Châu Âu đứng lên, Trump chớp mắt, và EU đã học được một bài học ở Greenland.

 Đối với một số người ở EU thường bị rạn nứt, việc Trump rút lui ở lãnh thổ Bắc Cực chứng minh rằng sự trả đũa - không phải hòa giải - là câu trả lời cho chiến thuật cứng rắn của ông Trump.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đến Brussels để tham dự hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu về quan hệ với Washington vào thứ Năm. (Yves Herman / Reuters).

Tác giả Ellen Francis...23 Tháng Giêng , 2026 ... The Washington Post.

BRUSSELS — Sau khi Tổng thống Donald Trump xử dụng bục giảng bắt nạt của mình ở Davos, Thụy Sĩ, để đòi hỏi "Hoa Kỳ mua lại Greenland - giống như chúng tôi đã giành được nhiều vùng lãnh thổ khác trong suốt lịch sử của chúng tôi" - và sau đó rút lui trong cùng ngày, nhiều quan chức ở đây thấy một bài học cho Liên minh châu Âu: "Phản kháng  có hiệu quả".

Lời đe dọa trơ tráo – từ bỏ Greenland hoặc đối mặt với thuế quan – đã tạo ra sự đoàn kết mà phần lớn các nhà lãnh đạo của 27 quốc gia thuộc Liên minh châu Âu đã không đạt được trong năm kể từ khi ông Trump nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai.

Chiêu trò của Trump đối với Greenland, một lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, đồng minh NATO, đã liên kết một số đối tác không ngờ tới trong phe đối lập: giới chính trị chính thống của châu Âu với các đảng dân túy và dân tộc chủ nghĩa; đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ trong Quốc hội Hoa Kỳ đầy chia rẽ; người dân bản địa Greenland với những người Đan Mạch từng là thuộc địa của họ; và Liên minh châu Âu cùng Anh, quốc gia duy nhất từng rời khỏi khối này.

Đối với những người ủng hộ đường lối cứng rắn hơn với Trump, việc tổng thống nhượng bộ về vùng lãnh thổ chiến lược ở Bắc Cực là bằng chứng cho thấy sự trả đũa – chứ không phải hòa giải – mới là câu trả lời cho chiến thuật cứng rắn của ông. Sau khi nhượng bộ Trump về thương mại và việc trang bị vũ khí cho Ukraine, cuối cùng người châu Âu đã đứng lên chống lại ông ấy. Quan trọng hơn nữa, Trump đã lùi bước.

“Khi chúng ta đoàn kết, và khi chúng ta rõ ràng và mạnh mẽ, cũng như sẵn sàng đứng lên bảo vệ chính mình, thì kết quả sẽ được thể hiện,” Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen nói với các phóng viên ở Brussels tối thứ Năm. “Tôi nghĩ chúng ta đã học được điều gì đó trong vài ngày và vài tuần qua, và bây giờ, tất nhiên, chúng ta muốn tìm ra giải pháp.”

Hàng loạt các nhà lãnh đạo châu Âu khẳng định họ sẽ không bị hù dọa. Họ lên án chiến dịch  của Trump chiếm đất từ ​​một đồng minh NATO là "không thể chấp nhận được" và "không thể giải thích được". EU đe dọa áp thuế riêng đối với hàng hóa Mỹ. Và quyết tâm ngày càng lớn mạnh trong khối muốn xử dụng công cụ trả đũa thương mại mà từ lâu họ đã do dự, có thể nhắm vào các dịch vụ của Mỹ tại châu Âu - một trung tâm lợi nhuận cho các công ty Mỹ, nơi họ được hưởng lợi từ thặng dư lớn.

Tình đoàn kết từ khắp châu Âu, Frederiksen nói, "cực kỳ quan trọng trong tình huống rất khó khăn này".

Tổng thống Donald Trump gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, hôm thứ Tư. (Evan Vucci / AP).

Tòa Bạch Ốc khẳng định rằng ông Trump không chớp mắt nhưng thực sự có được mọi thứ ông muốn, bao gồm cả quyền tiếp cận đầy đủ cho quân đội Mỹ đến Greenland, mà không phải trả một xu nào thông qua một thỏa thuận  với Tổng thư ký NATO Mark Rutte làm trung gian.

