Nền dân chủ toàn cầu đang suy thoái. Mỹ sẽ cứu hay giết nó?

 Trong hai thập kỷ qua, tỷ lệ người sống trong các xã hội tự do đã giảm một nửa. Tình yêu của Trump đối với các nhà độc tài không giúp ích gì cho vấn đề.

Những người bạn độc tài của Trump. Nhiếp ảnh gia: Jim Watson / AFP / Getty Images; Yuri Gripas / Abaca / Bloomberg; Andrew Harrer / Bloomberg; Brendan Smialowski / AFP / Getty Images; Qilai Shen / Bloomberg; Kayla Bartkowski / Getty Images; Win McNamee / Getty Images; Hình ảnh Saul Loeb / AFP / Getty.

Tác giả Hal Brands ....28 Tháng Chín, 2025.... Bloomberg.

Đối với rất nhiều người, sự trỗi dậy toàn cầu của dân chủ có rất ít sự phát triển quan trọng,. Ba trăm năm trước, hầu như không ai sống trong một nền dân chủ. Gần đây nhất là những năm 1940, vào những thời điểm đen tối nhất của Thế chiến II, có lẽ đã có hàng chục nước sợ hãi, từ bỏ các nền dân chủ. Nhưng vào đầu thế kỷ 21, dân chủ đã trở thành hình thức thống trị của các chính phủ.

Hàng tỷ người bây giờ sống trong các quốc gia tương đối tự do, nhân đạo và cách ly với sự tàn ác chuyên quyền, cai trị độc đoán. Sức mạnh và sự hỗ trợ của một siêu cường dân chủ là không thể thiếu cho tất cả những tiến bộ thay đổi thế giới này, đó là một lý do khiến tương lai toàn cầu của dân chủ cảm thấy bấp bênh, ngay bây giờ .

Sự xung đột về ý tưởng luôn được định hình bởi cuộc đụng độ quyền lực: Từ thời cổ đại đến nay, hình thức thống trị của chính phủ có xu hướng tuân theo sở thích của các quốc gia thống trị trong thời đại. Trong thế kỷ 20, và đặc biệt là kể từ Thế chiến II, Mỹ đã giúp nền dân chủ phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu, bằng cách hỗ trợ sự phát triển của nó ở các khu vực xa xôi và ngăn chặn những kẻ thù nguy hiểm nhất của mình. Nhưng trong hai thập kỷ qua, ảnh hưởng của dân chủ đã giảm khi các quyền lực độc tài hung hăng tăng lên. Giờ đây, vận may toàn cầu của nền dân chủ đang bị đe dọa bởi những thay đổi ở chính nước Mỹ.

Chế độ chuyên quyền hiện là chuẩn mực toàn cầu. Hai mươi năm sau đỉnh cao của dân chủ, chính phủ tự do đã không còn được ưa chuộng Nguồn: V-Dem.

Tổng thống Donald Trump đã phá hủy cơ sở hạ tầng thúc đẩy dân chủ của Mỹ. Hành vi phản dân chủ của Trump - những khẳng định gần như vô hạn của ông về quyền hành pháp, các mối đe dọa của ông đối với các đối thủ chính trị - đã khiến không thể tưởng tượng được rằng Hoa Kỳ có thể chuyển sang một bước ngoặt phi tự do.

Sự trỗi dậy của dân chủ trên toàn cầu  không thể tách khỏi sự trỗi dậy của Mỹ như một siêu cường tự do. Dự kiến  các thể chế tự do sẽ rất tồi tệ nếu Mỹ rút khỏi cuộc đấu tranh ngày càng gay gắt để định hình tương lai chính trị của thế giới - hoặc, tệ hơn nhiều, nếu nó trở thành một lực lượng cho chủ nghĩa phi tự do trên toàn cầu.

Tự do cần một siêu năng lực.

