Hai tàu chở hàng của Iran rời cảng Trung Quốc, liên quan đến các hóa chất quân sự quan trọng.

 

Tàu Basht nằm tại cảng Gaolan ở Zhuahi vào ngày 19 tháng 2 cùng thời điểm tàu Hamouna và Shabdi bị chụp hình ở đại dương ngay bên ngoài cảng, hình ảnh vệ tinh cho thấy. Arzin, con tàu thứ tư thuộc sở hữu của IRISL, trong hình ảnh cũng được chụp ngay bên ngoài cảng vào ngày 15 tháng 2. © Phòng thí nghiệm hành tinh/Phòng thí nghiệm hành tinh.

Tác giả Joyce Lee, Meg Kelly ....08/03/2026...The Washington Post via MSN.

Theo phân tích dữ liệu theo dõi tàu, ảnh vệ tinh và hồ sơ của Bộ Tài chính Mỹ, hai tàu thuộc sở hữu của một công ty Iran mà Mỹ cáo buộc cung cấp vật liệu cho chương trình tên lửa đạn đạo của Tehran, đã rời cảng có kho hóa chất của Trung Quốc trong tuần này, chở đầy hàng hóa và hướng đến Iran.

Các tàu này thuộc sở hữu của Công ty Vận tải biển Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRISL), một công ty nhà nước đang chịu lệnh trừng phạt của Mỹ, Anh và Liên minh châu Âu, được Bộ Ngoại giao Mỹ mô tả là “hãng vận tải biển được  các đối tượng phổ biến vũ khí hạt nhân và các đại lý thu mua của Iran ưa chuộng”.

Hai tàu Shabdi và Barzin – lần lượt có khả năng chở  tới 6.500 và 14.500 container dài 6 mét – đã cập cảng Gaolan ở Chu Hải, một thành phố trên bờ biển phía đông nam Trung Quốc. Các chuyên gia nói với tờ The Post rằng Gaolan là cảng bốc dỡ hóa chất, bao gồm natri perclorat, một tiền chất quan trọng để sản xuất nhiên liệu rắn cho tên lửa mà Iran đang rất cần cho chương trình tên lửa của họ.

Hàng chục tàu khác của IRISL đã ghé thăm cảng này kể từ đầu năm. Nhưng các chuyên gia cho rằng việc Bắc Kinh cho phép bất kỳ tàu nào rời cảng vào thời điểm này để chở vật liệu liên quan với vũ khí đến Iran sẽ là điều đáng chú ý, vì họ dự đoán Trung Quốc - đối thủ chiến lược chính và mạnh nhất của Mỹ - sẽ cảnh giác với hành động như vậy trong khi Mỹ và Iran đang trực tiếp đối đầu.

Isaac Kardon, một chuyên gia cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nói với tờ The Post “Trung Quốc hoàn toàn có thể giữ các tàu này tại cảng, áp đặt sự chậm trễ hành chính, tạo ra lệnh tạm giữ hải quan – bằng bất kỳ công cụ quan liêu nào, nhưng họ đã không làm vậy. Đó là một lựa chọn chính sách có chủ ý được đưa ra trong bối cảnh chiến tranh đang diễn ra, khi Bắc Kinh công khai kêu gọi kiềm chế.”

Mặc dù IRISL hoạt động như một hãng vận tải thương mại lớn, Kardon cho biết hoàn cảnh của những lô hàng này cho thấy rõ ràng hàng hóa là natri perclorat. “Với lịch sử hoạt động, lời giải thích hợp lý nhất là họ đang chất lên cùng một loại hàng hóa mà họ đã vận chuyển trong hơn một năm qua,” ông nói.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington đã không trả lời các tin nhắn tìm kiếm bình luận.

Ngũ Giác đài, Tòa Bạch Ốc  và Bộ Tài chính Hoa Kỳ cũng không trả lời yêu cầu bình luận.

Tàu Barzin đã đến cảng Gaolan vào thứ Bảy. Dựa trên độ choáng nước của tàu khi rời cảng hôm thứ Hai, có vẻ như nó đã nhận thêm hàng. Dữ liệu này, được lưu trữ trong dữ liệu theo dõi tàu và được gọi là mớn nước, cũng cho thấy tàu Shabdis đã nhận thêm hàng trong khoảng thời gian từ khi đến cảng hôm thứ Tư đến khi rời cảng hôm thứ Năm. Công ty tình báo hàng hải Pole Star Defense đã độc lập xác minh phân tích về mớn nước của tờ The Post.

“Cảng Gaolan là nơi đặt một số kho chứa hóa chất lỏng lớn nhất ở miền nam Trung Quốc,” ông Miad Maleki, cựu quan chức Bộ Tài chính Hoa Kỳ, người từng tham gia vào các nỗ lực trừng phạt Iran và hiện là cố vấn cấp cao tại Tổ chức Bảo vệ Dân chủ, cho biết.

Ông Maleki cho biết, dựa trên lịch sử vận ​​chuyển hóa chất từ ​​cảng Gaolan đến Iran, sự tham gia của IRISL và các hoạt động của tàu Barzin và Shabdis, ông đánh giá rằng hai tàu hiện quá cảnh đang chở natri perclorat.

Tính đến thứ Bảy, các tàu này đang ở Biển Đông, theo dữ liệu AIS, cung cấp thông tin thời gian thực về vị trí, mớn nước, tốc độ, hướng đi và điểm đến của tàu, cùng nhiều chi tiết khác. Dữ liệu này được cung cấp bởi công ty tình báo toàn cầu Kpler.