"Tổng thống Trump đang chuẩn bị cho một mức thuế vào ngày 1 tháng 2 và điều đó chỉ bị loại bỏ khỏi bàn vì một lý do: ông ấy và Tổng thư ký NATO đã đồng ý một khuôn khổ cho thỏa thuận về Greenland", Anna Kelly, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, cho biết trong một văn bản trả lời một câu hỏi.

Động cơ thực sự của Trump cho việc thỏa hiệp có thể không bao giờ được biết đến. Ông đến khu nghỉ mát Davos của Thụy Sĩ để tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới, nhằm nhấn mạnh những nỗ lực của mình trong việc giải quyết mối lo ngại về cuộc khủng hoảng khả năng chi trả ở Mỹ, điều mà ông Trump đã phủ nhận. Viễn cảnh thuế quan của EU làm tăng chi phí cho người tiêu dùng Mỹ có thể là nguyên nhân khiến ông ấy thay đổi quyết định. Hoặc có lẽ đó là do đợt bán tháo mạnh trên thị trường chứng khoán và trái phiếu Mỹ, hoặc do sự phản đối của lưỡng đảng trong Quốc hội vào năm bầu cử giữa nhiệm kỳ. 

Dù lý do là gì, Trump đã đình chỉ các mối đe dọa thuế quan đối với các quốc gia châu Âu, tuyên bố ông đã đạt được "khuôn khổ" của một thỏa thuận.

Các điểm đang đàm phán bao gồm khả năng tiếp cận nhiều hơn của Mỹ với các căn cứ quân sự và khai thác khoáng sản ở Greenland, các hoạt động của châu Âu ở Bắc Cực và giám sát các khoản đầu tư để ngăn chặn Nga hoặc Trung Quốc giành được chỗ đứng, theo hai quan chức châu Âu giấu tên để thảo luận về ngoại giao nhạy cảm.

Trump đã nói rõ về việc muốn "sở hữu" Greenland bằng cách mua hoặc mua lại lãnh thổ, thậm chí ám chỉ hành động quân sự. Trong một bài phát biểu ở Davos hôm thứ Tư, ông Trump đã loại trừ việc xử dụng vũ lực. Và trong vòng vài giờ, ông tuyên bố chiến thắng và lùi bước.

Các tòa chung cư và nhà ở thắp sáng thành phố Nuuk, Greenland, vào thứ Năm. (Jonathan Nackstrand / AFP / Getty Images).

Các nhà lãnh đạo Đan Mạch nói rằng việc nhượng lại lãnh thổ có chủ quyền là một lằn ranh đỏ và họ đã yêu cầu một sứ mệnh của NATO ở Bắc Cực. Người Đan Mạch cũng nhấn mạnh rằng ông Trump có thể đạt được mục tiêu  thông qua một hiệp ước quốc phòng hiện có hồi năm 1951 - một quan điểm mà  trước đây Tòa Bạch Ốc đã bác bỏ.

Giờ đây, chính quyền Trump sẽ theo đuổi các cuộc đàm phán với Đan Mạch về việc cập nhật hiệp ước quốc phòng đó, cũng như với các quốc gia châu Âu về việc mở rộng sự hiện diện quân sự của NATO ở Bắc Cực.

Các quan chức châu Âu cho biết họ tin rằng sự thay đổi đột ngột của ông xuất phát từ sự thay đổi trong suy nghĩ, chứ không phải là sự thay đổi về bản chất. Các nhà lãnh đạo Đan Mạch và các nước NATO khác đã đưa ra những động thái tương tự trong nhiều tuần trước khi ông Trump leo thang căng thẳng.

Các quan chức cho biết ông Trump dường như đã thay đổi sau khi nhận ra rằng thuế quan trả đũa của EU có thể có hiệu lực vào tháng Hai, và rằng nỗ lực của ông đối với Greenland không được ưa chuộng ở quê nhà, bao gồm cả với các doanh nghiệp Mỹ.

