Việt Nam thúc đẩy các tập đoàn "kinh tế tư nhân có quy mô lớn" chuyển mình phất cờ.

 

Logo trên ô tô điện Vinfast và nhãn dán quốc kỳ Việt Nam tại triển lãm 'Hành trình 80 năm độc lập, ngày 31 tháng 8 năm 2025. REUTERS / Athit Perawongmetha / Ảnh tập tin Mua giấy phép Quyền..

Tác giả  Francesco Guarascio....5 Tháng Mười Một, 2025... Reuters.

Tóm tắt

_ Hà Nội ủng hộ các nhà vô địch quốc gia bằng chính sách 'ưu đãi'

_ Vingroup được khuyến khích đấu thầu đường sắt trị giá 70 tỷ USD, các nguồn tin cho biết

_ Ngân hàng trung ương, Bộ Tài chính, Fitch đánh giá rủi ro tài chính.

_ Các nhà đầu tư vẫn thận trọng, sợ thiên vị.

Hà Nội, ngày 5 tháng 11 (Reuters) - Sau hai ngày kể từ khi nhà lãnh đạo hàng đầu của Việt Nam kêu gọi các công ty tư nhân Việt nam giúp xây dựng cơ sở hạ tầng, tập đoàn niêm yết Vingroup (VIC.HM), đã tiến hành phát triển tuyến đường sắt cao tốc toàn quốc trị giá 70 tỷ đô la và xây dựng các đoàn tàu chạy trên tuyến đường này.

Yêu cầu của  Tô Lâm lãnh đạo Đảng Cộng sản là một phần trong lời kêu gọi rộng lớn hơn - bằng Nghị quyết 68 - về một khu vực tư nhân cần mạnh mẽ hơn,

; một kế hoạch phát triển của đảng được ban hành vào tháng 5 mà một số nhà phân tích gọi là "Đổi mới 2.0", sau những cải cách những năm 1980 mở cửa nền kinh tế của quốc gia Đông Nam Á này.

Sáu tháng sau, quan điểm về tác động có thể xảy ra của Nghị quyết 68 đi từ lạc quan đến lo lắng, nhưng động lực của sáng kiến đó đã trở nên rõ ràng hơn: Theo hàng chục cố vấn kinh doanh và các nhà kinh tế, vấn đề không phải là tự do hóa mà là thúc đẩy các nhà vô địch quốc gia.

Đường sắt cao tốc, dự án cơ sở hạ tầng đắt đỏ nhất của Việt Nam, đã nổi lên như một trường hợp thử nghiệm - và là nguồn gốc của những lo ngại về ổn định tài chính, được đánh giá trong những trường hợp hiếm hoi, từ những lời chỉ trích rõ ràng của ngân hàng trung ương và Bộ Tài chính, trong các tài liệu mà Reuters nhìn thấy.

KẾ HOẠCH ĐƯỜNG SẮT GÂY BÁO ĐỘNG.

Vingroup, với hoạt động kinh doanh cốt lõi là bất động sản; vào tháng 10, sau khi đấu thầu đường sắt đã thành lập một công ty con để sản xuất thép cho các công trình dân dụng. Theo đề xuất của Vingroup, nhà nước sẽ chi trả bồi thường đất đai và tài trợ cho 80% dự án, thông qua các khoản vay không có lãi với thời hạn kéo dài hàng thập kỷ.

Ngân hàng Trung ương Việt Nam đã cảnh báo về đòn bẩy tài chính khá nguy hiểm  và thiếu kinh nghiệm về đường sắt của Vingroup, cho biết dự án này cần có sự bảo lãnh đặc biệt của nhà nước "để bảo đảm an toàn cho hoạt động ngân hàng", theo ý kiến ​​của ngân hàng này được Reuters trích dẫn vào ngày 19 tháng 5.

Bộ Tài chính cho biết mức lãi suất 0% được đề xuất tương đương với trợ cấp của nhà nước có thể ảnh hưởng đến mức xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam. Nó cũng đánh dấu thời hạn trả nợ 30 năm - với khoản nợ chỉ được trả khi đáo hạn - là "rất rủi ro", theo một tài liệu của chính phủ.

Ba người được thông báo về vấn đề này cho biết các quan chức nhà nước khuyến khích Vingroup đấu thầu, và thảo luận về các dự án bất động sản tiềm năng dọc theo tuyến đường sắt. Một người cho biết việc hỗ trợ cho nhà sản xuất xe điện VinFast thua lỗ của Vingroup  cũng đã được thảo luận.

Họ từ chối nêu tên vì các cuộc trò chuyện là bí mật.

Sau hai tháng kể từ khi đấu thầu, chính phủ đã công bố lệnh cấm xe máy chạy xăng ở trung tâm Hà Nội từ giữa năm 2026, với lý do lo ngại ô nhiễm, dẫn đến doanh số bán hàng của Honda giảm mạnh, và nhu cầu đối với các mẫu xe điện của VinFast tăng vọt.

Khi được Reuters hỏi, Vingroup cho biết mức nợ của họ "an toàn theo tiêu chuẩn quốc tế", họ chưa thảo luận với chính quyền về bất kỳ đối xử đặc quyền nào, và ý thức được trách nhiệm của mình đối với các dự án chiến lược.