Tàu Barzin đã thả neo ngoài khơi bờ biển Malaysia. Điểm đến của nó vẫn là cảng Bandar Abbas, cách đó khoảng 4.000 dặm, dự kiến ​​sẽ đến nơi vào thứ Bảy tuần tới. Tàu Shabdis hiện đang trên đường biển, còn khoảng 4.500 dặm nữa, và dự kiến ​​sẽ đến cảng Chabahar của Iran vào ngày 16 tháng 3. Cả hai cảng đều nằm ở eo biển Hormuz và là nơi đặt các căn cứ hải quân lớn của Iran. Hình ảnh vệ tinh từ hôm thứ Hai cho thấy khói đen bốc lên từ nhiều địa điểm sau khi Bandar Abbas bị trúng bom trong các cuộc oanh tạc của Mỹ và Israel bắt đầu từ cuối tuần trước.

Các tàu chở hàng của Iran rời cảng Trung Quốc, liên quan đến các hóa chất quân sự quan trọng © Liên minh Châu Âu, chứa dữ liệu Copernicus Sentinel 2026 đã được sửa đổi, được xử lý bằng Copernicus Browser

Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài của Bộ Tài chính đã công bố các biện pháp trừng phạt vào năm ngoái, một phần nhằm mục đích làm gián đoạn việc sản xuất tên lửa đạn đạo của Iran, tập trung vào việc ngăn chặn dòng chảy natri perclorat và dioctyl sebacat từ Trung Quốc sang Iran. Natri perclorat được xử dụng để sản xuất amoni perclorat. Amoni perclorat và dioctyl sebacat có thể được xử dụng trong nhiên liệu rắn cung cấp năng lượng cho tên lửa đạn đạo.

Trong nhiều năm qua, Hoa Kỳ đã cáo buộc Trung Quốc cung cấp công nghệ và vật liệu liên quan đến tên lửa cho đồng minh Iran. Bắc Kinh thường xuyên phủ nhận việc hỗ trợ trực tiếp và cho rằng những cáo buộc của Mỹ đã phóng đại về hoạt động buôn bán thương mại hoặc lưỡng dụng. Natri perclorat có phạm vi xử dụng dân sự hạn chế, ngoài việc dùng làm nhiên liệu đẩy tên lửa và pháo hoa.

Nếu những con tàu rời cảng Gaolan tuần này đang chở natri perclorat, đó sẽ là một sự thay đổi so với cách tiếp cận trước đây của Trung Quốc trong việc cân bằng lợi ích của mình trong khu vực, theo Grant Rumley, một chuyên gia cao cấp tại Viện Chính sách Cận Đông Washington.

“Với việc tên lửa và máy bay không người lái đang dội xuống các quốc gia vùng Vịnh, bất kỳ hành động nào thể hiện sự ủng hộ như thế này đối với Iran đều có nguy cơ làm xấu đi quan hệ của Trung Quốc với một số quốc gia vùng Vịnh,” ông tiếp tục. “Đây là một chiến lược táo bạo bất thường.”

12 tàu khác thuộc sở hữu của IRISL đã ghé thăm cảng Gaolan kể từ đầu năm đều cập cảng tại cùng một bến với tàu Barzin và Shabdis, và những thay đổi về mớn nước cho thấy tất cả trừ một tàu đều đã nhận hàng. Một số tàu — giống như Barzin — được biết đến là tàu chở natri perclorat, theo các chuyên gia và các báo cáo truyền thông trích dẫn đánh giá của các cơ quan tình báo và xem xét hình ảnh vệ tinh.

Một số tàu đã liên tục ghé cảng Gaolan gần như hàng ngày trong khoảng thời gian một tuần giữa tháng Hai, khi lực lượng Mỹ tập trung gần Iran và vòng đàm phán hạt nhân thứ hai kết thúc mà không đạt được bước đột phá nào.

Phân tích sơ bộ cho thấy nhiều tàu đã dỡ hàng tại cảng Shahid Rajaee của Iran, nơi xử lý phần lớn hoạt động vận chuyển container của nước này. Năm ngoái, sau một vụ nổ tại cảng khiến ít nhất 17 người thiệt mạng, một cuộc kiểm tra hình ảnh của báo Post cho thấy vụ nổ là do một đám cháy hóa chất bắt đầu từ một container vận chuyển. Các chuyên gia cho biết màu sắc của khói cho thấy sự hiện diện của perchlorate.

Dữ liệu AIS cho thấy một số tàu gần đây đã buộc phải thay đổi lộ trình dự kiến ​​do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Ba tàu đang trên đường đến Bandar Abbas — Hamouna, Abyan và Arzin —  AIS của chúng đã thay đổi điểm đến thành "vùng biển quốc tế" sau khi các cuộc tấn công bắt đầu, và vào thứ Bảy chúng đã ở gần vùng biển của Iran. Một tàu khác, Basht, đã ngừng truyền dữ liệu AIS vào thứ Năm, cách Bandar Abbas khoảng 13 dặm.

Trong khi đó, ít nhất hai tàu thuộc sở hữu của IRISL đang trên đường đến cảng Gaolan.

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã giáng một đòn mạnh vào các hầm chứa tên lửa và kho ngầm của Iran. “Nhu cầu về tiền chất nhiên liệu đẩy của Tehran vừa chuyển từ cấp bách sang nguy cấp”, Kardon nói với tờ The Post.

----------------------

_ Tác giả Joyce Lee, Meg Kelly ....| Alex Horton đã đóng góp vào báo cáo này.

_ Trần HSa lược dịch từ The Washington Post via MSN.....08/03/2026...