Chính trị và địa chính trị luôn là anh em họ gần gũi: Trong hàng ngàn năm, sự cân bằng giữa các hình thức chính phủ đối địch, đã phản ảnh sự cân bằng giữa các quốc gia đối thủ. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Các cường quốc tự nhiên cảm thấy thoải mái hơn trong một thế giới giống như họ về mặt chính trị, và các quốc gia mạnh nhất có nhiều công cụ - từ vũ lực tàn bạo đến sức hấp dẫn tinh tế - để uốn nắn thói quen của các tác nhân gần xa yếu hơn .

Ở Hy Lạp cổ đại, các thành bang lệ thuộc Athens đôi khi cũng noi theo các thực tiễn dân chủ của họ, trong khi các thành bang trong phạm vi ảnh hưởng của Sparta lại có xu hướng sao chép các hình thức đầu sỏ chính trị của nó. Hơn hai thiên niên kỷ sau, cuộc chinh phạt khắp châu Âu của Napoleon đã làm thay đổi cả lục địa về mặt chính trị lẫn quân sự. Khi Đức Quốc xã được coi là làn sóng của tương lai, các phong trào phát xít đã phát triển mạnh mẽ trên nhiều châu lục. Trong Chiến tranh Lạnh, sự trỗi dậy của Liên Xô đã đưa các chế độ cộng sản lên ngôi ở Đông Âu và phần lớn các nước đang phát triển.

Người Mỹ có thể nghĩ rằng hệ thống của họ, dân chủ, đã phát triển mạnh vì nó đơn giản là vượt trội. Trên thực tế, nó luôn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của những người bạn hùng mạnh.

Dân chủ bắt đầu tiến bộ trên toàn cầu trong kỷ nguyên bá quyền của Anh vào thế kỷ 19, khi siêu cường tự do này theo tiêu chuẩn của thời đại, thống trị các vùng biển và gieo truyền thống chính trị và trí tuệ của mình ra nước ngoài. Hệ thống chính phủ đó có thể đã sụp đổ, trong một thế kỷ 20 đầy biến động, nếu nước Anh không được kế nhiệm bởi một siêu cường tự do thậm chí còn hùng mạnh hơn, thúc đẩy dân chủ một cách tích cực và liên tục giải cứu nó khi nó gặp nguy hiểm nhất.

Ngăn chặn cánh tả và cánh hữu.

Dân chủ phải tồn tại trước khi nó có thể phát triển. Trong cả hai cuộc chiến tranh thế giới, Mỹ đã giử vững các liên minh ngăn chặn các chế độ độc tài quyết đoán tái tạo thế giới. Trong Chiến tranh Lạnh sau đó, Washington đã kềm chế và cuối cùng đè bẹp một Liên Xô độc tài cam kết về mặt ý thức hệ có mục tiêu làm sụp đổ các nền dân chủ. Và trong cuộc xung đột kéo dài nhiều thập kỷ đó, Mỹ đã xây dựng một hệ thống thế giới tự do, nuôi dưỡng các giá trị dân chủ theo nhiều cách khác nhau.

Một trong những cách đó là hiệu ứng bắt chước. Các quốc gia, giống như con người, có xu hướng đi theo những người chiến thắng. Thực tế là một đất nước hùng mạnh và thịnh vượng nhất khi một nền dân chủ làm cho hệ thống đó trở nên hấp dẫn hơn: Các nhà cải cách có thể chào mời những thành tựu của Mỹ trong việc vạch ra khát vọng cho xã hội của chính họ. Tuy nhiên, Mỹ không chỉ dựa vào tác động làm gương của mình: Họ đang xử dụng sức mạnh vô song của Mỹ để thay đổi cấu trúc chính trị của thế giới.

Mỹ đã cưỡng bức dân chủ hóa những kẻ xâm lược cũ ở Nhật Bản, Tây Đức và Ý sau Thế chiến II, cấy ghép các nền dân chủ tự do ở các khu vực quan trọng. Thông qua viện trợ của Kế hoạch Marshall, nó đã giúp các nền dân chủ châu Âu mong manh chống lại những thách thức từ cánh tả và cánh hữu. Các liên minh của Hoa Kỳ đã hàn gắn các xã hội dân chủ ở châu Âu và Tây Thái Bình Dương thành một cộng đồng chiến lược gắn kết; Washington đã tạo ra một hệ thống thương mại mở thúc đẩy thói quen tự do kinh tế và chính trị.

