ để cân bằng các điều khoản thương mại với các quốc gia — một quan điểm mà ông đã kiên định giữ vững trong hơn 40 năm, bất kể đối với quốc gia nào hay động lực kinh tế nào đang diễn ra.

Ông Trump thường viện đến thuế quan khi bị dồn vào đường cùng. Vào lúc cao  điểm của cuộc khủng hoảng Greenland, khi các nhà lãnh đạo châu Âu kịch liệt chỉ trích những phát ngôn của ông, ông đã đe dọa áp thuế đối với những người phản đối kế hoạch của mình. Niềm tin vững chắc của ông vào hiệu quả của các biện pháp này, bất kể vấn đề gì, dường như không thể lay chuyển.

Ông nói trong lễ duyệt binh nhậm chức vào tháng 1 năm 2025, "Tôi luôn nói rằng thuế quan là từ đẹp nhất trong từ điển đối với tôi. Thuế quan sẽ làm cho chúng ta giàu có vô cùng, nó sẽ giúp các doanh nghiệp của đất nước chúng ta phục hồi."

Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt tay với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trong một cuộc họp báo chung.. Có những ý kiến ​​cho rằng các thỏa thuận thương mại mà Mỹ đã ký kết với các nước như Ấn Độ có thể đang gặp rủi ro.Ảnh: Jim Watson/AFP

Công cụ thương mại ưa thích của Trump đã bị loại bỏ.

Đó là lý do tại sao phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hôm thứ Sáu (20 tháng 2) tuyên bố thuế quan khẩn cấp của ông là bất hợp pháp, có thể là một bước ngoặt quan trọng trong nhiệm kỳ thứ hai của ông. Liệu phán quyết của tòa án tối cao Hoa Kỳ đã tước bỏ đòn bẩy chính mà Trump có đối với chính sách kinh tế của ông ? Liệu nó có khiến ông thay đổi hướng đi? Hay ông sẽ chỉ đơn giản là kiên quyết giữ vững lập trường?

Jacob Funk Kirkegaard, nghiên cứu viên cao cấp không thường trú tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, nói với trang DW rằng, mặc dù phán quyết không loại bỏ thuế quan khỏi chiến lược của Trump, nhưng nó có thể làm giảm bớt tác động của chúng.

 Kirkegaard nói, "Bất kể điều gì xảy ra trong tương lai, mà điều này loại bỏ con đường ưa thích của Donald Trump  biến thuế quan thành vấn đề chính trong bất kỳ chính sách đối ngoại hay chính sách nào khác, bằng cách đơn giản ông ấy tuyên bố rằng, chỉ trong thời gian ngắn, đất nước này sẽ bị áp thuế 20%, 30%, 50%", "Mức độ khó đoán trước trong chính sách thương mại của Mỹ giờ đây đã biến mất."

Tuy nhiên, quyết định của Trump - sau phán quyết của Tòa án Tối cao - áp đặt thuế quan toàn cầu 10% rồi sau đó tăng lên 15% vào ngày hôm sau, được một số người xem là dấu hiệu cho thấy ông không có ý định nới lỏng lập trường của mình.

Deborah Elms, người đứng đầu chính sách thương mại tại Quỹ Hinrich ở Singapore, nói với DW, "Ông Trump sẽ không thay đổi lập trường, Hãy dự đoán rằng ông ấy sẽ tiếp tục các chính sách gây rối thương mại và áp thuế quan chừng nào ông ấy còn tại vị."

Không phải tất cả các loại thuế quan của Trump đều bị vô hiệu hóa. Thuế quan đối với thép, nhôm và ô tô - những lĩnh vực được đặc biệt quan tâm đối với Trung Quốc và EU - vẫn còn hiệu lực. Chính quyền Trump cũng đang tìm cách áp đặt thêm thuế quan theo các đạo luật khác nhau, và Elms cho rằng một số biện pháp này có thể khá hiệu quả.

Trên thực tế, bà cho rằng với chính sách thuế quan của Trump hiện nay thậm chí còn không chắc chắn hơn, Mỹ có thể có thêm nhiều đòn bẩy hơn trong các cuộc đàm phán. Bà nói rằng Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 - cho phép Mỹ áp thuế để đáp trả những gì họ cho là các hành vi thương mại 'không chính đáng' hoặc 'không hợp lý' - có thể trở thành một công cụ quan trọng.

