Share:
Lực lượng Iran được xây dựng để bảo vệ chế độ, hiện đang phải đối mặt với thử thách cuối cùng.
Các thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo trong cuộc diễu hành năm 2024. © Abedin Taherkenareh / EPA / Shutterstock.
Tác giả David S. Cloud, Benoit Faucon ...01/03/2026.... The Wall Street Journal.
Các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã giết chết nhiều nhà lãnh đạo hàng đầu của Iran chỉ trong vài giờ, bao gồm cả Lãnh tụ tối cao, Ayatollah Ali Khamenei. Nhưng bộ máy an ninh khổng lồ mà họ giám sát để bảo đảm cho sự tồn tại của chế độ vẫn còn nguyên vẹn.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo được biết đến nhiều nhất với tư cách là một lực lượng vũ trang gồm gần 200.000 thành viên bán quân sự. Nó cũng hoạt động như một chính phủ song song và nắm giữ lực lượng kinh tế với nhiệm vụ chính là bảo vệ chế độ Hồi giáo được thành lập sau Cách mạng năm 1979, và mở rộng ảnh hưởng của nó trên khắp Trung Đông.
Trừ khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo bị đánh bại hoặc bằng cách nào đó bị lật đổ, họ sẽ duy trì khả năng tạo ra tiền mặt thông qua các hoạt động bất hợp pháp và giúp các lực lượng ủy nhiệm như chiến binh Houthi ở Yemen quấy rối Mỹ và các đồng minh. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo có các bộ phận quân sự và tình báo riêng biệt với các lực lượng vũ trang thông thường, và cố thủ sâu sắc trong các doanh nghiệp của đất nước.
Lực lượng Quds bí mật của họ xử lý các mối quan hệ của Iran với các nhóm chiến binh trong khu vực, trong khi các thành phần khác của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo chịu trách nhiệm về chương trình tên lửa và an ninh trong nước.
Israel đã giáng đòn nặng nề vào Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo hôm thứ Bảy, giết chết chỉ huy hàng đầu của họ, Mohammad Pakpour, và Ali Shamkhani, người đứng đầu ủy ban chiến tranh của nước này, cũng như các quan chức cấp cao khác - một dấu hiệu cho thấy Hoa Kỳ đang tìm cách làm suy giảm quyền lực của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo. Các cuộc tấn công vào các cơ sở của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo có thể phá vỡ quyền kiểm soát của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đối với các đặc vụ cấp thấp hơn, và thu hẹp khả năng dập tắt sự phản đối trong nước, các nhà phân tích cho biết.
Quân đội Vệ binh Cách mạng tập hợp vào năm 1981 với vũ khí và hình ảnh của Ayatollah Ruhollah Khomeini....© Hình ảnh Kaveh Kazemi / Getty
Saeid Golkar, phó giáo sư tại Đại học Tennessee ở Chattanooga nói "Nếu bạn chặt đầu Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, tổ chức của nó sẽ bắt đầu rung chuyển".
Trong số các mục tiêu bị Israel tấn công có trụ sở Tharallah của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Trong thời kỳ bất ổn, Tharallah điều phối hoạt động tình báo, giữ gìn trật tự và chỉ huy lực lượng thực thi pháp luật đường phố thuộc dân quân Basij, cũng như các hoạt động tâm lý chiến.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) là một lực lượng thống trị bên trong Iran, nhưng khi đối đầu với Mỹ và Israel, họ hoàn toàn yếu thế hơn. Tuy nhiên, các nhà phân tích và lãnh đạo phe đối lập Iran cho rằng, việc làm suy yếu tổ chức này có thể cần đến nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng với các cuộc không kích bổ sung và các biện pháp quân sự khác. Nếu không làm vậy, chế độ Iran có thể sẽ vẫn duy trì và trở nên đàn áp hơn nữa, khi những người theo đường lối cứng rắn sống sót sau các cuộc tấn công ban đầu của Mỹ và Israel tiếp tục tung ra lực lượng vũ trang trung thành của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo với hy vọng bám víu quyền lực.
