Railgun của Nhật Bản hạ gục tên lửa hoặc phương tiện bay lướt siêu thanh của Trung Quốc.

Súng điện từ ( Railgun ) gắn trên tàu của Nhật Bản hiện đã được chứng minh có thể viết lại cách mà tên lửa được và không được xử dụng trong chiến tranh hiện đại.Nguyên mẫu railgun của Nhật Bản khai hỏa trên biển. Ảnh: Cơ quan Mua lại, Cơ quan Công nghệ & Hậu cần (ATLA), Bộ Quốc phòng Nhật Bản.

Tác giả Gabriel Honrada.....15 Tháng Chín, 2025 .... Asia Times.

Nhật Bản đã bắn ở trên biển khẩu railgun gắn trên tàu đầu tiên, một phát bắn siêu thanh có thể viết lại sự cân bằng giữa súng và tên lửa trong chiến tranh hải quân.

Tháng này, Naval News đưa tin rằng Bộ Quốc phòng Nhật Bản (MoD), thông qua Cơ quan Mua sắm, Công nghệ và Hậu cần (ATLA), lần đầu tiên đã công bố nước này bắn đạn thật với một khẩu súng điện từ gắn trên tàu, nhắm vào một tàu mục tiêu trên biển, thể hiện một bước ngoặt quan trọng tiềm năng trong quá trình phát triển vũ khí tiên tiến của Tokyo.

Cuộc thử nghiệm trên tàu thử nghiệm Asuka của Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản (JMSDF) liên quan đến việc tác xạ tầm xa và nhắm mục tiêu chính xác, với việc ATLA phát hành tài liệu trực quan thông qua các nền tảng truyền thông xã hội chính thức của họ.

Railgun, xử dụng năng lượng điện để phóng các đầu đạn siêu tốc - đạt tốc độ gần 7 Mach  - được phát triển để chống lại các mối đe dọa siêu thanh mới nổi từ Trung Quốc, Triều Tiên và Nga.

Bước đột phá này diễn ra sau cuộc thử nghiệm railgun trên biển trước đó của ATLA vào tháng 10 năm 2023, và triển lãm công khai mô hình tỷ lệ 1/2 tại DSEI Japan 2025 ở tỉnh Chiba. Mặc dù công nghệ này hứa hẹn khả năng bắn nhanh và chi phí hoạt động thấp hơn so với tên lửa đánh chặn thông thường, nhưng việc khai triển nó phải đối mặt với những thách thức, đặc biệt là nhu cầu về hệ thống điện công suất cao và thu nhỏ để tích hợp vào các hệ thống của hải quân.

Trọng tâm chiến lược của Nhật Bản vào súng điện, vi sóng công suất cao và các hệ thống dựa trên laser, phản ánh ý định tăng cường khả năng phòng thủ tên lửa trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng và việc xây dựng tên lửa của Trung Quốc. Các chi tiết kỹ thuật khác dự kiến sẽ được tiết lộ tại Hội nghị chuyên đề công nghệ ATLA 2025, dự kiến diễn ra vào tháng 11 tại Tokyo.

Thử nghiệm railgun chống lại mục tiêu trên mặt nước có thể dẫn đến sự hồi sinh của súng hải quân, vốn đã bị̀ tên lửa thay thế như vũ khí chính trong chiến tranh hải quân. Railgun cho tác chiến mặt nước có thể giải quyết sự phụ thuộc quá mức lâu dài vào tên lửa chống hạm và tên lửa hành trình đắt tiền, để nhắm mục tiêu vào các tàu cấp thấp hoặc các cơ sở trên bờ, do đó dự trữ các tài sản này cho các tàu chiến mặt nước lớn hoặc các mục tiêu quan trọng nằm sâu trong lãnh thổ của kẻ thù.

Một khẩu pháo điện từ trên tàu có thể bắn nhiều viên đạn lập trình được, đồng thời giải phóng hàng trăm viên bi kim loại theo kiểu súng ngắn, có thể xé toạc các tàu nhỏ đang di chuyển hoặc trấn áp các mục tiêu trên bộ trên diện tích lớn. Nếu cần độ chính xác, có thể xử dụng đạn rắn, tối đa hóa sát thương lên mục tiêu điểm và giảm thiểu thiệt hại phụ.

Railgun có thể là một phương tiện hiệu quả về chi phí để đối phó với các cuộc tấn công dồn dập của tên lửa, so với tên lửa đánh chặn, có giá hàng triệu USD mỗi chiếc. Sự thúc đẩy của Nhật Bản diễn ra khi Trung Quốc khai triển các phương tiện lượn siêu thanh DF-17 (HGV) và tên lửa hành trình CJ-10/100 có khả năng né tránh hệ thống phòng thủ hiện tại, và Triều Tiên thúc đẩy chương trình tên lửa đạn đạo của nó.

Về mặt phòng thủ tên lửa, railgun có thể được giao nhiệm vụ đánh chặn cuối cùng. Hiện tại, Nhật Bản xử dụng hệ thống phòng thủ tên lửa hai tầng bao gồm các tàu khu trục được trang bị Aegis để đánh chặn giai đoạn tên lửa bay giữa đường và Patriot để đánh chặn giai đoạn cuối. Tuy nhiên, đây không phải là một hệ thống phòng thủ tên lửa hoàn chỉnh.

Tên lửa đạn đạo có ba giai đoạn bay riêng biệt: tăng tốc, bay giữa đường và giai đoạn cuối. Giai đoạn tăng tốc bắt đầu ngay sau khi phóng và kết thúc khi tên lửa rời khỏi bầu khí quyển của Trái đất, sau khi động cơ tên lửa của nó đã cháy hết.