Theo thời gian, Hoa Kỳ đã hình thành một hệ thống các chuẩn mực quốc tế, nhấn mạnh các cuộc bầu cử tự do và nhân quyền. Chính ý tưởng rằng tự do chính trị là một giá trị phổ quát, rằng dân chủ là tiêu chuẩn mà các xã hội nên khao khát, là một sản phẩm của thời đại Mỹ.

Tất nhiên, người Mỹ chưa bao giờ nghiêm khắc trong việc ưa thích dân chủ. Trong Thế chiến II, Washington cần một cường quốc độc tài, Liên Xô, để đánh bại những cường quốc khác. Trong Chiến tranh Lạnh, Washington ủng hộ các cuộc đảo chính và làm việc với các nhà độc tài cánh hữu để kềm chế Moscow. Nếu nói với người dân Guatemala hay Chile rằng Hoa Kỳ luôn ủng hộ các thể chế tự do, rất có thể bạn sẽ nhận được một cái khịt mũi khinh bỉ hoặc một nụ cười gượng gạo.

Trong một thế giới lộn xộn, sự sống còn đôi khi đòi hỏi phải cắt giảm các góc cạnh đạo đức. Nhưng nói chung, các quan chức Mỹ tin rằng một thế giới dân chủ hơn sẽ phù hợp với lợi ích của Mỹ, bởi vì các xã hội tự do sẽ chia xẻ lợi ích của Mỹ trong việc bảo vệ một hệ thống mà ở đó nhân quyền và tự do chính trị được bảo đảm.

Không phải ngẫu nhiên mà các liên minh sâu sắc nhất, lâu dài nhất của Mỹ liên kết nó với các nền dân chủ tự do khác, đặc biệt là ở Tây Âu. Sự tồn tại và thành công của các giá trị tự do ở đây, ở trung tâm của thế giới tự do, cuối cùng đã tỏa ra ngoại vi - và Hoa Kỳ trở nên mạnh mẽ hơn trong việc thúc đẩy các giá trị của mình khi sức mạnh tương đối của nó tăng lên.

Ở Mỹ Latinh, Washington đã từng kiểm soát những người cộng sản bằng cách ủng hộ các tướng lĩnh phản động. Vào những năm 1980, họ đã từ chối những kẻ âm mưu đảo chính và tìm kiếm sự ổn định chính trị sâu sắc hơn so với quá trình chuyển đổi dân chủ có thể mang lại. Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Mỹ đã dẫn dắt quá trình chuyển đổi dân chủ ở Đông Âu, một phần bằng cách mở rộng phạm vi bảo vệ của NATO. Nó thậm chí còn tìm cách kích thích các thể chế tự do ở châu Phi và ở Trung Đông sau vụ 11/9. Vào đầu những năm 2000, các lực lượng tự do dường như đã chiến thắng. Tuy nhiên, trong vòng vài năm, phản ứng dữ dội đã bắt đầu.

Các chế độ chuyên quyền đang trỗi dậy.

Năm 2005, hơn 120 quốc gia được phân loại là các nền dân chủ có bầu cử. Theo Freedom House - một nhóm phi lợi nhuận thúc đẩy dân chủ -  kể từ đó, trong mỗi năm, nhiều quốc gia đã chuyển sang chủ nghĩa độc tài hơn là dân chủ. Đã có sự thụt lùi trên mọi lục địa; Vào cuối những năm 2010, các chế độ độc tài chiếm tỷ trọng lớn hơn trong GDP toàn cầu so với các nền dân chủ, khi được đo bằng sức mua tương đương. Xu hướng căn bản là không thể nhầm lẫn: Trong hai thập kỷ, một cuộc suy thoái dân chủ đã diễn ra.