Bà nói,"Tôi nghĩ mọi người vẫn chưa nhận thức được Mục 301 có thể là một vũ khí lợi hại đến mức nào. Một khi Mỹ đã đơn phương quyết định rằng một quốc gia nào đó đang thực hiện hành vi thương mại không công bằng, Mỹ sẽ có quyền đóng vai trò vừa là thẩm phán, vừa là bồi thẩm đoàn và vừa là người thi hành án. Họ có thể áp đặt thuế quan hoặc, về căn bản, bất cứ điều gì họ muốn để trả đũa."

Tuy nhiên, rất nhiều loại thuế quan có tính chất đối ứng mà Trump áp đặt lên các quốc gia trên thế giới đã bị bãi bỏ và thay thế bằng thuế quan toàn cầu mới. Thuế quan mới này chỉ có thời hạn 150 ngày do các hạn chế pháp lý và cần sự chấp thuận của Quốc hội Hoa Kỳ để được gia hạn.

Tương lai của các thỏa thuận thương mại do Trump đề xuất sẽ ra sao?

Câu hỏi cấp bách nhất mà các chính phủ trên thế giới hiện đang phải đối mặt liên quan đến các thỏa thuận thương mại mà họ đã ký kết với Mỹ để giảm bớt phần lớn thuế quan của "Ngày Giải phóng". Liệu phán quyết của Tòa án Tối cao có cám dỗ các nước như Ấn Độ hay EU rút lui khỏi các thỏa thuận đã ký kết, với hy vọng đạt được các điều khoản tốt hơn?

Các chuyên gia cho rằng các quốc gia khó có thể cho phép các thỏa thuận hiện có đột ngột bị sụp đổ, vì họ lo ngại khả năng bị Mỹ trả đũa trong tương lai, một khi tình hình pháp lý trở nên rõ ràng hơn.

Elms nói,"Họ khó có thể tuyên bố hủy bỏ bất kỳ thỏa thuận nào đã được thông qua bằng đàm phán vì điều đó sẽ dẫn đến hình phạt ngay lập tức" .Tuy nhiên, bà lưu ý rằng "tình thế khó xử" mà họ đang gặp phải đồng nghĩa với việc họ sẽ trì hoãn việc thực hiện các thỏa thuận thương mại với Mỹ.

Tuy nhiên, những phản ứng ban đầu từ các nhà lãnh đạo EU như Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho thấy họ tin rằng thuế quan có thể sẽ giảm đối với các nhà xuất khẩu châu Âu. EU có thể sẽ tạm dừng quá trình phê chuẩn thỏa thuận thương mại EU-Mỹ, khi Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu dự kiến ​​tổ chức một cuộc họp khẩn cấp vào hôm thứ Hai.

Kirkegaard cho rằng, từ góc độ EU, mức thuế toàn cầu mới 15% của Trump có thể đã phá vỡ thỏa thuận thương mại, vì mức thuế này có thể được áp dụng thêm vào mức thuế 15% đã được thỏa thuận trước đó.

Ông nói "Điều đó sẽ không thể chấp nhận được đối với EU, và do đó chúng ta sẽ phải xem hướng dẫn pháp lý cụ thể nào liên quan đến thương mại xuyên Đại Tây Dương từ chính quyền Trump sẽ như thế nào,"

Đầu tháng này, Ấn Độ và Mỹ đã đạt được thỏa thuận thương mại tạm thời, trong đó Ấn Độ đồng ý áp thuế "có đi có lại" 18%. Sau phán quyết hôm thứ Sáu, Ấn Độ đã hoãn kế hoạch cử phái đoàn thương mại đến Washington để gặp gỡ hai bên nhằm hoàn thiện văn bản thỏa thuận, dự kiến ​​bắt đầu vào ngày 23 tháng 2.

Ông Carsten Brzeski, Trưởng bộ phận Kinh tế vĩ mô toàn cầu của ING Research, cho biết, "Một số thỏa thuận — chẳng hạn như với Thụy Sĩ hoặc Ấn Độ — đã đề cập rõ ràng đến mức thuế khẩn cấp, vì mức thuế mới được coi là mức thấp hơn so với mức thuế khẩn cấp đó. Bởi mức thuế tham chiếu theo luật định hiện đã không còn hiệu lực, nên các thỏa thuận này có thể phải được soạn thảo lại", 

Mọi sự chú ý đổ dồn vào chuyến thăm Trung Quốc của Trump.

Các chuyên gia theo dõi tình hình Trung Quốc cho rằng ông Tập Cận Bình khó có thể "huênh hoang" với phán quyết của Tòa án Tối cao trong chuyến thăm Bắc Kinh sắp tới của ông Trump.Ảnh: Evelyn Hockstein/REUTERS.