Mặc dù đây sẽ là giai đoạn lý tưởng để đánh chặn, nhưng nó có khoảng thời gian rất ngắn, từ ba đến năm phút đối với tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) và thậm chí ngắn hơn - một đến hai phút - đối với các tên lửa nhỏ hơn. Đánh chặn giai đoạn tăng tốc cũng yêu cầu các tên lửa đánh chặn phải ở gần các địa điểm phóng, điều này không lý tưởng cho Nhật Bản, do vị trí tương đối xa với Trung Quốc và Triều Tiên.

Trong giai đoạn bay giữa đường, tên lửa không có động cơ, di chuyển theo vòng cung đạn đạo có thể được dự đoán trước khi quay trở lại bầu khí quyển của Trái đất. Mặc dù giai đoạn này cung cấp khoảng thời gian dài nhất để đánh chặn bằng cách xử dụng các hệ thống như Aegis, nhưng nó cũng cho phép tên lửa khai triển các thiết bị hỗ trợ xuyên thủng, bao gồm mồi nhử, tác chiến điện tử và nhiều phương tiện tái nhập mục tiêu độc lập (MIRV), làm tăng độ khó của việc đánh chặn thành công. Các tên lửa đánh chặn tầm trung, chẳng hạn như SM-3, cũng khan hiếm và tốn kém với 27,9 triệu USD mỗi chiếc.

Ở giai đoạn cuối, tên lửa hoặc đầu đạn của nó sẽ quay trở lại bầu khí quyển với tốc độ siêu thanh, cho phép thời gian đánh chặn dưới một phút. Ở giai đoạn này, các căn cứ quân sự, trung tâm dân cư và cơ sở hạ tầng quan trọng sẽ là mục tiêu tiềm năng đối với các hệ thống phòng thủ điểm như Patriot.

Tuy nhiên, cũng như tên lửa đánh chặn SM-3 tầm trung, tên lửa đánh chặn Patriot đang thiếu hụt và đắt đỏ ở mức 4 triệu USD cho mỗi tên lửa. Ngoài ra, như đã thấy trong việc Nga xử dụng tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik (IRBM) với MIRV thông thường chống lại Ukraine, các hệ thống phòng thủ giai đoạn cuối như Patriot có thể không hiệu quả trước các mối đe dọa như vậy.

Một khẩu railgun gắn trên tàu có thể giải quyết các lỗ hổng này trong lá chắn tên lửa của Nhật Bản, củng cố khả năng đánh chặn giai đoạn giữa và giai đoạn cuối của nó. Tính cơ động của nó có thể cho phép nó lấp đầy khoảng trống trong vùng phủ sóng giữa các hệ thống Aegis và Patriot của Nhật Bản.

Một hệ thống phòng thủ bắn nhanh, dựa trên súng có thể bù đắp cho điểm yếu của hệ thống phòng thủ tên lửa bằng cách bắn nhiều viên đạn nhanh chóng, tương tự như các hệ thống chống tên lửa, pháo binh và súng cối (C-RAM) của Mỹ, nhưng ở quy mô lớn hơn.

Nhật Bản đang có kế hoạch đóng hai tàu được trang bị hệ thống Aegis (ASEV), một thiết kế tàu khu trục lớn chuyên dụng cho phòng thủ tên lửa. Kích thước lớn của ASEV - dài 190 mét, rộng 25 mét và lượng giãn nước 12.000 tấn - có thể cần thiết để chứa 128 ổ hệ thống phóng thẳng đứng (VLS).

Kích thước lớn của ASEV gắn liền với tàu khu trục Sejong Đại đế của Hàn Quốc, vượt qua các tàu khu trục Arleigh Burke Flight III của Mỹ và các tàu tuần dương lớp Ticonderoga được chế tạo sau này, có lần lượt 96 và 122 ổ VLS, và vượt qua tàu tuần dương Type 055 của Trung Quốc, có 112 ổ VLS.

Giống như Nhật Bản, Mỹ đang có kế hoạch chế tạo DDG(X) thế hệ tiếp theo để thay thế các tàu khu trục Arleigh Burke và tàu tuần dương lớp Ticonderoga cũ kỹ, cả hai đều không còn đủ không gian và tuổi thọ cho các nâng cấp trong tương lai như vũ khí laser. Trái ngược với ASEV của Nhật Bản, bản vẽ ý tưởng sau này của DDG(X) của Mỹ có thể cho thấy Mỹ đã chọn từ bỏ súng để thay thế bằng các ống phóng thẳng đứng (VLS).

ASEV của Nhật Bản có thể cung cấp không gian cần thiết cho các hệ thống năng lượng dành cho railgun, với các phiên bản trong tương lai có khả năng đổi pháo chính 127 mm của họ để lấy hỏa lực điện từ.

Tuy nhiên, một siêu tàu khu trục được trang bị railgun có thể có những hạn chế đáng kể. Việc đưa quá nhiều khả năng vào chỉ hai tàu, đi ngược lại nguyên tắc phân tán để có khả năng sống sót. Những con tàu này chắc chắn sẽ là mục tiêu ưu tiên của Trung Quốc hoặc Triều Tiên nếu chiến sự nổ ra giữa họ và Nhật Bản.

Pháo điện từ Mach-7 của Nhật Bản cho thấy vận tốc, độ sâu băng đạn và chi phí hiện đang ngang ngửa với tầm bắn trong các thước đo hỏa lực của hải quân. Việc nó có trở thành vũ khí chủ lực của hạm đội hay vẫn chỉ là thử nghiệm sẽ định hình kỷ nguyên chiến đấu trên biển tiếp theo.

-------------------

_ Tác giả Gabriel Honrada.

_ Trần HSa lược dịch từ Asia Times ... 15/9/2025.