Sự suy giảm trong hai thập kỷ của tự do toàn cầu...Các quốc gia có điểm số tự do giảm đã nhiều hơn những quốc gia có điểm số tăng hàng năm trong 19 năm qua Nguồn: Freedom House Lưu ý: Điểm dựa trên các biện pháp về quyền chính trị và tự do dân sự.

Như với bất kỳ hiện tượng toàn cầu phức tạp nào, có nhiều nguyên nhân. Một số nền dân chủ sinh ra sau Chiến tranh Lạnh đã yếu và dễ bị phá vỡ. Sự nhiệt tình của Mỹ trong việc thúc đẩy dân chủ đã suy yếu sau những cuộc phiêu lưu đẫm máu, thường phản tác dụng ở Trung Đông. Vào đầu những năm 2010, một Mùa xuân Ả Rập đầy hứa hẹn nhanh chóng rơi vào mùa đông độc tài. Kém phát triển, chủ nghĩa cực đoan tràn lan và các thể chế non nớt khiến châu Phi dễ bị tổn thương trước các cuộc nổi dậy và đảo chính. Câu chuyện chắc chắn thay đổi theo khu vực và quốc gia.

Nhưng đừng bỏ qua vai trò lớn hơn, bao trùm hơn của địa chính trị: Sự suy thoái của nền dân chủ gắn liền với sự trỗi dậy của các cường quốc độc tài.

Bắt đầu từ đầu những năm 2000, Nga đã quay trở lại sau sự suy yếu hậu Chiến tranh Lạnh. Trung Quốc bùng nổ trên toàn cầu. Có thể dự đoán, các chính phủ phi tự do ở cả hai nước đều tìm kiếm một thế giới mà trong đó các chế độ như vậy sẽ được tôn trọng và an toàn.

Nga làm suy yếu các chính phủ dân chủ ở các nước láng giềng, cụ thể là Ukraine và Gruzia; nó can thiệp để cứu các nhà độc tài bị bao vây từ Kazakhstan và Belarus đến Venezuela và Syria. Trung Quốc trở thành kho vũ khí của chế độ độc tài, vận chuyển các công cụ và kỹ thuật đàn áp cho các chính phủ từ châu Phi cận Sahara đến Đông Nam Á. Moscow và Bắc Kinh hợp tác để săn lùng những người bất đồng chính kiến và bóp nghẹt "cách mạng màu" ở Trung Á; tiền của Trung Quốc và lính đánh thuê của Nga thường duy trì các chế độ ăn cắp phi tự do ở châu Phi. Bắc Kinh và Moscow đã ủng hộ các chuẩn mực như chủ quyền internet - ý tưởng cho rằng các chính phủ phi tự do nên có toàn quyền kiểm soát không gian mạng của họ - và tìm cách làm suy yếu hoặc bóp méo các chuẩn mực của một thế giới tự do.

Vào tháng 2/2022, Nga và Trung Quốc đã ký kết quan hệ đối tác chiến lược không giới hạn, một phần nhằm bảo vệ các hình thức chính phủ của họ trên trường quốc tế. Sau khi Moscow tấn công Ukraine ba tuần sau đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden lập luận rằng các nhà độc tài đang diễn hành và một cuộc đụng độ lớn khác giữa chế độ độc tài và dân chủ đang diễn ra.

Có vẻ như thế giới đang trở lại với cuộc đối đầu ý thức hệ gay gắt. Nhưng bây giờ, một cái gì đó nguy hiểm hơn nhiều có thể đang xảy ra.

Trump đứng về phía những kẻ mạnh.

Thế giới quan của Donald Trump thật sự rất đa dạng: Nó pha trộn giữa những lời kêu gọi hòa bình với chủ nghĩa can thiệp hung hăng, giữa chủ nghĩa con buôn tàn nhẫn với nỗi hoài niệm mơ màng, giữa những lời kêu gọi vĩ đại của quốc gia với lòng vị kỷ cá nhân không hề che giấu. Điều rõ ràng là Trump không mấy quan tâm đến việc thúc đẩy dân chủ ở nước ngoài hay bảo vệ nó trong nước.

