America First có nguy cơ trở thành nước Mỹ một mình, như thế nào .

 Các đồng minh của Mỹ ngày càng thất vọng trước chiến lược dành cho chính sách đối ngoại hung hăng của nước này.

Donald Trump lên máy bay Marine One trên đường đến Davos. Trong Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông chế giễu Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, trừng phạt Canada vì không biết ơn hơn, và mô tả NATO như một tổ chức ném tiền xuống một chiếc hố không đáy.... Evan Vucci / Associated Press.

Tác giả David Luhnow, Sune Engel Rasmussen và Bertrand Benoit.... 30 Tháng Giêng, 2026... The Wall Street Journal via MSN.

Ít thành phố nào mang tính biểu tượng cho liên minh xuyên Đại Tây Dương thời hậu chiến, hơn thủ đô Berlin của Đức. Năm 1963, John F. Kennedy đã đọc bài phát biểu nổi tiếng “Ich bin ein Berliner” (Tôi là người Berlin) tại đây, hứa hẹn sự đoàn kết của Mỹ trong thời kỳ phong tỏa Liên Xô. Năm 1987, Ronald Reagan đứng trước Bức tường Berlin thách thức nhà lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev phá bỏ nó. Và 21 năm sau, 200.000 người dân Berlin đã tập trung để nghe Thượng nghị sĩ lúc bấy giờ, Barack Obama tuyên bố một kỷ nguyên mới đối với tình hữu nghị Mỹ-châu Âu.

Ngày nay, tâm trạng đối với chú Sam ở Berlin, và phần lớn thế giới, đã trở nên tối tăm. Sau năm đầu tiên đầy biến động trong nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump, rất ít người Đức có những điều tích cực để nói về tổng thống Mỹ hiện nay, một phần vì ông cũng không có những điều tốt đẹp để nói. Trong một bài phát biểu ở nước láng giềng Thụy Sĩ vào tuần trước, ông Trump đã chế nhạo người châu Âu rằng, nếu không có sự giúp đỡ của Mỹ trong Thế chiến II, "tất cả các bạn đã phải nói tiếng Đức".

Natascha Ahrens, một quản lý văn phòng 59 tuổi, nói, "Ông tôi đến từ Hawaii, ông ấy đến với tư cách là một người lính Mỹ, vì vậy tôi luôn có mối liên hệ rất đáng tin cậy với Hoa Kỳ. Tôi thấy hình ảnh của Hoa Kỳ mà Trump đang lan truyền trên toàn thế giới thì hoàn toàn tàn khốc."

Chào mừng bạn đến với một thế giới mà "Nước Mỹ trên hết" đang có nghĩa là Nước Mỹ một mình, quốc gia mà bạn bè của Mỹ đang tìm kiếm các lựa chọn thay thế cho những gì ngày càng cảm thấy giống như một mối quan hệ bị lạm dụng và kẻ thù của họ đang hả hê.

Trong năm qua, ông Trump đã cắt đứt hầu hết các hình thức viện trợ nước ngoài của Mỹ, rút khỏi hàng chục tổ chức đa phương và chấm dứt viện trợ quân sự trực tiếp cho Ukraine, khi nước này cố gắng chống lại cuộc xâm lược của Nga mà nhiều người châu Âu coi là mối đe dọa đối với toàn bộ lục địa của họ. Ông cũng đe dọa sẽ xử dụng lực lượng quân sự để thâu tóm Greenland trước khi nhượng bộ gần đây, và dựng lên các rào cản thương mại chống lại các quốc gia bán hàng hóa cho Mỹ.

Tổng thống đã đi kèm những điều này với một loạt các lời lăng mạ, hầu như chỉ nhắm vào các đồng minh. Tuần trước, trong Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, ông đã chế giễu Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, chỉ trích Canada vì không biết ơn nhiều hơn, mô tả NATO là tổ chức ném tiền xuống một chiếc hố không đáy, và nói không chính xác rằng các nước NATO đã không gửi quân đội của họ đến tiền tuyến ở Afghanistan để giúp đỡ các lực lượng Mỹ (sau đó ông đã xin lỗi). Bất chấp tất cả những gì Mỹ đã làm cho các đồng minh, ông nói, họ không bao giờ đáp lại: "Tất cả những gì chúng tôi yêu cầu là một nơi gọi là Greenland".

