Tại sao các ngân hàng trung ương trên thế giới phải lên tiếng chống lại các cuộc tấn công của Trump nhắm vào Fed

 

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Jerome Powell....| SHAWN THEW / EPA.

Tác giả John Hawkins .... 14 tháng 1 năm 2026 ... The Conversation.

Các ngân hàng trung ương từ khắp nơi trên thế giới đã đưa ra một tuyên bố chung ủng hộ Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Jerome Powell, khi ông phải đối mặt với một cuộc điều tra hình sự bên cạnh áp lực ngày càng tăng từ Tổng thống Mỹ Donald Trump để Jerome Powell từ chức sớm.

Rất bất thường khi các thống đốc ngân hàng trung ương thế giới đưa ra một tuyên bố như vậy. Nhưng đây là những thời điểm rất bất thường.

Lý do khiến nhiều ngân hàng trung ương cấp cao - từ Úc, Brazil, Canada, châu Âu, New Zealand, Nam Phi, Hàn Quốc, Vương quốc Anh và các quốc gia khác, cũng như câu lạc bộ ngân hàng trung ương Ngân hàng Thanh toán Quốc tế - đã lên tiếng là rất đơn giản. Các quyết định về lãi suất của Mỹ có tác động trên toàn thế giới. Họ không muốn bị đặt trước một tiền lệ nguy hiểm.

Trong suốt sự nghiệp của tôi với tư cách là một nhà kinh tế, phần lớn là tại Ngân hàng Dự trữ Úc và Ngân hàng Thanh toán Quốc tế, tôi đã thấy các ngân hàng trung ương độc lập trở thành tiêu chuẩn toàn cầu trong những thập kỷ gần đây.

Việc cho phép các ngân hàng trung ương thiết lập lãi suất để đạt được mục tiêu lạm phát đã tránh được sự lặp lại của lạm phát cao kéo dài, bùng phát vào những năm 1970.

Trả lại việc thiết lập chính sách tiền tệ cho một chính trị gia, đặc biệt là một chính trị gia khó đoán như Trump, là một viễn cảnh không được hoan nghênh.

Điều gì đã xảy ra.

Trump đã nhiều lần tấn công Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (được gọi là Fed) trong nhiều năm. Ông đã bày tỏ mong muốn loại bỏ Powell trước khi nhiệm kỳ chủ tịch Fed của ông kết thúc vào tháng Năm. Nhưng luật pháp nói rằng tổng thống chỉ có thể sa thải chủ tịch Fed "vì lý do", không phải theo ý thích. Điều này thường được coi là một số hành vi bất hợp pháp.

Tòa án Tối cao hiện đang xét xử một vụ kiện về việc liệu tổng thống có quyền loại bỏ một thành viên khác trong hội đồng quản trị Fed  - Lisa Cook - hay không.

Và trong tuần này, Powell tiết lộ rằng ông đã nhận được trát đòi hầu tòa của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, đe dọa một bản cáo trạng hình sự liên quan đến lời khai của ông trước ủy ban ngân hàng Thượng viện về việc cải tạo các tòa nhà văn phòng lịch sử của Fed trị giá 2,5 tỷ đô la Mỹ.

Ông Trump đã phủ nhận bất kỳ sự liên quan nào đến cuộc điều tra.

Nhưng Powell đã đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ để bảo vệ mình. Ông nói rằng việc đề cập đến các công trình xây dựng là một "cái cớ" và vấn đề thực sự là:

"Liệu Fed có thể tiếp tục thiết lập lãi suất dựa trên bằng chứng và điều kiện kinh tế hay không - hoặc liệu chính sách tiền tệ sẽ được chỉ đạo bởi áp lực chính trị hoặc đe dọa."