Trong nhiệm kỳ đầu, Trump thích kết giao với những nhà cực kỳ độc tài hơn là những đồng minh Dân chủ ; ông thường chế giễu các giá trị chính trị của Mỹ là những thứ làm xao lãng những vấn đề quốc tế phức tạp. Sau khi trở lại nắm quyền vào tháng 1 năm 2025, Trump đã nhanh chóng tuyên chiến với nỗ lực thúc đẩy dân chủ của Mỹ.

Chính quyền của ông đã cắt giảm mạnh mẽ Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID), từ chối tài trợ cho Quỹ Quốc gia Hỗ trợ Dân chủ (NED), và cắt giảm hỗ trợ cho Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA). Những người ủng hộ ông lập luận rằng các tổ chức này đầy rẫy những kẻ cực tả và — giống như tuyên truyền của Nga và Trung Quốc — đã gây bất ổn thế giới bằng cách kích động “cách mạng màu”.

Chính quyền đồng thời giảm bớt việc báo cáo nhân quyền và giám sát bầu cử, đồng thời loại bỏ các thể chế của Hoa Kỳ và từ bỏ các liên minh quốc tế nhằm chống lại thông tin sai lệch của các nhà độc tài.

Bản thân ông Trump đã lập luận, trong một bài phát biểu quan trọng ở Ả Rập Xê Út, rằng việc thúc đẩy dân chủ là một sai lầm bi thảm. Những ngày "nước Mỹ nói với các quốc gia khác cách sống cuộc sống của họ đã kết thúc", Phó Tổng thống J.D. Vance tuyên bố.

Có những cuộc tranh luận hợp lý về việc Mỹ nên hành động chăm chỉ như thế nào để thúc đẩy các giá trị của mình trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt. Một số động thái của chính quyền có thể được coi là một nỗ lực để sửa chữa sự thái quá của Mỹ trong việc truyền bá dân chủ hậu Chiến tranh Lạnh. Tuy nhiên, điều khiến tất cả câu chuyện này trở nên đáng lo ngại hơn là Trump và phong trào MAGA của ông thường ít đồng nhất với các nền dân chủ nước ngoài, mà  đồng nhất hơn với những kẻ độc đoán.

Nước Mỹ phi tự do?

Trump đã biến nhà độc tài được bầu Nayib Bukele của El Salvador trở thành đồng minh trong việc trục xuất người nhập cư mà không có thủ tục pháp lý. Người bạn đồng hành gần gũi nhất của Trump ở châu Âu là Viktor Orban của Hungary; Các quan chức Mỹ đã nhiều lần can thiệp vào cuộc bầu cử của Đức vào đầu năm nay, bằng cách lên tiếng ủng hộ một đảng cực hữu, phi tự do.

Nhiều thành phần MAGA ngưỡng mộ nhà độc tài Nga Vladimir Putin, vì ông ta đã bảo vệ "các giá trị truyền thống". Bản thân Trump đã áp thuế đối với Brazil, đơn giản vì chính phủ nước này đang tìm cách trừng phạt cựu tổng thống (và là người ngưỡng mộ Trump) Jair Bolsonaro; vì đã cố gắng lật đổ nền dân chủ của đất nước này sau khi thất bại trong cuộc tái tranh cử vào năm 2022. Hãy nghĩ về điều này như sự thúc đẩy chế độ độc tài với đặc điểm của Mỹ.

Chắc chắn, chính quyền của Trump đã lập luận rằng họ thực sự đang bảo vệ các giá trị dân chủ - chống lại sự xâm lấn của cảnh sát tư tưởng châu Âu, một hệ thống tư pháp Brazil quá mức, hoặc những người tiến bộ quá háo hức kiểm duyệt các quan điểm bảo thủ. Một cách giải thích ít khoan dung hơn là Trump tìm kiếm các đồng minh phi tự do vì ông có khuynh hướng phi tự do.

