Việc mở rộng Thành phố Hồ Chí Minh làm nổi bật thách thức đối với việc cải cách nhà nước.

 Đầu tư nước ngoài tăng trưởng nhưng siêu đô thị này chật vật trong việc giải phóng mặt bằng cho các dự án.

Trong tám tháng đầu năm 2025, Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút 6,8 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài, tăng 58% so với cùng kỳ năm ngoái, so với mức tăng trưởng 27% của Việt Nam nói chung. (Ảnh của Yuki Kohara).

Tác giả Liên Hoàng.....17 Tháng Chín, 2025. .... Nikkei Asia.

Thành phố Hồ Chí Minh – Vào tháng 7, Thành phố Hồ Chí Minh đã sáp nhập hai tỉnh thành để trở thành một siêu đô thị và là nơi thử nghiệm cho nỗ lực cải tổ toàn bộ chính quyền của Việt Nam.

Hai tháng sau, các quan chức cho biết dòng vốn đầu tư cho thấy trung tâm kinh doanh đang có một khởi đầu tốt, nhưng họ thừa nhận những căng thẳng đe dọa mục tiêu tăng trưởng kinh tế của thành phố là 10%.

Thành phố đã thu hút 6,8 tỷ đô la tiền nước ngoài trong tám tháng đầu năm 2025, tăng 58% so với cùng kỳ năm ngoái, theo một cuộc họp ngày 9 tháng 9 được tóm tắt trên trang web của chính quyền địa phương. Con số này so với mức tăng 27% của Việt Nam nói chung, theo báo cáo của cơ quan thống kê. Trong số các nhà đầu tư nước ngoài của thành phố, Lego đã mở một nhà máy sản xuất đồ chơi trị giá 1 tỷ USD, trong khi gã khổng lồ phần mềm SAP công bố kế hoạch đầu tư 150 triệu USD.

Động lực hiệu quả của đất nước - sáp nhập 63 tỉnh thành thành 34 đơn vị hành chính và sa thải 20% công chức để cắt giảm bộ máy quan liêu - sẽ ảnh hưởng đến những nhà lãnh đạo nào tham dự Đại hội Đảng Cộng sản năm 2026, cũng như lời kêu gọi của Việt Nam như một giải pháp thay thế cho Trung Quốc về sản xuất. Nó có nghĩa là xoay chuyển một bộ máy chính phủ đang hoạt động dưới một cuộc đàn áp tham nhũng vốn đã làm nản lòng các quan chức đưa ra quyết định.

Nhưng giải phóng mặt bằng là một triệu chứng của quá trình chuyển đổi khó khăn ở Thành phố Hồ Chí Minh, hiện bao gồm các tỉnh Bình Dương và Vũng Tàu. Các xã được cho là đang gặp khó khăn trong việc chuẩn bị bất động sản để phát triển. Họ đang trong tình trạng hỗn loạn và "thiếu nhân viên, điều phối quy định... và linh hoạt để giải quyết các vấn đề đầu tư", trang web của thành phố cho biết.

Hình trên NK

Trớ trêu thay, việc thúc đẩy hiệu quả cho dài hạn đã tạo ra sự phình to trong ngắn hạn. "Nhiều doanh nghiệp cho biết họ bị mắc kẹt trong chế độ chờ đợi, không thể tiếp tục đầu tư hoặc hoạt động", Matthew Lourey, chủ tịch tư vấn kinh doanh Alitium, nói với Nikkei Asia.

Ví dụ, thành phố mất ba tuần để trả lời đăng ký doanh nghiệp, nhưng trước khi sáp nhập, chỉ phải mất ba ngày, ông nói.

Nhưng đô thị lớn nhất của Việt Nam cho biết trong báo cáo tiến độ của mình rằng họ đã chuyển đổi "suôn sẻ" sang bản đồ được vẽ lại, cắt bỏ cấp huyện để chỉ còn lại hai cấp chính quyền: xã và thành phố.

Tuy nhiên, báo cáo cho biết một điểm chậm trễ chính là chi tiêu công, chỉ đạt 43% mục tiêu hàng năm. Chính phủ cho biết những thách thức bao gồm việc bồi thường cho chủ đất để nhường chỗ cho cơ sở hạ tầng mới và tình trạng thiếu hụt chuyên gia về môi trường, xây dựng và quản lý đất đai.

Hình trên NK

Việc tổ chức lại quốc gia, bao gồm giảm số lượng bộ từ 19 xuống còn 14, được ghi nhận bởi lãnh đạo Đảng Cộng sản Tô Lâm.

Công ty truyền thông và quan hệ chính phủ Vero cho biết trong một bài phân tích: "Với ít đơn vị cấp tỉnh hơn, sẽ có ít quan chức được thăng chức lên lãnh đạo cấp quốc gia hơn, có thể dẫn đến việc Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị sẽ nhỏ hơn tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 14 vào đầu năm 2026, đồng thời củng cố hơn nữa quyền lãnh đạo chung quanh kiến ​​trúc sư trưởng của chương trình cải cách".

Sau cuộc chiến chống tham nhũng đã hạ bệ nhiều chủ tịch và giám đốc điều hành đất nước, ông Lâm, cựu bộ trưởng an ninh, đã chủ trì việc thúc đẩy các đồng minh an ninh và làm suy yếu mạng xã hội và xã hội dân sự. Theo cựu quan chức chính phủ Vũ Minh Khương, nhà nước độc đảng có thể mang lại sự ổn định cho các nhà đầu tư, nhưng tính chính danh của nó nằm ở việc mang lại lợi ích thu nhập cho người dân.

Ông nói, điều đó sẽ đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải thay đổi tâm lý của họ,  từ việc chỉ tuân thủ các quy tắc sang hành động chiến lược, tháo vát và nhanh chóng hơn. Với những thay đổi như sáp nhập Thành phố Hồ Chí Minh, ông hy vọng các quan chức sẽ làm việc cùng nhau hiệu quả hơn trên toàn khu vực.

"Nó buộc ban lãnh đạo và chính quyền mới của Thành phố Hồ Chí Minh phải suy nghĩ lớn hơn, hành động táo bạo hơn và theo đuổi quỹ đạo phát triển có tầm nhìn xa hơn trong những năm tới", ông Vũ, giáo sư tại Trường Chính sách công Lý Quang Diệu ở Singapore, nói với Nikkei.

Thành phố Hồ Chí Minh ước tính phải tăng sản lượng kinh tế thêm 10% trong mỗi quý cho đến hết năm để đạt mục tiêu tăng trưởng 8,5% vào năm 2025.

------------

_ Tác giả Liên Hoàng.

_ Trần HSa lược dịch từ Nikkei Asia.... 18/9/2025.