Nếu Nhật Bản là "chất gây nghiện" đầu tiên khiến Trump áp thuế quan, thì Trung Quốc đã trở thành "chất gây nghiện" lâu dài nhất của ông ta.

Phán quyết này đã tạo ra một động lực hoàn toàn mới cho chuyến thăm Bắc Kinh dự kiến ​​của Trump vào ngày 31 tháng 3. Khi Trump phát động chiến dịch áp thuế "trả đũa" hồi tháng 4 năm ngoái, tại một thời điểm thuế quan đối với Trung Quốc đã đạt mức 145% . Hai bên đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh vào tháng 5, giảm đáng kể mức thuế.

Thoạt nhìn, phán quyết hôm thứ Sáu dường như mang lại cho Bắc Kinh một lợi thế quan trọng trong bất kỳ cuộc đàm phán thương mại nào trong tương lai, bởi vì một trong những đòn bẩy chính mà Trump xử dụng để chống lại Trung Quốc dường như đã bị tước bỏ.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc sẽ thận trọng để giữ bình tĩnh trước cuộc gặp vào tháng tới.

Sun Yun, giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson, một viện nghiên cứu có trụ sở tại Washington, cho biết, "Điều này sẽ giúp Trung Quốc tăng thêm tinh thần trong các cuộc đàm phán với nhóm của ông Trump trước thềm hội nghị thượng đỉnh, nhưng họ cũng đã chuẩn bị cho kịch bản thực tế là không có gì thay đổi". 

Ali Wyne, chuyên gia về chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, cho biết Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ không "huênh hoang hay vung vít" phán quyết của Tòa án Tối cao khi hai bên gặp nhau, và thay vào đó có khả năng sẽ tập trung vào việc duy trì quan hệ tích cực với Trump.

Một số nhà phân tích đã chỉ ra rằng, mặc dù Trump đã mất đi phương pháp dễ dàng nhất để áp thuế, ông vẫn còn những cách khác — và điều này khó có thể bị Trung Quốc hay các quốc gia khác bỏ qua. Họ có thể đang nhắm đến những điều khoản thuận lợi hơn, nhưng lại coi việc duy trì quan hệ tích cực với Trump là cách tốt nhất để đạt được điều đó.

Liệu ông Trump có tận dụng lối thoát mà phán quyết của Tòa án Tối cao đưa ra?

Một số người suy đoán rằng phán quyết này có thể tạo ra một lối thoát chính trị cho chính sách thuế quan của Trump, vì chúng đã trở nên không được lòng cử tri trong một nền kinh tế vẫn đang phải vật lộn với lạm phát dai dẳng. Một cuộc thăm dò của Washington Post-ABC News-Ipsos được công bố hôm thứ Sáu cho thấy 64% cử tri không tán thành cách ông xử lý vấn đề thuế quan.

Thêm vào đó, nhiều người trong chính đảng Cộng hòa của ông Trump cũng chỉ trích chính sách thuế quan của ông, đặc biệt là khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ sắp diễn ra vào tháng 11. Một vài thành viên đảng Cộng hòa tại Hạ viện và Thượng viện Mỹ đôi khi đã bỏ phiếu phản đối và hạn chế thuế quan đối với các đối tác thương mại như Canada.

Ông Brzeski nói, "Chúng tôi không nghĩ rằng Tổng thống Trump sẽ xử dụng phán quyết này như một lựa chọn vòng vo để rút lui khỏi chương trình áp thuế của ông. Ngược lại, các tuyên bố của Trump kể từ phán quyết của Tòa án Tối cao đã khẳng định mạnh mẽ rằng Trump không có ý định loại bỏ 'từ đẹp nhất' của ông khỏi từ điển tiếng Anh."

Ông Trump đã thẳng thừng từ chối bất kỳ lối thoát nào, ít nhất là vào lúc này.

"Tôi có quyền áp thuế, và tôi luôn có quyền áp thuế," ông nói sau phán quyết hôm thứ Sáu.

Điều đó vẫn đúng, nhưng rõ ràng không theo cách ông ấy từng nghĩ. Tác động chính xác của điều này đối với hiệu quả trong công cụ chính sách mà ông ấy thường xử dụng sẽ trở nên rõ ràng trong những tháng tới.

-----------------

_ Tác giả Arthur Sullivan..../ Arthur Sullivan là phóng viên kiêm biên tập viên cấp cao chuyên về các câu chuyện kinh tế toàn cầu có góc nhìn địa chính trị...| Biên tập bởi: Ashutosh Pandey

_ Trần HSa lược dịch từ The Washington Post via DW.... 24/02/2026.