"Ai mà biết điều gì thực sự xảy ra trong tâm trí anh ấy," một quan chức châm biếm.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen phát biểu tại một cuộc họp báo vào cuối hội nghị thượng đỉnh EU ở Brussels hôm thứ Sáu. (Omar Havana / AP)

Ursula von der Leyen, chủ tịch Ủy ban châu Âu, cơ quan điều hành của EU, cho biết nhiều yếu tố "cũng có thể đã đóng một vai trò... Nhưng nếu thiếu sự kiên quyết, những phản ứng và sự đoàn kết trong Liên minh châu Âu không leo thang , những biện pháp đó đã không thể phát huy tác dụng.”

“Chúng ta đang ở vị thế tốt hơn so với 24 giờ trước, và tối nay chúng ta đã rút ra bài học từ chiến lược tập thể của mình,” bà von der Leyen nói. “Chiến lược này đã hiệu quả,” bà nói thêm, “vì vậy, trong thời gian tới chúng ta nên duy trì cách tiếp cận này.”

Bà Von der Leyen phát biểu với các phóng viên vào đêm qua sau hội nghị thượng đỉnh của tất cả 27 nguyên thủ quốc gia và những người đứng đầu chính phủ các nước EU tại Brussels. Ngoài vấn đề Greenland, họ còn thảo luận về cách chuẩn bị cho một thế giới đầy biến động, ở đó Washington có thể bất cứ lúc nào cũng hướng mối đe dọa từ sức mạnh quân sự hoặc kinh tế của Mỹ  vào các đồng minh lâu năm của châu Âu.

Ngay cả khi các nước châu Âu phản đối có hiệu quả, các nhà lãnh đạo vẫn cử Rutte, cựu thủ tướng Hà Lan, người thường được mệnh danh là "người thì thầm với Trump", giải quyết vấn đề. Nhiệm vụ của Rutte tại NATO chủ yếu là hàn gắn những rạn nứt với Trump.

Ở nơi công khai, người đứng đầu NATO nói rất ít về cuộc khủng hoảng Greenland, từ chối đi chệch khỏi việc ca ngợi Trump, hoặc đồng ý với những bất bình của ông về an ninh Bắc Cực.

Một số nhà lãnh đạo cho rằng sự thay đổi lập trường của Trump là do sự kiên nhẫn và nỗ lực hòa giải. Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, một đồng minh của Trump thuộc cánh hữu cực đoan, đã chỉ ra "việc thúc đẩy đối thoại giữa các quốc gia đồng minh".

.Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chờ đợi sự xuất hiện của Tổng thống Cộng hòa Dân chủ Congo Félix Tshisekedi trước cuộc gặp của họ tại Paris vào thứ Sáu. (Dimitar Dilkoff / AFP / Getty Images)

Tuy nhiên, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng sự kiên quyết mới là chìa khóa. Ông Macron nói: “Điều chúng ta nên kết luận là khi châu Âu phản ứng với một mặt trận thống nhất, xử dụng các công cụ trong tay khi bị đe dọa, châu Âu có thể nhận được sự tôn trọng. Và chúng ta vẫn hết sức cảnh giác.”

Ngay cả Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, vẫn là một trong những nhà nhiệt thành nhất trong việc duy trì mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương, cũng nói rằng điều quan trọng là "các đối tác của chúng tôi ở Washington phải hiểu sự khác biệt giữa sự thống trị và sự lãnh đạo".

Điều đó nói lên rằng, sự bế tắc đã làm mờ đi đáng kể tâm trạng trong EU liên quan đến mối quan hệ với Washington - một mối quan hệ đã bảo đảm ổn định kinh tế và an ninh trên lục địa này trong 80 năm.

Các nhà lập pháp châu Âu bày tỏ quan điểm rằng EU phải phản kháng nếu không sẽ không có hồi kết cho việc ông Trump liên tục vi phạm các lằn ranh đỏ. Các quan chức thừa nhận rằng việc giữ thái độ hòa nhã chỉ có tác dụng hạn chế trong việc bảo vệ họ khỏi xung đột, và nhiều người cảnh báo rằng vấn đề Greenland vẫn chưa được giải quyết.

