Sự chuyển hướng của Trump từ Châu Á.

 Sau chuyến đi của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến khu vực này, người ta có thể được tha thứ khi kết luận rằng "xoay trục sang châu Á" bắt đầu từ khi Barack Obama còn ở Tòa Bạch Ốc đã được thay thế bằng xoay trục sang Tây bán cầu. Không cần phải nói, đây không phải là bước ngoặt mà bạn bè và đồng minh của Mỹ ở châu Á đã và đang trông cậy.

Ảnh :Andrew Caballero-Reynolds / AFP qua Getty Image.

Tác giả  Richard Haass....  31 Tháng Mười, 2025. ... Project Syndicated.

NEW YORK – Tổng thống Mỹ Donald Trump đã dành phần lớn thời gian ở châu Á trong tuần cuối cùng của tháng Mười . Ông đã cố gắng thực hiện lệnh ngừng bắn trên một số mặt trận của một cuộc chiến thương mại mà phần lớn do chính ông tạo ra, sau khi áp đặt thuế quan đối với bạn bè và kẻ thù. Tuy nhiên, điều ông đã không làm là tạo ra các cấu trúc lâu dài trong lĩnh vực kinh tế, hoặc dập tắt những nghi ngờ ngày càng tăng về cam kết chiến lược của Mỹ đối với khu vực.

Chắc chắn, có một số thành tựu đáng giá. Các cuộc gặp của Trump ở Nhật Bản, được cho là đồng minh quan trọng nhất của Mỹ hiện nay, nhờ sức mạnh kinh tế và quân sự và vai trò quan trọng của Nhật trong việc cân bằng một Trung Quốc mạnh mẽ và quyết đoán hơn, đã diễn ra tốt đẹp hơn hoặc tốt hơn bất kỳ ai có thể hy vọng. Một dấu hiệu trong chính sách đối ngoại của chính quyền Trump là cứng rắn với bạn bè và đồng minh, nhưng Trump và nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản, Sanae Takaichi, đã có một khởi đầu tuyệt vời.

Điều này đã giúp Takaichi có mối liên hệ chặt chẽ với cựu Thủ tướng Abe Shinzō, nhà lãnh đạo nước ngoài đã xây dựng mối quan hệ thân thiết nhất với Trump, trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông. Nó cũng giúp Nhật Bản chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng và đang đề nghị tăng đáng kể đầu tư vào Mỹ.

Mỹ và Hàn Quốc cũng đã cố gắng đưa mối quan hệ kinh tế của họ lên một nền tảng tốt hơn. Rõ ràng, các đồng minh của Mỹ ở châu Á cũng như ở châu Âu đã trở nên tốt hơn trong việc quản lý điệu nhảy ngoại giao thường khó khăn với Trump. Những lời tâng bốc, quà tặng và phô trương, đi kèm với việc tăng chi tiêu quốc phòng và đầu tư vào Mỹ, có thể tạo nên một chuyến thăm thành công.

Giọng điệu tích cực của các cuộc gặp này đã tạo nên bối cảnh mạnh mẽ cho phiên họp song phương giữa Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Cuộc họp đã tạo ra một thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung nhưng không giải quyết được những xích mích căn bản trong lãnh vực kinh tế hoặc giải quyết căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Trung Quốc sẽ nối lại một số hoạt động khiêm tốn mua đậu nành của Mỹ, đã hứa sẽ kềm chế xuất khẩu các hóa chất được xử dụng để sản xuất fentanyl và sẽ hoãn các hạn chế đối với xuất khẩu khoáng sản đất hiếm trong một năm.

Về phần mình, Mỹ sẽ giảm thuế tổng thể đối với hàng hóa Trung Quốc từ 57% xuống 47%. Một thỏa thuận trên ứng dụng truyền thông xã hội TikTok dường như sắp được hoàn tất. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới hạn chế những gì thuộc công nghệ tiên tiến của Mỹ có thể đưa vào Trung Quốc dường như đã bị tạm dừng.

Nhưng một thỏa thuận ngừng bắn không phải là hòa bình vĩnh viễn. Các vấn đề thương mại có thể và có khả năng sẽ nổi lên trở lại, giống như gần đây giữa Mỹ và Canada, khi ông Trump tức giận vì một chương trình truyền hình do chính quyên tỉnh Ontario đưa ra, trích dẫn những lời chỉ trích của Ronald Reagan về thuế quan. Hơn nữa, do sự phụ thuộc ở chuỗi cung ứng của nhiều công ty Mỹ vào việc tiếp cận các khoáng sản và linh kiện của Trung Quốc, Trung Quốc vẫn giữ đòn bẩy quan trọng đối với Mỹ, có thể được thực hiện trong bất kỳ cuộc khủng hoảng nào.