Có thể dự đoán, quan điểm tích cực về Hoa Kỳ đang giảm ở phần lớn thế giới. Số người Anh có quan điểm bất lợi về Mỹ đã tăng gấp đôi trong hai năm qua, lên 64%, hơn gấp đôi con số có quan điểm thuận lợi, theo một cuộc thăm dò của YouGov vào tuần trước. Tại Đức, 71% hiện coi Mỹ là "đối thủ", theo công ty thăm dò ý kiến Forsa của Đức, và trên khắp châu Âu, chỉ có 16% coi Mỹ là đồng minh, theo Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu. "Hình ảnh của Hoa Kỳ ngay bây giờ đang thực sự chạm đáy ", Peter Matuschek, giám đốc Forsa nói.

Không chỉ châu Âu. Theo nhiều cuộc khảo sát khác nhau, gần hai phần ba người Canada và Mexico có quan điểm không thuận lợi về Mỹ, và coi nước láng giềng của họ là mối đe dọa lớn hơn Trung Quốc, một quan điểm cũng vang vọng ở Brazil, quốc gia lớn nhất Mỹ Latinh. Sự tức giận về các cuộc tấn công của Trump vào Canada đã giúp thúc đẩy cuộc bầu cử đưa Mark Carney làm thủ tướng; trong vài tháng năm ngoái, người Canada đã la ó khi quốc ca Mỹ trổi lên tại các trận đấu khúc côn cầu.

Một tấm biển 'Mua hàng Canada thay thế' trong khu vực rượu whisky Mỹ của một cửa hàng rượu ở Vancouver. © jennifer gauthier / Reuters.

Những người biểu tình ở Seoul biểu tình phản đối chính sách thương mại và thuế quan của Tổng thống Trump đối với Hàn Quốc. © jeon heon-kyun / epa / shutterstock / Shutterstock.

Ngay cả ở châu Á, danh tiếng của Mỹ cũng đang bị ảnh hưởng. Khoảng một nửa số người Hàn Quốc gọi Mỹ là đe dọa, độc đoán và không trung thực, theo nhà thăm dò ý kiến địa phương Hankook Research. Một cuộc đột kích nhập cư dẫn đến việc bắt giữ hàng trăm công nhân Hàn Quốc tại một nhà máy Hyundai vào tháng Chín đã làm dấy lên các cuộc biểu tình.

William Hague, cựu lãnh đạo Đảng Bảo thủ Anh, viết trong một bài xã luận gần đây, "Nếu Hoa Kỳ tiếp tục con đường này, một chủ nghĩa chống Mỹ sâu sắc, không lành mạnh  có thể chiếm lĩnh nhiều nền dân chủ". 

Ông Trump nói rằng nhiều chính sách của ông nhằm chấm dứt kỷ nguyên mà các đối tác nước ngoài lợi dụng Mỹ bằng cách gây mất cân bằng thương mại và dựa vào Mỹ để được bảo đảm an ninh. Trump cũng khẳng định ông muốn cứu châu Âu khỏi các chính sách tự hủy hoại như trợ cấp năng lượng xanh tốn kém, và nhập cư bất hợp pháp quá mức (nhiều người châu Âu đồng ý).

Tuy nhiên, vẫn có những ngoại lệ đối với xu hướng tiêu cực này. Quan điểm về Mỹ đã tăng lên ở Israel sau khi Trump ủng hộ chiến dịch của nước này ở Gaza, tăng lên ở Ấn Độ, và vẫn tích cực ở mức độ nhẹ tại Argentina, nơi Tổng thống Javier Milei là một người hâm mộ lớn của Trump. Và nhiều người Venezuela biết ơn việc Trump lật đổ nhà độc tài Nicolás Maduro.

Người dân trên khắp thế giới có thể phân biệt được nhà lãnh đạo của một quốc gia với người dân của quốc gia đó. Nhưng điều này ngày càng trở nên khó khăn hơn theo thời gian, đặc biệt là sau khi ông Trump tái đắc cử, và các thể chế của Mỹ đang phải vật lộn để hạn chế quyền lực của tổng thống, theo lời Rubens Ricupero, cựu bộ trưởng tài chính và đại sứ Brazil tại Mỹ. Ông nói: “Tất nhiên mọi người đều nhận thức được rằng những gì đang xảy ra phản ảnh tính cách của ông Trump, nhưng cuối cùng nó lại ảnh hưởng đến nước Mỹ, giống như cách Putin ảnh hưởng đến quan điểm của mọi người về nước Nga vậy”.