Hôm thứ Ba, hơn một chục ngân hàng trung ương hàng đầu thế giới đã đưa ra một tuyên bố ủng hộ:

"Chúng tôi hoàn toàn thống nhất với Hệ thống Dự trữ Liên bang và Chủ tịch Jerome H Powell. Sự độc lập của các ngân hàng trung ương là nền tảng cho sự ổn định giá cả, tài chính và kinh tế, vì lợi ích của công dân mà chúng tôi phục vụ. Do đó, điều quan trọng là phải duy trì sự độc lập đó, với sự tôn trọng đầy đủ đối với pháp quyền và trách nhiệm giải trình dân chủ."

Một tuyên bố ủng hộ khác đến từ các nhà kinh tế hàng đầu của Mỹ - bao gồm tất cả các chủ tịch Fed còn sống. Điều này bao gồm "bậc thầy" huyền thoại của ngân hàng trung ương - Alan Greenspan - ông được bổ nhiệm bởi Ronald Reagan và được bổ nhiệm lại bởi George HW Bush, Bill Clinton và George W Bush.

Tuyên bố này cảnh báo việc phá hoại tính độc lập của Fed có thể gây ra "hậu quả rất tiêu cực" đối với lạm phát và hoạt động của nền kinh tế.

Tại sao nó lại quan trọng đối với lạm phát toàn cầu.

Trump đã nói rằng ông muốn Fed hạ lãi suất đáng kể, từ phạm vi mục tiêu hiện tại là 3,5–3,75% xuống còn 1%. Hầu hết các nhà kinh tế cho rằng điều này sẽ dẫn đến lạm phát tăng mạnh.

Với mức 2,8% ở Mỹ, lạm phát đã cao hơn mục tiêu 2% của Fed. Lãi suất của Fed thường sẽ chỉ giảm xuống còn 1% trong thời kỳ suy thoái nghiêm trọng.

Một ví dụ rõ ràng về sự nguy hiểm của các ngân hàng trung ương bị chính trị hóa là khi Fed hạ lãi suất trước cuộc bầu cử tổng thống năm 1972. Nhiều nhà bình luận cho rằng điều này là do áp lực từ Tổng thống Richard Nixon để cải thiện cơ hội tái đắc cử của ông. Việc nới lỏng chính sách tiền tệ này đã góp phần vào lạm phát cao vào giữa những năm 1970.

Một ví dụ gần đây hơn đến từ Thổ Nhĩ Kỳ. Vào đầu những năm 2020, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đã dựa vào ngân hàng trung ương của nước này để cắt giảm lãi suất. Kết quả là lạm phát rất cao, cuối cùng là lãi suất rất cao để cố gắng kiểm soát lạm phát.

Tuyên bố của Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Jerome Powell đề cập đến cuộc điều tra.

Trump nên cẩn thận với những gì ông ấy mong muốn.

Điều gì sẽ xảy ra nếu Trump có thể bổ nhiệm một chủ tịch Fed và các thành viên hội đồng quản trị khác phục tùng mệnh lệnh của ông ta, và nếu họ thực sự hạ lãi suất ngắn hạn mà họ kiểm soát xuống 1%? Lạm phát dự kiến và sau đó lạm phát thực tế sẽ tăng lên.

Điều này sẽ dẫn đến lãi suất dài hạn cao hơn.

Nếu Trump làm theo ý mình, cử tri Mỹ có thể phải đối mặt với vấn đề khả năng chi trả lớn hơn trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng Mười Một. Điều này sau đó có thể dẫn đến suy thoái, vì lãi suất cần tăng rõ rệt để lạm phát giảm trở lại.

Và như hơn một chục nhà lãnh đạo ngân hàng trung ương toàn cầu vừa cảnh báo chúng ta, những gì xảy ra ở Mỹ có ảnh hưởng quan trọng trên toàn thế giới.

----------

_ Tác giả John Hawkins là Hiệu trưởng Trường Quốc gia Hành chánh tại Canberra, Đại học Canberra.

_ Trần HSa lược dịch từ The Conversation ... 18/1/2026.