Sau tám tháng cầm quyền, các hành động phản dân chủ đáng báo động là nhiều vô kể. Trump đã khai triển quân đội ở các thành phố do đảng Dân chủ điều hành. Ông ta đã xử dụng luật pháp và nhà nước như những cây gậy chống lại các đối thủ của mình. Ông đã tìm cách hăm dọa các trường đại học và chủ trì các trường hợp thái quá với chủ nghĩa tư bản thân hữu. Ông đã cố gắng phủ nhận các quyền hiến pháp như quyền công dân bẩm sinh, trong khi tham gia vào việc xử dụng vũ lực đáng ngờ về mặt pháp lý ở nước ngoài.

Như thường lệ, Trump thậm chí không cố gắng che giấu ý định của mình: Ông đã nói rằng nhiều người Mỹ có thể thích một nhà độc tài, trong khi tán tỉnh những hạn chế vi hiến đối với tự do ngôn luận, và nhiệm kỳ thứ ba cũng vi hiến.

Mỹ sẽ không trở thành Bắc Triều Tiên. Nhưng nhiệm kỳ tổng thống của Trump đã làm cho hai kịch bản khác trở nên quá hợp lý: rằng Mỹ sẽ rút lui khỏi cuộc chiến vì tương lai chính trị của thế giới; hoặc Mỹ thậm chí có thể trở thành một siêu cường phi tự do trong những năm tới.

Chấm dứt thế giới do Mỹ dẫn đầu.

Ảnh hưởng của kịch bản đầu tiên sẽ đủ tồi tệ. Nếu Mỹ rút lui khỏi việc bảo vệ và thúc đẩy dân chủ trên trường quốc tế, nó sẽ tước đi sự đoàn kết và ủng hộ của các nhà cải cách, dù ở Đông Âu hay Mỹ Latinh. Nó sẽ làm suy yếu các nỗ lực quốc tế nhằm thúc đẩy quản trị tốt và chống tham nhũng. Nó sẽ cho phép Nga, Trung Quốc và những người bạn của họ tự do gieo rắc thông tin sai lệch trong các xã hội dân chủ, để định hình lại các chuẩn mực và thể chế quốc tế, và do đó nghiêng sân chơi toàn cầu theo hướng có lợi cho chủ nghĩa phi tự do.

Nếu các quốc gia trên thế giới nhận ra rằng cách họ đối xử với công dân của mình không liên quan đến vị thế của họ với Mỹ, thì một trong những động lực mạnh mẽ nhất để các quốc gia nước ngoài chấp nhận các chuẩn mực dân chủ sẽ biến mất. Kết quả cuối cùng, nhà khoa học chính trị John M. Owen viết, có thể là một hệ thống ngày càng "chọn lọc cho chế độ độc tài" - một hệ thống mang dấu ấn và phản ảnh đặc quyền của các tác nhân độc tài, bởi vì những quyền lực phi tự do đó là những người định hình thế giới một cách mạnh mẽ nhất.

Điều đó thật xấu xí, nhưng sau đó có khả năng thứ hai, vẫn còn xấu xí hơn: Bản thân Hoa Kỳ trở thành một tác nhân phi tự do với phạm vi toàn cầu vô song.

Chúng ta đã thấy các chiến thuật độc tài của Trump lan rộng như cháy rừng. Kể từ năm 2017, những kẻ độc đoán  và các nhà độc tài đầy tham vọng từ Đông Nam Á đến Mỹ Latinh đã bắt chước những nỗ lực của Trump để gieo rắc nghi ngờ về các cuộc bầu cử dân chủ; Họ đã coi những lời tố cáo của ông dành cho những lời chỉ trích của giới truyền thông là "tin giả". Ở Brazil, những người ủng hộ Bolsonaro thậm chí còn cố gắng mô phỏng cuộc nổi dậy ở Điện Capitol ngày 6 tháng 1 năm 2021 mà Trump đã truyền cảm hứng. Ở châu Âu và các nơi khác, những người theo chủ nghĩa dân túy phi tự do từ tấm gương của Trump đã giành được sự tin tưởng, dù không phải lúc nào cũng đắc cử. Quốc gia mạnh nhất thế giới chắc chắn sẽ có sức ảnh hưởng mạnh mẽ, dù tốt hay xấu.

