Sau một năm cầm quyền, nền kinh tế dưới thời Trump còn tồi tệ hơn cả những con số thống kê.

 Những tác động về mặt tài chính của việc cắt giảm thuế sắp tới và những mối đe dọa liên tục đối với sự độc lập của Cục Dự trữ Liên bang báo hiệu những điều không mấy tốt đẹp.

Donald Trump, Jim LoScalzo - Ảnh chụp chung qua CNP/Zuma Press

Tác giả Alan S. Blinder...Ngày 21 tháng 1 năm 2026 ... The Wall Street Journal.

Chúng ta vừa kỷ niệm một năm, ngày nhậm chức của Trump nhiệm kỳ thứ hai. Thế giới chắc chắn đã thay đổi. Ai mà có thể tưởng tượng được một năm trước rằng, Tổng thống Trump sẽ lật đổ tổng thống Venezuela, đe dọa Greenland hay chiếm đóng Minneapolis bằng một lực lượng thù địch?

So với những tin tức khác, tình hình kinh tế có vẻ khá ảm đạm. Khẳng định rằng ông thừa hưởng một mớ hỗn độn từ Joe Biden , tổng thống Trump tuyên bố hiện nay nền kinh tế Mỹ đang ở thời kỳ hoàng kim nhất. Ông nói: “Chúng ta đã nhanh chóng chuyển từ những con số tồi tệ nhất trong lịch sử sang những con số tốt nhất.”

Có hai vấn đề với tuyên bố đó: Cả hai đều không đúng.

Số liệu GDP quý IV vẫn chưa được công bố. Nhưng dựa trên ba quý đầu năm, có vẻ như năm 2025 sẽ đạt mức tăng trưởng khoảng 2,5%. Không tệ, nhưng vẫn còn xa so với mức tăng trưởng cao nhất từ ​​trước đến nay. Và gần như tương đương với năm 2024.

Còn lạm phát thì sao? Chỉ số giá tiêu dùng trong 12 tháng kết thúc vào tháng 12 năm 2025 là tăng 2,7%—so với 2,9% trong 12 tháng kết thúc vào tháng 12 năm 2024. Có tiến bộ không? Tôi đoán là có,  dù chỉ là sai số làm tròn nhỏ. Và chi phí chăm sóc sức khỏe dự kiến ​​sẽ tăng vọt đối với hàng triệu người Mỹ vào năm 2026. Điều này không hẳn là thành tựu của việc "hầu như không có lạm phát" mà tổng thống thường khoe khoang. Ông ấy đã từng đi siêu thị mua sắm chưa?

Xét về tỷ lệ thất nghiệp, nền kinh tế dưới thời Biden có phần nhỉnh hơn. Tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 4,1% vào tháng 12 năm 2024 lên 4,4% vào tháng 12 năm 2025, bất chấp sự sụt giảm mạnh về nguồn cung lao động.

Sự khác biệt lớn hơn nhiều xuất hiện ở khâu tạo việc làm: Chỉ có 584.000 việc làm mới được tạo ra trong 12 tháng của năm 2025 so với khoảng hai triệu việc làm trong năm 2024. Trong khi đó, những lời phàn nàn về khó khăn  hiện nay trong khâu  tìm kiếm việc làm dường như xuất hiện ở khắp mọi nơi, khác hẳn so với một năm trước.

Tóm lại, chúng ta có gì? Nền kinh tế tuyệt vời mà chúng ta có được cách đây một năm giờ đúng là tệ hơn một chút so với thời điểm đó, bất chấp những cú đánh mạnh từ thuế quan, các cuộc truy quét người nhập cư, các mối đe dọa đối với Cục Dự trữ Liên bang và nhiều hơn nữa. Theo một cuộc thăm dò gần đây của Wall Street Journal, “Khoảng một nửa số cử tri cho rằng nền kinh tế đã xấu đi trong năm qua, so với 35% cho rằng nền kinh tế đã được cải thiện.” Điều đó có vẻ khá chính xác.

Vấn đề các chính sách của ông Trump có giúp ích hay gây cản trở thì vẫn còn gây tranh cãi. Những người ủng hộ tổng thống chỉ ra những lợi ích (và bỏ qua những cái giá phải trả) của việc bãi bỏ quy định, ca ngợi lời hứa giảm thuế vào năm 2026, điều này có thể kích thích chi tiêu, và tán dương những luận điệu ủng hộ doanh nghiệp rõ rệt của chính quyền.