Có lẽ quan trọng hơn, những gì không xuất hiện từ cuộc gặp Trump-Tập là bất kỳ cơ sở lý luận toàn diện nào cho kỷ nguyên quan hệ Mỹ-Trung này, một kỷ nguyên chi phối không chỉ thương mại và đầu tư mà còn cả những khác biệt địa chính trị. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi các cuộc đàm phán này kết thúc mà không có sự hiểu biết chung về Đài Loan, trong khi việc Trung Quốc mua năng lượng của Nga và hỗ trợ quân đội Nga sẽ tiếp tục. Mặc dù những vấn đề này chắc chắn sẽ xuất hiện và thậm chí chi phối chuyến thăm Trung Quốc được công bố của Trump vào tháng Tư tới, nhưng tiến bộ còn lâu mới được bảo đảm.

Có một cảm giác nhẹ nhõm rõ ràng trong khu vực rằng mối quan hệ kinh tế Mỹ-Trung đã ổn định hơn một chút, vì không ai muốn bị buộc phải lựa chọn giữa hai cường quốc. Đối với nhiều người, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của họ và là một lực lượng quân sự cần được tính đến. Đồng thời, nhiều quốc gia Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương phụ thuộc vào Mỹ về an ninh và phúc lợi kinh tế của họ.

Nhưng không phải mọi thứ diễn ra tốt đẹp ở khu vực trong thời gian ông Trump ở tại châu Á. Quan hệ của Mỹ với Việt Nam, giống như quan hệ với Ấn Độ, đã trở nên tồi tệ hơn. Trung Quốc sẽ là người hưởng lợi chính từ sự xa cách này giữa Mỹ và các quốc gia vốn có thể làm phức tạp kế hoạch quốc phòng của Trung Quốc. Nói chung, Mỹ đã làm tổn thương vị thế của mình với nhiều quốc gia trong khu vực bằng cách từ chối tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, hiệp định thương mại đặc trưng của khu vực, và bằng cách xử dụng thuế quan tự do của Trump.

Nhiều người cũng không thoải mái về những diển biến ở Mỹ. Việc chính phủ liên bang đóng cửa phản ánh một đất nước bị chia rẽ đến mức không thể hoạt động hiệu quả - một quan điểm đã được phổ biến rộng rãi - bởi chính phủ không có khả năng đối phó với khoản nợ phình to của đất nước. Tương tự như vậy, những hạn chế nghiêm ngặt đối với nhập cư, cắt giảm tài trợ nghiên cứu liên bang và các cuộc tấn công vào các trường đại học đặt ra câu hỏi về khả năng cạnh tranh và độ tin cậy lâu dài của Hoa Kỳ.

Đáng lo ngại nhất là các xu hướng trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Sự mâu thuẫn của Mỹ trong việc ủng hộ Ukraine và sự mềm mỏng của Hoa Kỳ đối với Nga đã tạo ra lo ngại rằng, Mỹ sẽ chọn cách tiếp cận tương tự để đối phó với Đài Loan (cũng như Biển Đông) và Trung Quốc.

Bạn bè và đồng minh của Mỹ ở châu Á cũng không thể hiểu được hành động quân sự của Mỹ ngoài khơi Venezuela với một nỗ lực dường như được thiết kế để lật đổ chế độ của Nicolás Maduro, việc chính quyền Trump triển khai Vệ binh Quốc gia ở các thành phố của Mỹ, và gây áp lực lên chính phủ Panama để nhường quyền kiểm soát kênh đào Panama. Ý định giảm số lượng quân đội Mỹ ở châu Âu sẽ làm tăng thêm ấn tượng về chính sách đối ngoại của Mỹ trong quá trình chuyển đổi.

Người ta có thể được tha thứ khi kết luận rằng xoay trục sang châu Á do Tổng thống Barack Obama bắt đầu đã được thay thế bằng xoay trục sang Tây bán cầu. Không cần phải nói, đây không phải là bước ngoặt mà bạn bè và đồng minh của Mỹ ở châu Á đã và đang trông cậy.

-----------

_ Tác giả Richard Haass, là Chủ tịch danh dự của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cố vấn cao cấp tại Centerview Partners, và là Học giả Đại học Xuất sắc tại Đại học New York, trước đây từng là Giám đốc Kế hoạch Chính sách của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ (2001-03), và là đặc phái viên của Tổng thống George W. Bush tại Bắc Ireland và Điều phối viên cho Tương lai của Afghanistan. 

_ Trần HSa lược dịch từ Project Syndicated.... 03/11/2025.