Sự thay đổi này không chỉ khiến hàng triệu người Mỹ cảm thấy khó chịu hơn khi đi nghỉ mát hoặc nghỉ hưu ở nước ngoài. Nó sẽ gây tổn hại cho các công ty Mỹ khi cạnh tranh ở nước ngoài. Và nó có thể đồng nghĩa với một thế giới nguy hiểm hơn: Các quốc gia đang nhanh chóng mất lòng tin vào Mỹ và các bảo đảm an ninh của nước này, điều mà ông Trump coi là gánh nặng chứ không phải là tài sản. Không có một tổng thống Mỹ đáng tin cậy, các quốc gia từ châu Âu đến châu Á sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tái vũ trang; nhiều quốc gia hiện đang tranh luận liệu họ có an toàn hay không nếu không có vũ khí hạt nhân của riêng họ.

'Không ai thích một kẻ bắt nạt'.

Hình ảnh của nước Mỹ từ lâu đã có những thăng trầm. Nó suy giảm trong Chiến tranh Việt Nam, tư thế hung hăng hơn của Reagan chống lại chủ nghĩa cộng sản trong những năm 1980, và cuộc xâm lược chiếm đóng Iraq của George W. Bush. Thương hiệu Mỹ cũng bị ảnh hưởng trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump.

 Mitchell Reiss, một nhà ngoại giao lâu năm của Hoa Kỳ, hiện đang làm việc tại Viện Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia ở London, cho biết, "Trong mỗi trường hợp, nó phần lớn đã phục hồi, thường là khi một chính quyền mới mang đến một bộ mặt mới và giọng điệu khác. Hình ảnh của nước Mỹ cũng phục hồi vì các nguyên tắc căn bản và quyền lực mềm của nó vẫn mạnh mẽ: mọi người vẫn muốn đến các trường đại học, xem phim và ngưỡng mộ nền kinh tế của nước này."

Một người lính ở Nuuk, Greenland. Robert Kagan, một cựu thành viên của chính quyền đảng Cộng hòa và là một thành viên của Viện Brookings, nói rằng mặc dù Trump đã rút khỏi ý tưởng xử dụng lực lượng quân sự để giành Greenland, "Đây không phải là kết thúc của vấn đề, đây vẫn là sự khởi đầu". © Oscar Scott Carl cho WSJ.

Ông nói, "Rất nhiều thiệt hại đang bị Trump gây ra. Nhưng chúng tôi cũng là quốc gia kiên cường nhất trên thế giới."

Những người khác nghĩ rằng lần này có thể khác. Hai điều đã thay đổi. Thứ nhất, các tổng thống trước đây coi trật tự quốc tế - các thể chế đa phương và mạng lưới an ninh và liên minh kinh tế do Washington thiết lập - là một tài sản đáng để bảo vệ. George W. Bush đã ra lệnh xâm lược Iraq sau khi cố gắng, và thất bại, để có được sự ủng hộ của Liên Hiệp Quốc, nhưng vẫn có một liên minh gồm khoảng 49 quốc gia góp sức giúp đỡ.

Trump không hối lỗi về việc theo đuổi lợi ích của Mỹ một cách hẹp hòi. Ông có xu hướng coi các đồng minh là những người phụ thuộc hơn là yếu tố giúp "tăng" sức mạnh tổng thể. Đã qua rồi cuộc nói chuyện về việc thúc đẩy các giá trị phương Tây như dân chủ và thị trường mở.

Ông Trump đã phá vỡ một hệ thống tin cậy giữa Mỹ và các đồng minh vốn đã tạo ra một trật tự toàn cầu tương đối lành mạnh trong 70 năm qua, Robert Kagan, cựu thành viên của chính quyền đảng Cộng hòa và là thành viên tại Viện Brookings, nói.

Kagan lập luận, trong thời gian đó,  sức mạnh của Mỹ đã giúp bảo vệ các đồng minh. Đổi lại, họ là nước chủ nhà cho  các căn cứ của Mỹ, chia xẻ thông tin tình báo và giữ các thị trường tương đối mở cho các công ty Mỹ. Cùng nhau, Mỹ và các đồng minh đã đối mặt với những kẻ thách thức trật tự ổn định này, như Nga và Trung Quốc.

Giờ đây, Kagan nói, các đồng minh không có khả năng tin tưởng Mỹ nhiều như vậy một lần nữa, bất kể sự thay đổi trong chính quyền. "Tôi nghĩ hầu như không thể tưởng tượng được sự phục hồi vào thời điểm này. Hãy tưởng tượng điều này thêm ba năm nữa", ông nói. "Vì vậy, ông ấy đã lùi lại một chút về Greenland. Đây không phải là kết thúc của vấn đề, đây vẫn là sự khởi đầu."