Willie Tanoto của cơ quan xếp hạng Fitch nói với Reuters,"Sự phụ thuộc quá mức vào các nhóm doanh nghiệp được chọn để thúc đẩy tăng trưởng, và chuyển tín dụng thông qua họ có thể làm trầm trọng thêm rủi ro tập trung trong danh mục cho vay của các ngân hàng", ông lưu ý rằng các cải cách theo kế hoạch có thể cải thiện việc phân bổ vốn nếu được giám sát đúng cách.

Ngay sau khi Vingroup đấu thầu, nhà lắp ráp ô tô địa phương, Thaco đã đưa ra một đề xuất tương tự dành cho tuyến đường sắt.

Ngân hàng trung ương, Bộ Tài chính và Chính phủ Việt Nam đã không trả lời yêu cầu bình luận.

Chính phủ vẫn chưa nêu tên nhà thầu nhưng một dự thảo nghị quyết mà Reuters nhìn thấy phần lớn xác nhận chiến lược tài trợ do hai tập đoàn Việt Nam đề xuất.

Việc xây dựng tuyến đầu tiên nối Hà Nội với Thành phố Hồ Chí Minh, cách đó hơn 1.500 km (932 dặm), dự kiến sẽ bắt đầu vào năm tới.

Người dân đi xe máy vào giờ cao điểm tại khu phố cổ Hà Nội, Việt Nam, ngày 30 tháng 8 năm 2025. REUTERS/Athit Perawongmetha/Ảnh tập tinMua giấy phép Quyền..

ĐẢNG ĐƯA RA CÁC CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI CHO CÁC CÔNG TY TƯ NHÂN.

Theo một văn kiện của Đảng được công bố vào tháng 10, đất nước do Đảng Cộng sản lãnh đạo này đặt mục tiêu đưa khu vực tư nhân trở thành "động lực" chủ chốt của nền kinh tế dưới "vai trò chủ đạo" của nhà nước. Để đạt được điều đó, Đảng mong muốn nhiều công ty tư nhân Việt Nam có chỗ đứng trên trường quốc tế và sẵn sàng tạo điều kiện cho họ tham gia vào các dự án chiến lược với các ưu đãi và "chính sách ưu đãi", chẳng hạn như "đấu thầu hạn chế hoặc chỉ định thầu", theo Nghị quyết 68.

 Ông Nguyễn Bá Hùng, nhà kinh tế cấp cao tại Ngân hàng Phát triển Châu Á cho biết, "nuôi dưỡng các nhà vô địch quốc gia bằng các biện pháp hỗ trợ là mục tiêu rõ ràng của chính sách mới", nhưng nói thêm rằng "điều quan trọng là phải bảo đảm các tập đoàn lớn không có ảnh hưởng quá mức."

Giải quyết các nguy cơ tham nhũng chỉ được đề cập một lần trong tài liệu dài 15 trang - một sự thay đổi so với chiến dịch chống tham nhũng sâu rộng được phát động trong những năm gần đây bởi cố lãnh đạo đảng Nguyễn Phú Trọng, dẫn đến việc bắt giữ nhiều quan chức cấp cao, đôi khi làm tê liệt chính quyền.

CÁC NHÀ ĐẦU TƯ VẪN THẬN TRỌNG.

Hong Sun, chủ tịch danh dự của Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam, nói rằng nước này muốn có các tập đoàn "kinh tế tư nhân có quy mô lớn", trích dẫn các chaebol ở Hàn Quốc làm hình mẫu.

Một quan chức nước ngoài cấp cao, yêu cầu giấu tên vì ông không được phép nói chuyện với giới truyền thông, đã so sánh chiến lược này với những nỗ lực kém thành công hơn ở Đông Nam Á, nơi mà "các tập đoàn có liên quan đến chính trị hoạt động không hiệu quả trong các lĩnh vực được bảo vệ".

Các nhà đầu tư nước ngoài đã thận trọng. Cam kết đầu tư trong 5 tháng giảm 5% so với cùng kỳ năm ngoái, sau khi Nghị quyết 68 được ban hành  và tiền mặt nước ngoài vẫn tiếp tục rời khỏi thị trường chứng khoán bất chấp đà tăng, với tỷ lệ sở hữu nước ngoài đối với cổ phiếu Việt Nam giảm xuống còn khoảng 15% trên tổng số từ 16% trong tháng 5.

Nhiều nhà đầu tư bày tỏ sự ủng hộ đối với ý định của đảng thúc đẩy khu vực tư nhân, nhưng những người khác lo lắng về tính minh bạch và tình trạng thiên vị.

Năm chuyên gia tư vấn kinh doanh có trụ sở tại Việt Nam, yêu cầu giấu tên để bảo vệ mối quan hệ với khách hàng nước ngoài, đã báo cáo những lo ngại về thực tiễn mua sắm và ưu đãi đối với các công ty lớn. Một giám đốc điều hành doanh nghiệp và hai nhà kinh tế lặp lại những lo ngại đó, cũng yêu cầu giấu tên để phát biểu tự do hơn.

 Thi Nguyễn, cố vấn tại công ty luật Việt Nam bizconsult cho biết, "Các chính sách gần đây có xu hướng tạo ra một mức độ ưu tiên nhất định cho một số nhà đầu tư lớn trong nước có vốn dồi dào"; ông lưu ý rằng đó có thể chỉ là kết quả tạm thời.

-----------------

_ Báo cáo của Francesco Guarascio; Báo cáo bổ sung của Phương Nguyễn và Khánh Vũ; Biên tập bởi Kate Mayberry.

_ Trần HSa lược dịch từ Reuters.... 06/11/2025.