Nguồn: Freedom House Lưu ý: Dữ liệu tính đến năm 2024. Dữ liệu được lập bản đồ cho thấy các phân loại Freedom House cho các địa điểm riêng biệt.

Một nước Mỹ phi tự do cũng có thể trở thành một siêu cường tham nhũng , tích cực tham gia vào các hoạt động tự giải quyết và mờ ám cố thủ chế độ ăn cắp và cai trị sai lầm trên quy mô toàn cầu. Nó có thể sẽ có mối quan hệ yếu hơn với các nền dân chủ ở châu Âu và Tây Thái Bình Dương, khiến các quốc gia này dễ bị cưỡng bức và đe dọa bởi các cường quốc xâm lược. Và, tất nhiên, một nhà lãnh đạo Mỹ phi tự do có thể tìm kiếm nhiều liên minh độc đoán mạnh mẽ hơn mà Trump và Bukele (Nayib Armando Bukele Ortez  là một chính trị gia và doanh nhân người Salvador, giữ chức tổng thống thứ 81 của El Salvador kể từ năm 2019) đã tạo ra - và can thiệp nhân danh các phong trào độc tài thân thiện, như chính quyền hiện tại đã làm ở Brazil.

Truyền thống chủ nghĩa quốc tế tự do của Mỹ có thể trở thành một truyền thống của chủ nghĩa quốc tế phi tự do: Các chính sách của Trump có thể là một bản xem trước về cách một siêu cường hậu dân chủ sẽ thể hiện sức mạnh của mình.

Đó không phải là dấu hiệu duy nhất của bóng tối. Không còn là kỳ lạ khi tưởng tượng một nước Mỹ tham gia vào việc cưỡng ép kinh tế hoặc xâm lược lãnh thổ chống lại các nền dân chủ khác, cắt giảm phạm vi ảnh hưởng, thỏa thuận với các cường quốc đối thủ, hoặc phá hủy hệ thống thương mại toàn cầu bằng cách tham gia vào chủ nghĩa bảo hộ tràn lan.

Nếu Hoa Kỳ đi theo con đường này - nếu thực tế là nước này trở thành cường quốc xét lại mạnh nhất - thì sớm hay muộn, sẽ không còn nhiều thứ còn sót lại của trật tự thế giới vốn đã nuôi dưỡng quá nhiều tự do.

Tất cả những điều này nghe có vẻ hoang đường: Chúng ta thậm chí còn chưa đến một năm trong nhiệm kỳ thứ hai của Trump. Nhưng với một vị tổng thống quá thất thường và bất ổn, những kết quả cấp tiến không thể bị bỏ qua. Cục diện tư tưởng thế giới đã thay đổi đáng kể, theo hướng tích cực hơn, một khi vận mệnh của nền dân chủ được củng cố bởi sức mạnh của Hoa Kỳ. Nhưng nó có thể thay đổi đáng kể, theo hướng tiêu cực hơn, nếu Mỹ từ bỏ — hoặc chuyển phe — trong cuộc chiến.

----------------

_ Tác giả Hal Brands là một nhà bình luận của Bloomberg Opinion và là Giáo sư Xuất sắc tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp của Đại học Johns Hopkins. Brands cũng là thành viên cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, đồng tác giả cuốn "Vùng nguy hiểm: Cuộc xung đột sắp tới với Trung Quốc" và là cố vấn cấp cao của Macro Advisory Partners.

_ Trần HSa lược dịch từ Bloomberg... 29/9/2025.