Một lý do khác khiến lần này chủ nghĩa chống Mỹ có thể mạnh mẽ hơn, căn bản là niềm tự hào. Các tổng thống trước đây thường cố gắng không chế giễu các nhà lãnh đạo và quốc gia khác.

Gabriel Guerra, cựu phát ngôn viên của tổng thống và chuyên gia PR ở Mexico, nói "Tất cả chúng ta đều bị xúc phạm. Không ai thích một kẻ bắt nạt."

Thiệt hại tính bằng đô la.

Việc Mỹ mất đi một đồng minh đáng tin cậy có thể làm tổn hại đến sức hấp dẫn ở các thương hiệu hàng đầu của Mỹ ở nước ngoài, vốn đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt hơn từ các sản phẩm của Trung Quốc. Các đối tác thương mại hàng đầu đang tranh giành để đa dạng hóa nền kinh tế của họ; Các quốc gia châu Âu và châu Á phụ thuộc vào sức mạnh quân sự của Mỹ đang tăng cường sản xuất các mặt hàng quân sự của riêng họ; và các quốc gia như Canada, Anh và Hàn Quốc đều đang có những động thái hướng tới Trung Quốc.

Sau khi ông Trump nhậm chức, nhiều quốc gia ở châu Á phụ thuộc vào thương mại đã bày tỏ cảm giác bị phản bội trước việc bị áp đặt thuế quan đột ngột vào năm ngoái. "Đây không phải là những hành động mà ai đó làm với một người bạn", Thủ tướng Singapore Lawrence Wong nói trong một bài phát biểu trước Quốc hội vào tháng Tư.

Công nhân tại một xưởng may ở Việt Nam. Các hoạt động như vậy đã bắt đầu thêm người mua mà không phải là người Mỹ vào mạng lưới bán lẻ của họ, để giảm tiếp xúc với các chính sách thương mại biến động của Mỹ. © nhac nguyễn/Agence France-Presse/Getty Images

Trong nhiều thập kỷ các nhà sản xuất địa phương tìm kiếm người mua Mỹ, thay vào đó hiện đang đa dạng hóa danh sách khách hàng của họ. Paul Norriss, người điều hành một nhà máy sản xuất quần áo ở Việt Nam với mạng lưới người mua chủ yếu là người Mỹ, cho biết ông đã thêm các nhà bán lẻ không phải người Mỹ để giảm tiếp xúc với các chính sách thương mại đầy biến động.

Thiệt hại đau đớn theo những cách khác. Số lượng khách du lịch đến Mỹ đã giảm 6% vào năm ngoái, dẫn đầu là sự sụt giảm của người Canada và Mexico. Sau khi Trump áp thuế lên Canada, các cửa hàng tạp hóa như Loblaws và Sobeys đã gắn thẻ các sản phẩm có nguồn gốc ở địa phương. Một ứng dụng mới phổ biến, Maple Scan, cho phép người dùng cố gắng tránh thuế quan và hỗ trợ các công ty Canada bằng cách xác định các sản phẩm của địa phương.

Sasha Ivanov, một lập trình viên người Canada đến từ Calgary, người đã phát triển ứng dụng cho biết, "Hoa Kỳ, chúng tôi đã là láng giềng trong nhiều năm, và chúng tôi đã  cùng nhau chiến đấu trong các cuộc chiến tranh. Nhưng cuối cùng, mọi thứ đã trở nên rất khó đoán", 

Ở phần lớn châu Mỹ Latinh và các nơi khác, những hình ảnh lan truyền về các sĩ quan ICE đeo mặt nạ bắt giữ và đuổi theo người gốc Tây Ban Nha trên đường phố cũng là những quan điểm xấu xa về Hoa Kỳ. Guerra nói, "Ngay cả khi bạn không quan tâm đến quyền lực mềm chút nào, bạn sẽ lo lắng rằng hàng triệu người từ một quốc gia láng giềng luôn tương tác với bạn, đang ngày càng phẫn nộ. "

Au revoir, Europa.

Sự thay đổi này là lâu dài và có hậu quả nhất trên khắp châu Âu, nơi mà quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương đã giữ gìn hòa bình sau hai cuộc chiến tranh thế giới thảm khốc, hiện đang có nguy cơ tan vỡ. Các nhà lãnh đạo châu Âu đã cố gắng xoa dịu Trump; họ nuốt trôi việc tăng thuế mà không tăng thuế đối với hàng nhập khẩu của Mỹ. Họ gửi những lời tâng bốc và đồng ý tăng mạnh chi tiêu quốc phòng để Mỹ có thể tập trung vào các mối đe dọa ở những nơi khác, như Trung Quốc.