“Khi chúng ta quỳ gối, Trump lại lên tiếng, còn khi chúng ta giữ vững lập trường thì ông ta lại chuồn mất”, Nathalie Tocci, giám đốc Viện Quan hệ Quốc tế có trụ sở tại Rome, viết trên X khi đề cập đến câu nói “Trump luôn nhát gan” – một cụm từ ưa thích của những người chỉ trích Trump.  Tocci nói, không phải vì “ông ta sợ châu Âu mà là sợ thị trường. Hy vọng là ông ta đã rút ra được bài học”.

May mắn cho các nhà lãnh đạo EU, họ thực sự không cần phải đáp trả — ít nhất là chưa — bởi vì vị tổng thống thất thường đó đã hạ vũ khí. Điều đó sẽ là một thử thách lớn hơn đối với sự đoàn kết giữa các quốc gia ủng hộ đường lối cứng rắn hơn, như Pháp, và những quốc gia thận trọng hơn, như Ý.

Ông Trump nói chuyện với các phóng viên hôm thứ Năm tại Davos. (Markus Schreiber / AP).

Đối với tất cả các tuyên bố về sự thống nhất của EU, sự bế tắc đã gây ra một sự chia rẽ nghiêm trọng và có khả năng kéo dài trong liên minh NATO.

Những phát biểu của Trump tại Davos đã chạm đến trọng tâm của vấn đề nan giải đẩy châu Âu phải đối mặt trong một thế giới mà đồng minh mạnh nhất của họ đang định hình lập trường của mình. Trump coi cuộc tranh chấp này là cuộc đối đầu giữa Mỹ và NATO, nói rằng Rutte "đại diện cho phe đối lập" đồng thời nói thêm, "đó thực sự  cũng chính là chúng tôi, bởi vì, các bạn biết đấy, chúng tôi là một thành viên rất quan trọng của NATO."

Trong nỗ lực theo đuổi Greenland, Trump cũng ám chỉ trong bài phát biểu của mình rằng Mỹ không có ý định bảo vệ lãnh thổ mà họ không sở hữu. Trụ cột cốt lõi của NATO là điều khoản phòng thủ tập thể theo Điều 5 — rằng một cuộc tấn công chống lại một quốc gia là một cuộc tấn công chống lại tất cả các quốc gia khác. Đối với các quốc gia nhỏ hơn như các nước Baltic, gần Nga, điểm mấu chốt của ý tưởng này là Mỹ sẽ đứng ra bảo vệ họ.

Dù động cơ của Trump là gì, ai cũng muốn nhận công lao về mình.

Tại London, Thủ tướng Keir Starmer đã phải đối mặt với áp lực trong Đảng Lao động của ông để có phản ứng cứng rắn hơn. Starmer đã đưa ra lời khiển trách gay gắt nhất trước khi Trump quay lui  vài giờ, hứa rằng ông "sẽ không nhượng bộ" trong việc bảo vệ Greenland.

Thời điểm này cho phép các quan chức nói rằng chính phủ của Starmer đã đứng lên chống lại Trump và thậm chí tuyên bố một số công lao trong việc ngăn chặn tổng thống. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper nói với Sky News rằng đó là "sự phản ảnh sức mạnh của các mối quan hệ của chúng tôi ở Washington".

Tuy nhiên, các quan chức châu Âu vẫn nói về sự rạn nứt sâu sắc ở lòng tin giữa hai bờ Đại Tây Dương. Tại Brussels, một số nhà ngoại giao đến từ các quốc gia từng là những người ủng hộ Mỹ nhiệt thành nhất giờ đây lại gọi Mỹ là “đồng minh cũ của chúng ta”.

Khi được hỏi liệu bà có còn tin tưởng Mỹ hay không, Thủ tướng Đan Mạch Frederiksen do dự. Bà nói, "Ý tôi là, chúng tôi đã hợp tác rất chặt chẽ với Mỹ trong nhiều năm, nhưng chúng tôi phải làm việc cùng nhau một cách tôn trọng, không đe dọa lẫn nhau".

------------------------

_ Tác giả Ellen Francis......  / Beatriz Rios ở Brussels, Steve Hendrix ở London, và Emily Davies và Cat Zakrzewski ở Davos, Thụy Sĩ, đã đóng góp cho báo cáo này.

_ Trần HSa lược dịch từ The Washington Post.... 23 Tháng Giêng , 2026.