Những người phản đối chính sách của tổng thống tự hỏi liệu việc đe dọa các công ty nào không tuân theo đường lối của chính quyền, chính phủ nắm giữ cổ phần trong các công ty (còn được biết như là chủ nghĩa xã hội), và liên tục coi thường luật pháp - có lẽ là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của Mỹ - có thực sự là "thân thiện với doanh nghiệp" hay không.

Nói về luật pháp, chúng ta đều biết ông Trump ủng hộ thuế quan cao. Nhưng thuế quan chẳng phải là thuế hay sao? Đúng vậy. Và chẳng phải Hiến pháp trao quyền đánh thuế cho Quốc hội, chứ không phải cho Toà Bạch Ốc hay  sao? Đúng vậy.

Bài xã luận của tạp chí: Liệu chính sách cứng rắn của Tổng thống có kìm hãm tăng trưởng? Ảnh: Mandel Ngan/Agence France-Presse/Getty Images.

Sau đó là cuộc tranh chấp phe phái về ngân sách liên bang, dẫn đến việc chính phủ đóng cửa vào tháng 10 và tháng 11. Có thể chỉ trích chính quyền Biden vì đã để lại mức thâm hụt ngân sách quá lớn so với sức mạnh của nền kinh tế: 6,4% GDP trong năm tài chính 2024. Chính quyền Trump làm tốt hơn một chút, ở mức 5,9% vào năm 2025. Nhưng phần lớn sự sút giảm đó là nhờ doanh thu từ thuế quan. Trong khi đó, một đợt cắt giảm thuế lớn mới, sẽ bắt đầu từ năm nay.

Tôi đã đặt chính sách kinh tế quan trọng nhất - chính sách tiền tệ - ở cuối cùng. Nhưng tại sao nó lại xuất hiện trong bảng so sánh Biden với Trump? Chẳng phải chính sách tiền tệ do Cục Dự trữ Liên bang (Fed) kiểm soát, chứ không phải do Tòa Bạch Ốc kiểm soát hay sao? Câu trả lời là đúng, nhưng vấn đề nằm ở chỗ đó.

Chính sách tiền tệ của ông Biden rất xuất sắc: Ông để Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tự do hoạt động, thậm chí còn không đổ lỗi cho Fed về sự gia tăng lạm phát hồi năm 2022. Triển vọng chính trị của ông Biden sụp đổ, nhưng ông vẫn tôn trọng sự độc lập của ngân hàng trung ương.

Phải chăng ông Trump - người đã liên tục công kích Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell suốt cả năm nay - đã buông lời lăng mạ như một đứa trẻ 12 tuổi.

Dường như tin chắc rằng mình không có thẩm quyền pháp lý để sa thải ông Powell, ông Trump đã chuyển sự giận dữ sang Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Lisa Cook hồi tháng 8, tuyên bố sa thải bà vì cáo buộc Lisa Cook vi phạm trong hồ sơ giấy tờ thế chấp nhà ở. Đó là một cái cớ rõ ràng là không thuyết phục, và bà Cook ngay lập tức kiện với lý do việc sa thải là bất hợp pháp. Tòa án Tối cao đã xem xét vụ án vào hôm thứ Tư, và các thẩm phán tỏ ra nghi ngờ về lập luận của chính quyền trong phần tranh luận miệng.

Mới đây nhất, Bộ Tư pháp của ông Trump đã khởi động một cuộc điều tra hình sự đối với ông Powell. Vâng, là điều tra hình sự. Tội danh cụ thể là gì thì chưa rõ và có thể không quan trọng. Mục đích là để đe dọa người đứng đầu Cục Dự trữ Liên bang, chứ không phải để bỏ tù ông ta. Như ông Powell đã nghiêm khắc nhận xét: “Mối đe dọa về các cáo buộc hình sự là hệ quả của việc Cục Dự trữ Liên bang thiết lập lãi suất dựa trên đánh giá tốt nhất của chúng tôi về những gì sẽ phục vụ lợi ích công cộng, chứ không phải theo sở thích của tổng thống.”

Nếu tính cả mối đe dọa đến tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang, tôi nghĩ chúng ta có thể chắc chắn đánh giá nền kinh tế sẽ tồi tệ hơn đáng kể vào tháng 1 năm 2026 so với tháng 1 năm 2025. Chúc mừng kỷ niệm!

--------------------

_ Ông Blinder là giáo sư kinh tế và chính trị tại Đại học Princeton. Ông từng giữ chức phó chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang từ năm 1994 đến năm 1996.

_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal ....23/1/2026.