Các nhân viên nhập cư liên bang bắt giữ một người ở Minneapolis, Minnesota. Ở phần lớn châu Mỹ Latinh và các nơi khác, những hình ảnh lan truyền về cư dân đụng độ với các sĩ quan ICE đeo mặt nạ đang làm xấu đi quan điểm về Hoa Kỳ. © Hình ảnh Scott Olson / Getty.

Nó dường như không giúp ích được gì. Trong năm qua, chính quyền đã nhiều lần thúc đẩy một giải pháp cho cuộc chiến Ukraine mà ở các thủ đô châu Âu coi là một chiến thắng cho Moscow, khiến lục địa này phải đối mặt với một Putin trấn lột. Mỹ hiện thường xuyên mô tả NATO không phải như sự thành lập của nó, mà là một câu lạc bộ dành cho người châu Âu. Ngay cả khi Trump đã lùi bước vào lúc này, những lời đe dọa của ông đối với thành viên NATO Đan Mạch để chiếm Greenland, đã đánh dấu một bước ngoặt: Niềm tin rằng Mỹ sẽ bảo vệ một đối tác châu Âu khi bị tấn công đã tan biến. Putin chắc chắn đã nhận thấy điều đó.

Tuần này, trang bìa của The Economist có hình ảnh Trump ngực trần cưỡi trên một con gấu Bắc Cực, một ám chỉ rõ ràng về việc Putin cưỡi ngựa, phô bộ ngực cứng rắn và coi thường biên giới. Dưới tiêu đề "Donald, thế là đủ!" Tờ Der Spiegel của Đức cho thấy các nhà lãnh đạo châu Âu mặc trang phục chiến binh Bắc Âu và vung kiếm. Bên dưới đoạn phim: "Làm thế nào để châu Âu có thể đứng lên chống lại chủ nghĩa đế quốc của Trump."

Vào ngày 4 tháng 7 hàng năm, nhóm hữu nghị người Mỹ gốc Đan Mạch - Hiệp hội Công viên Quốc gia Rebild (RNPS) - tổ chức một trong những lễ kỷ niệm lớn nhất bên ngoài Hoa Kỳ, quy tụ tới 60.000 khách để thưởng thức cá trích ngâm chua và âm nhạc trên những ngọn đồi thoai thoải ở miền bắc Đan Mạch. Các diễn giả trong những năm qua bao gồm Walt Disney, Walter Cronkite và Ronald Reagan.

Đầu tháng này, thành phố Aalborg gần đó cho biết họ sẽ rút ngân sách quan trọng dành cho cuộc gặp mặt năm nay trừ khi các nhà tổ chức hủy bỏ lời mời các quan chức quân sự và dân sự Hoa Kỳ, bao gồm cả đại sứ.  Jørgen Bech Madsen, chủ tịch RNPS nói "Thật đau đớn khi thấy một mối quan hệ hơn trăm năm đột nhiên bị thử thách theo cách này",

Cựu Thủ tướng Đan Mạch Anders Fogh Rasmussen, người sau này giữ chức Tổng thư ký NATO từ năm 2009 đến năm 2014, nói."Đó là một quá trình đau đớn. Từ khi còn nhỏ, tôi đã ngưỡng mộ Hoa Kỳ".

Rasmussen là hiện thân của mối quan hệ chặt chẽ được vun đắp giữa Đan Mạch và Hoa Kỳ trong những năm 2000. Ông đã triển khai quân đội Đan Mạch đến khu vực nguy hiểm nhất của Afghanistan và tham gia cuộc chiến của Mỹ ở Iraq, ngay cả khi các quốc gia như Pháp và Đức từ chối. Con trai ông đã trở thành công dân Hoa Kỳ.

Rasmussen nói, "Tôi nghĩ rằng những vết thương tự gây ra cho Hoa Kỳ và ảnh hưởng toàn cầu của nó, trên thực tế, hành vi của Trump, thúc đẩy các lực lượng ở châu Âu đang lập luận rằng chúng ta cần một giải pháp thay thế Hoa Kỳ".

---------------

_ Tác giả David Luhnow, Sune Engel Rasmussen và Bertrand Benoit.... 30 Tháng Giêng, 2026... 

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal via MSN.... 01/02/2026...