Mohammed Albasha, người sáng lập Basha Report, một công ty tư vấn rủi ro có trụ sở tại Washington, cho biết, cái chết của Khamenei "củng cố các phần tử quân sự và cứng rắn nhất trong chế độ. Không có phe đối lập có tổ chức nào sẵn sàng nắm bắt thời điểm này. Kết quả có thể xảy ra không phải là cải cách mà là củng cố, gần hơn với một nhà nước quân sự khép kín".
Tổng thống Trump hôm thứ Bảy kêu gọi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và cảnh sát “hợp nhất một cách hòa bình” và “làm việc cùng nhau” với người dân Iran bình thường phản đối chính phủ. Ông nói trong một bài đăng trên mạng xã hội: “Chúng tôi nghe nói rằng nhiều thành viên của IRGC, quân đội và các lực lượng an ninh khác cùng cảnh sát không còn muốn chiến đấu nữa và đang tìm kiếm sự miễn trừ khỏi các hành động pháp lý”.
Lực lượng đặc biệt của Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã tham gia một cuộc tập trận vào năm 2006....© Hossein Fatemi / Hình ảnh Trung Đông / AFP / Getty Images
Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng việc thoát khỏi tâm trạng bị Hồi giáo cai trị hà khắc qua 47 năm và rủ bỏ thái độ thù địch với Mỹ là kịch bản ít có khả năng xảy ra nhất trong ngắn hạn.
Trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) có những người theo chủ nghĩa thực dụng, nhưng so với Khamenei và các giáo sĩ từng cai trị bên cạnh ông ta, những người theo chủ nghĩa thực dụng này cũng không kém phần trung thành với chủ nghĩa cực đoan tôn giáo. Nhiều lãnh đạo của nhóm này trưởng thành từ những người lính tham gia cuộc chiến tranh tàn khốc chống lại Iraq vào những năm 1980, thời kỳ mà đã củng cố vai trò trung tâm của họ trong việc hỗ trợ chế độ. Dưới thời Khamenei, việc truyền bá tư tưởng càng trở nên phổ biến hơn, các nhà phân tích cho biết.
Chính phủ Iran có thể phát triển thành một hình thức độc tài quân sự dưới sự kiểm soát của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Các nhà phân tích cho rằng khó có thể tưởng tượng sự xuất hiện của một nhân vật như Delcy Rodríguez, phó tổng thống Venezuela, người đã tuân theo đường lối của Washington kể từ khi Nicolás Maduro bị bắt trong một cuộc đột kích của Mỹ vào đầu tháng Giêng.
Kasra Aarabi, giám đốc nghiên cứu về IRGC của tổ chức United Against Nuclear Iran, một tổ chức chính sách phản đối chế độ Iran, cho biết, “Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) là một lực lượng cực đoan và bị nhồi nhét tư tưởng rất sâu sắc. Vì vậy, tôi nghĩ rằng việc họ chuyển phe là điều khó xảy ra.”
Tại Tehran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) giám sát các căn cứ ở mỗi trong số 22 quận của thành phố, những nơi đó do lực lượng Basij trấn giữ. Basij là nhóm bán quân sự tình nguyện, là lực lượng đã dẫn đầu cuộc đàn áp người biểu tình của chính phủ hồi tháng Giêng, theo một báo cáo của Aarabi và Golkar. Ngoài ra, còn có khoảng 3.000 cơ sở nhỏ hơn của Basij nằm rải rác ở hầu hết các khu phố của Tehran.
Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã phát biểu trước các thành viên lực lượng bán quân sự Basij vào năm 2024. Văn phòng Lãnh tụ Tối cao Iran/ZUMA Press.
Một loại cơ sở hạ tầng tương tự đang được khai triển trên toàn quốc, báo cáo cho biết.
Richard Fontaine, giám đốc điều hành của Trung tâm An ninh Mỹ mới, một viện nghiên cứu ở Washington, cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội, "Nếu không chiếm đóng đất nước và đưa quân vào chiến trường, việc lật đổ chế độ sẽ 'vô cùng khó khăn'. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lực lượng Basij vẫn sẽ có vũ khí, còn người dân thì vẫn không có gì.”
Khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào sáng sớm thứ Bảy, lực lượng an ninh đã thực hiện các biện pháp để ngăn chặn những người biểu tình chống chế độ xuống đường, như họ đã từng làm với số lượng lớn hồi tháng 12 và tháng 1 trước cuộc đàn áp đẫm máu. Cảnh sát đã thiết lập các trạm kiểm soát trên khắp Tehran trong khi lực lượng Basij tổ chức các cuộc biểu tình chống Mỹ tại các trường đại học, vốn thường là nơi tập trung mạnh mẽ tâm lý chống chế độ.
Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã phát biểu trước các thành viên lực lượng bán quân sự Basij vào năm 2024. © Văn phòng Lãnh tụ Tối cao Iran/ZUMA Press
Lãnh đạo Iran đã chuẩn bị cho một cuộc tấn công vào chế độ có thể dẫn đến sự đổ vỡ của chuỗi mệnh lệnh. Vào tháng Hai, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã công bố kế hoạch khôi phục chiến lược phòng thủ đa dạng của họ, cho phép các chỉ huy độc lập ra lệnh cho các đơn vị của mình. Chiến lược này được thiết kế đặc biệt để giúp đất nước kiên cường hơn trước các cuộc tấn công từ nước ngoài.
Các quan chức Iran cho biết, Cộng hòa Hồi giáo Iran đã thiết lập bốn cấp bậc thay thế cho toàn bộ giới lãnh đạo, bao gồm cả các chỉ huy quân đội, trong trường hợp xảy ra một chiến dịch quân sự kéo dài.
Mohammad Pakpour, người đứng đầu Lực lượng Vệ binh Cách mạng, đã thiệt mạng trong cuộc tấn công hôm thứ Bảy. Tin tức Sepah / ZUMA Press
Trong một tuyên bố được đưa ra sau khi thông báo về cái chết của Khamenei, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố sẽ "kiên quyết chống lại các âm mưu ở bên trong và bên ngoài, và trừng phạt những kẻ xâm lược chống lại Tổ quốc Hồi giáo".
Các quan chức Iran cho biết, chính quyền đã lên kế hoạch dự phòng trong trường hợp Khamenei qua đời. Những người có thể thay thế, bao gồm cả Hassan Khomeini, cháu trai của người sáng lập chế độ, Ayatollah Ruhollah Khomeini, đều thiếu tầm vóc và các mối quan hệ cấp cao như ông Khamenei, các quan chức này nói. Một khả năng là để hai giáo sĩ cấp cao cùng điều hành đất nước cùng với người đứng đầu ngành tư pháp, Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i, các quan chức cho biết.
Mohammad Pakpour, người đứng đầu Lực lượng Vệ binh Cách mạng, đã thiệt mạng trong cuộc tấn công hôm thứ Bảy. © Tin tức Sepah / ZUMA Press
Các quan chức Iran và những người trung thành với chế độ cho biết, tình báo Iran đã lập kế hoạch cho một chỉ huy quân sự nắm quyền. Sự chuyển dịch từ chế độ giáo sĩ đã diễn ra trong nhiều năm khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) nắm giữ một phần lớn nền kinh tế, thiết lập các nhóm trung thành trong các trường đại học và các cơ quan, đồng thời thâm nhập vào quân đội chính quy và chính phủ.
Hai cựu chỉ huy cao cấp của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) - Ali Larijani, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, và Mohammad Bagher Ghalibaf, chủ tịch Quốc hội hiện tại - là những ứng cử viên hàng đầu để lên nắm quyền.
(Xuất hiện trong ấn bản in ngày 2 tháng 3 năm 2026 với tựa đề 'Lực lượng Iran có khả năng sẽ bảo vệ chế độ'.)
-------------------
_ Tác giả David S. Cloud, Benoit Faucon ...
#David S. Cloud là một phóng viên có trụ sở tại Dubai đưa tin về Iran, Iraq và Trung Đông rộng lớn hơn cho The Wall Street Journal. David đã đưa tin về Trung Đông trong hai thập kỷ, tập trung vào các cuộc xung đột ở Iraq và Afghanistan.
#Benoit Faucon là phóng viên Trung Đông của tờ The Wall Street Journal. Ông tập trung vào địa chính trị của dầu mỏ, Iran và sự tham gia của Nga ở châu Phi và Trung Đông.
_ Trần HSa lược dịch từ The Wall Street Journal.... .02/03/2026...
